Tyre hay tire, mould hay mold? Những cặp từ không theo quy tắc chung nào, phải học từng cặp một – và đọc lên thì nhiều cặp nghe giống hệt nhau.
Bạn sẽ học được gì
Bài “Chính tả tiếng Anh Anh và tiếng Anh Mỹ” nói về các mẫu CÓ THỂ ĐOÁN TRƯỚC: colour/color, centre/center, realise/realize, catalogue/catalog và việc gấp đôi phụ âm cuối trước một đuôi từ (travelled/traveled). Những quy tắc này áp dụng cho nhiều từ cùng lúc: nắm được quy tắc là bạn biết phần lớn các trường hợp.
Bài này nói về những từ KHÔNG theo quy tắc chung nào: mỗi cặp là một ngoại lệ nhỏ và phải học riêng. Tiếng Việt viết gần như đúng như đọc, nên người Việt quen dựa vào âm để đoán chữ. Với các cặp trong bài này, cách đó không giúp được: tyre và tire, storey và story, practice và practise đọc giống hệt nhau. Hãy học bằng mắt.
Một số từ thông dụng đơn giản là có hình thức khác nhau ở mỗi biến thể, không liên quan gì đến các mẫu có hệ thống: tyre/tire (lốp xe), kerb/curb (mép vỉa hè), mould/mold (nấm mốc, khuôn đúc), draught/draft (luồng gió lùa).
Chú ý hai cái bẫy. Trong tiếng Anh Mỹ, story không chỉ là “câu chuyện” mà còn là “tầng” của một tòa nhà (tiếng Anh Anh viết storey). Còn check thì bạn đã quá quen qua check-in, check email, nên khi thấy “Can I pay by check?” rất dễ tưởng là viết sai. Thực ra trong tiếng Anh Mỹ, check cũng là tờ séc (và cả hóa đơn ở nhà hàng); tiếng Anh Anh viết tờ séc là cheque.
Một số từ riêng lẻ được viết khác nhau ở hai bờ Đại Tây Dương mà không có quy tắc chung nào đằng sau. Aluminium/aluminum là một từ được tạo ra trong tiếng Anh: nhà hóa học Humphry Davy đề xuất aluminum, các nhà khoa học Anh khác lại thích aluminium (theo mẫu sodium, potassium), và cuối cùng ở Anh dùng aluminium, còn ở Mỹ vẫn giữ aluminum (đọc cũng khác: a-LOO-mi-num so với al-yoo-MIN-ee-um). Những khác biệt khác cũng là chuyện riêng của từng từ và phải học từng cái, ví dụ manoeuvre/maneuver, sceptic/skeptic hay pyjamas/pajamas (Anh-Anh/Anh-Mỹ).
Các từ tiếng Việt tương ứng như “nhôm”, “đồ ngủ”, “hoài nghi” không gợi ý gì về cách viết, nên đừng cố đoán. Hãy nhớ cả cặp, và để ý rằng manoeuvre có cụm “oeu” rất dễ viết sai thành “manouvre”.
Tiếng Anh Anh giữ một chữ 'l' trong một số từ mà tiếng Anh Mỹ viết hai. Điều này khác với mẫu travelled/traveled, nơi phụ âm được gấp đôi trước một đuôi từ: skilful và wilful xuất phát từ skill và will, nhưng trong tiếng Anh Anh mất một chữ 'l' trước -ful (skilful/skillful, wilful/willful, enrolment/enrollment). Jewellery/jewelry là trường hợp riêng: tiếng Anh Anh viết -ellery, tiếng Anh Mỹ viết -elry.
Ngoài ra, tiếng Anh Anh tách cách viết danh từ và động từ trong hai cặp hay gặp: practice (danh từ) / practise (động từ), licence (danh từ) / license (động từ). Mẹo nhớ: hãy nghĩ đến advice (danh từ) / advise (động từ) – cặp này thì cả hai biến thể đều viết như vậy. Tiếng Anh Mỹ dùng practice và license cho cả danh từ lẫn động từ.
Vì practice và practise đọc giống nhau, bạn không thể dựa vào tai. Khi viết theo kiểu Anh, hãy tự hỏi: từ này là danh từ (một buổi tập, một phòng khám) hay động từ (luyện tập)? Khi viết theo kiểu Mỹ, cứ dùng c.
Không phải mọi khác biệt chính tả giữa tiếng Anh Anh và tiếng Anh Mỹ đều theo một quy tắc chung: có những cặp phải học từng cái một.
Cách phân biệt practice (danh từ) / practise (động từ) chỉ có trong tiếng Anh Anh; tiếng Anh Mỹ luôn viết practice. Và ngay cả trong tiếng Anh Anh, danh từ cũng không bao giờ là practise.
Cheque là cách viết tiếng Anh Anh, còn favorite là tiếng Anh Mỹ. Trong bài viết kiểu Mỹ, dùng check; trong bài viết kiểu Anh, dùng cheque và favourite.
Chữ Quốc ngữ viết gần như đúng như đọc, và từ “check” đã quen thuộc trong tiếng Việt (check-in, check email)
Thói quen “nghe sao viết vậy” không giúp được ở đây: tyre/tire, storey/story, practice/practise, licence/license đọc giống nhau nhưng viết khác nhau. Còn sự quen thuộc với “check” có thể khiến bạn nghĩ “pay by check” là viết sai, trong khi đó là cách viết chuẩn của tiếng Anh Mỹ (tiếng Anh Anh: cheque). Hãy học các từ này theo cặp: cheque/check, sceptic/skeptic, licence/license, aluminium/aluminum, pyjamas/pajamas.
Ở Việt Nam, sách luyện thi IELTS và Cambridge thường theo kiểu Anh, còn phim, game và ứng dụng phần lớn theo kiểu Mỹ
Cả hai cách viết đều đúng; lỗi chỉ xuất hiện khi bạn trộn chúng trong cùng một bài (tyre ở câu này, tire ở câu sau). Hãy chọn một biến thể cho mỗi bài viết và cài trình kiểm tra chính tả tương ứng (English (UK) hoặc English (US)). Các cặp riêng từng từ trong bài này chỉ được phát hiện khi trình kiểm tra chính tả được cài đúng biến thể.
💡 Đọc giống nhau không có nghĩa là viết giống nhau: tyre/tire, storey/story, cheque/check phải học bằng mắt.
💡 Trong tiếng Anh Anh, practice/practise và licence/license giống advice/advise: c cho danh từ, s cho động từ. Trong tiếng Anh Mỹ: practice và license cho tất cả.
"The sign says 'Tyre and Exhaust Centre' — is that a spelling mistake?"
"No, that's just British spelling — 'tyre' instead of 'tire,' and 'centre' instead of 'center.'"
"Interesting — I only knew about colour and centre, not tyre."
"Those word-specific ones catch people out the most, since there's no rule to fall back on — you just have to know them."
Bài tập 1 · Chọn cách viết tiếng Anh Mỹ
Choose the American spelling of the British word 'tyre' (the rubber ring on a wheel).
Bài tập 2 · Chọn cách viết tiếng Anh Anh
Choose the British spelling of the American word 'curb' (the edge of a pavement/sidewalk).
Bài tập 3 · Chọn cách viết tiếng Anh Mỹ
Choose the American spelling of the British word 'mould' (a fungal growth, or a shape for casting).
Bài tập 4 · Chọn cách viết tiếng Anh Mỹ
Choose the American spelling of the British word 'aluminium' (the metal).
Bài tập 5 · Chọn cách viết tiếng Anh Anh
Choose the British spelling of the American word 'check' (a printed order to a bank to pay money).
Bài tập 6 · Chọn cách viết tiếng Anh Mỹ
In British English, 'practice' (noun) and 'practise' (verb) are spelled differently. Which single spelling does American English use for BOTH?
Bài tập 7 · Chọn mô tả đúng
'Enrolment' (British, one 'l') vs. 'enrollment' (American, two 'l's) — this is a difference in...
Bài tập 8 · Chọn cách viết tiếng Anh Anh
Choose the British spelling of the American word 'jewelry.'
Bài tập 9 · Viết dạng tiếng Anh Mỹ
Give the American spelling of the British word 'pyjamas.'
Bài tập 10 · Viết dạng tiếng Anh Anh
Give the British spelling of the American word 'skillful.'
Bài tập 11 · Xếp vào đúng nhóm
Đã xếp 0 / 8
Bài tập 12 · Lỗi thường gặp: nghĩ check chỉ là “kiểm tra”
Vietnamese: “Tôi đã trả bằng séc.” Which translation uses American spelling?
Năm câu hỏi ngắn để kiểm tra những gì bạn đã học.
Câu 1 / 5
Điểm: 0/0
Choose the American spelling of the British word 'storey' (a level of a building).
Khác biệt từ vựng (AmE/BrE)
Từ vựng khác nhau giữa tiếng Anh Mỹ và tiếng Anh Anh (flat/apartment, lift/elevator, holiday/vacation), từ dễ gây hiểu lầm pants và on vacation.
Khác biệt giới từ (AmE/BrE)
Giới từ khác nhau giữa tiếng Anh Mỹ và tiếng Anh Anh: at/on the weekend, fill in/fill out, in/on a team. Nhận ra cả hai và tự tin dùng một kiểu.
Khác biệt ngữ pháp (AmE/BrE)
Khác biệt ngữ pháp giữa tiếng Anh Mỹ và tiếng Anh Anh: hiện tại hoàn thành hay quá khứ đơn, have got, gotten, danh từ tập hợp, suggest that và shall.
Lỗi với danh từ đếm được và không đếm được
Lỗi với danh từ đếm được và không đếm được: advice, information, furniture, news, people, cùng các cặp much/many và a little/a few.