Liên từ đẳng lập (coordinating conjunctions)

A2 · Sơ trung cấpLiên từ và từ nối

I like tea, and I like coffee. It was cold, so we wore coats. Bảy từ nhỏ này nối những ý ngang hàng nhau, gần giống và, hoặc, nhưng, nên, với vài khác biệt quan trọng.

Bạn sẽ học được gì

  • Bảy liên từ đẳng lập (for, and, nor, but, or, yet, so) thường được nhớ bằng từ viết tắt FANBOYS
  • Chúng nối các từ, cụm từ hoặc mệnh đề ngang hàng nhau về mặt ngữ pháp
  • Khi nối hai mệnh đề đầy đủ, phía trước thường có dấu phẩy, kể cả and và or
  • Khi chỉ nối hai từ hoặc hai cụm từ (không phải mệnh đề đầy đủ), không có dấu phẩy

Nối những ý ngang hàng

Liên từ đẳng lập nối hai thành phần cùng loại và có vai trò ngang nhau: hai từ, hai cụm từ hoặc hai mệnh đề chính. Bảy liên từ đó là: for, and, nor, but, or, yet, so (FANBOYS).

Nguyên tắc này bạn đã quen từ tiếng Việt: sau “và”, “hoặc”, “nhưng”, “nên”, mệnh đề thứ hai vẫn giữ trật tự bình thường. Tiếng Anh cũng vậy: sau các liên từ này là chủ ngữ + động từ.

"tea and coffee (hai từ)"
"I like tea, and I like coffee. (hai mệnh đề đầy đủ)"

Nghĩa của từng liên từ

And thêm thông tin (và). But diễn tả sự tương phản (nhưng) và còn có nghĩa “mà là” (“Không phải màu đỏ mà là màu xanh” → It's not red but blue). Yet cũng diễn tả sự tương phản, như “vậy mà”, “thế nhưng”, và nghe trang trọng hơn một chút. Đừng nhầm với yet mà bạn đã học với nghĩa “chưa” (I haven't finished yet). Or đưa ra lựa chọn (hoặc, hay), và sau một câu mệnh lệnh có nghĩa “nếu không thì”: Buy milk, or we'll have nothing for breakfast. So chỉ kết quả (nên, vì vậy). For nêu lý do, như “bởi vì”, nhưng trang trọng và chủ yếu dùng trong văn viết; khi nói, người ta dùng because.

Cẩn thận với câu phủ định. Tiếng Việt nói “Tôi không thích cà phê và trà”, nhưng trong tiếng Anh, sau động từ phủ định, “và” thường thành or: “I don't like coffee or tea.” Nor tiếp nối một ý phủ định (“cũng không”) và là trường hợp đặc biệt: sau nor dùng trật tự của câu hỏi, với trợ động từ ở dạng khẳng định. Ý phủ định đã nằm sẵn trong nor: “He doesn't smoke, nor does he drink.”

"She wanted to leave, yet she stayed."
"He doesn't smoke, nor does he drink."
"I was tired, for I had worked all day."

Quy tắc dấu phẩy

Khi một liên từ đẳng lập nối hai mệnh đề chính (mỗi mệnh đề có chủ ngữ và động từ riêng, và mỗi mệnh đề có thể đứng một mình), tiếng Anh đặt dấu phẩy trước liên từ. Với những mệnh đề rất ngắn, đôi khi người ta bỏ dấu phẩy, nhưng có dấu phẩy thì bạn không bao giờ sai. Nếu chỉ nối hai từ hay hai cụm từ, không có dấu phẩy.

Ở điểm này tiếng Việt khác: khi nối hai vế câu, ta thường không đặt dấu phẩy trước “và” hay “hoặc”. Trong tiếng Anh, dấu phẩy vẫn có trước and và or khi chúng nối hai mệnh đề đầy đủ. Còn trước but, có lẽ bạn đã quen đặt dấu phẩy, giống như trước “nhưng” trong tiếng Việt.

"I called her, and she answered right away. (cần dấu phẩy: hai mệnh đề đầy đủ)"
"She likes tea and coffee. (không cần dấu phẩy: hai từ)"

Tiếng Anh trong đời sống

"We wanted to stay longer, but the museum was closing."
"You can pay by card, or you can pay in cash."
"She didn't call, nor did she text."
"It was late, so we headed home."

Lưu ý

✗She doesn't drink coffee and tea.
✓She doesn't drink coffee or tea.

“Không uống cà phê và trà”: trong câu phủ định tiếng Anh, “và” thường thành or.

✗I called her and she answered right away.
✓I called her, and she answered right away.

Khi and nối hai mệnh đề chính, cách viết chuẩn là có dấu phẩy phía trước, dù trong tiếng Việt ta thường không đặt dấu phẩy trước “và”. Chỉ đôi khi bỏ với mệnh đề rất ngắn.

✗She likes tea, and coffee.
✓She likes tea and coffee.

Nếu liên từ chỉ nối hai từ, không phải hai mệnh đề đầy đủ, thì không có dấu phẩy.

✗She doesn't like coffee, nor she likes tea.
✓She doesn't like coffee, nor does she like tea.

Sau nor, trợ động từ đứng trước chủ ngữ, như trong câu hỏi (does she…). Cách nói không đảo ngữ: She doesn't like coffee, and she doesn't like tea either.

✗He hasn't called, nor hasn't he texted.
✓He hasn't called, nor has he texted.

Dịch từ “cũng không nhắn tin”. Nor đã mang nghĩa phủ định, nên trợ động từ ở dạng khẳng định: nor has he.

So sánh với tiếng Việt

“Tôi không thích cà phê và trà”: trong câu phủ định, tiếng Việt vẫn dùng “và”

Trong tiếng Anh, sau động từ phủ định thường dùng or: “I don't like coffee or tea.” (= không thích cả hai). Câu “I don't like coffee and tea” dễ bị hiểu là bạn không thích uống hai thứ đó cùng lúc. Một cách khác: “I like neither coffee nor tea.”

“Cô ấy không gọi điện, cũng không nhắn tin”: ý phủ định được lặp lại bằng “cũng không”

Trong tiếng Anh, nor đã mang nghĩa phủ định, nên sau nor là trợ động từ khẳng định và trật tự câu hỏi (trợ động từ + chủ ngữ): “She didn't call, nor did she text.” Không nói “nor she texted” và cũng không nói “nor didn't she text”. Nếu thấy khó, có cách nói không cần đảo ngữ: “She didn't call, and she didn't text either.”

Khi nối hai vế câu, tiếng Việt thường không đặt dấu phẩy trước “và”, “hoặc”

Trong tiếng Anh, dấu phẩy trước and, or, but và so giữa hai mệnh đề đầy đủ là cách viết chuẩn: “I called her, and she answered right away.” Chỉ với những mệnh đề rất ngắn, một số người mới bỏ dấu phẩy. Nếu and/or chỉ nối hai từ, không có dấu phẩy, giống tiếng Việt: “She likes tea and coffee.”

Ta thường học yet với nghĩa “chưa” (not yet) hoặc “đã… chưa?” trong câu hỏi

Khi là liên từ, yet có nghĩa “vậy mà”, “thế nhưng”: “She wanted to leave, yet she stayed.” (Cô ấy muốn đi, vậy mà vẫn ở lại.) Liên từ yet đứng giữa hai mệnh đề, có dấu phẩy phía trước.

💡 Kết quả (“nên”, “vì vậy”) = so. Câu phủ định: không… và… → don't… or….

💡 Sau so, yet, and, but và or, trật tự là chủ ngữ + động từ; chỉ sau nor mới đảo ngữ, và trợ động từ ở dạng khẳng định.

💡 Hai mệnh đề chính đầy đủ? Thường có dấu phẩy trước liên từ, kể cả trước and và or.

Tình huống thực tế: tối nay ăn gì?

"Do you want pizza or pasta?"

"I was thinking pizza, but I could also go for pasta."

"Let's just get both, and we can share."

"Perfect — I'm starving, so let's order now."

Luyện tập

Bài tập 1 · Chọn liên từ đúng

Choose the correct conjunction: 'I wanted pizza, ___ I ordered pasta instead.'

Bài tập 2 · Chọn liên từ đúng

Choose the correct conjunction: 'We can go to the park, ___ we can stay home.'

Bài tập 3 · Chọn liên từ đúng

Choose the correct conjunction: 'It started raining, ___ we went inside.'

Bài tập 4 · Chọn liên từ đúng

Choose the correct conjunction: 'She doesn't like coffee, ___ does she like tea.'

Bài tập 5 · Chọn liên từ đúng

Choose the correct conjunction: 'He is tired, ___ he keeps working.'

Bài tập 6 · Chọn câu có dấu câu đúng

Choose the correctly punctuated sentence.

Bài tập 7 · Chọn câu có dấu câu đúng

Choose the correctly punctuated sentence.

Bài tập 8 · Chọn liên từ đúng

Which conjunction correctly joins two negative statements?

Bài tập 9 · Nối hai câu bằng một liên từ đẳng lập

Join with a coordinating conjunction: 'I was hungry. I didn't have any food.'

Bài tập 10 · Nối hai câu bằng liên từ chỉ kết quả

Join with a coordinating conjunction that shows the result: 'She studied hard. She passed the exam.'

Bài tập 11 · Xếp vào đúng nhóm

I like tea, and I like coffee.
I don't like tea, nor do I like coffee.
She's tired, but she's happy.
We can walk, or we can drive.
It was cold, so we wore coats.
He was late, yet he wasn't worried.

Đã xếp 0 / 6

Bài tập 12 · Lỗi thường gặp: dịch từng chữ “cũng không”

Vietnamese: “Cô ấy không gọi điện, cũng không nhắn tin.” Which English sentence is correct?

Thử thách nhanh

Năm câu hỏi đa dạng để kiểm tra những gì bạn đã học.

Câu 1 / 5

Điểm: 0/0

Choose the correct conjunction: 'I was exhausted, ___ I couldn't sleep.'

Bạn đã học

  • Bảy liên từ đẳng lập: for, and, nor, but, or, yet, so (FANBOYS).
  • Chúng nối các từ, cụm từ hoặc mệnh đề chính ngang hàng nhau.
  • Giữa hai mệnh đề chính đầy đủ thường có dấu phẩy trước liên từ, khác với “và”, “hoặc” trong tiếng Việt.
  • Giữa hai từ hoặc hai cụm từ không có dấu phẩy.
  • Trong câu phủ định, “và” thường thành or: I don't like coffee or tea.
  • Sau nor dùng trật tự câu hỏi với trợ động từ khẳng định: nor does she like tea.
Xem tất cả bài học trong mục này