Trật tự từ cơ bản

A0 · Mới bắt đầuNgữ pháp cơ bản

Tiếng Việt cũng xếp câu theo chủ ngữ → động từ → tân ngữ, nhưng khi nói ta hay đảo chỗ cho tự nhiên. Tiếng Anh thì không: chính trật tự từ cho người nghe biết ai làm gì.

Bạn sẽ học được gì

  • Vì sao tiếng Anh có trật tự cố định và giống tiếng Việt ở điểm nào
  • Trật tự cơ bản: chủ ngữ → động từ → tân ngữ
  • Vì sao động từ và tân ngữ phải đứng liền nhau
  • Vị trí của từ chỉ thời gian, nơi chốn và trạng từ chỉ tần suất (usually, always)

Ý chính: một trật tự cố định

Tin vui: trật tự quen thuộc nhất của tiếng Việt, chủ ngữ → động từ → tân ngữ (“Lan uống cà phê”), cũng chính là trật tự của tiếng Anh: “I like coffee.” Khác biệt là khi nói, tiếng Việt cho phép xê dịch khá thoải mái (“Cà phê thì Lan uống”, “Lan sáng nào cũng uống cà phê”, “Uống cà phê mỗi ngày”, không cần chủ ngữ), và người nghe vẫn hiểu nhờ ngữ cảnh.

Trong tiếng Anh, trật tự từ là tín hiệu chính cho biết ai làm gì. Đổi chỗ các từ là câu hỏng ngay: “I coffee like” không phải một cách nói lạ, mà đơn giản là sai.

Câu hỏi và cách nhấn mạnh có những mẫu riêng, bạn sẽ học ở các bài sau. Với một câu khẳng định bình thường, trật tự an toàn là: chủ ngữ → động từ → tân ngữ.

Chủ ngữ luôn đứng trước động từ

Chủ ngữ (ai hoặc cái gì làm hành động) luôn đứng trước động từ: “She cooks dinner every night.” Một câu bắt đầu bằng động từ, như “Cooks she dinner every night”, không phải câu khẳng định trong tiếng Anh.

Bẫy đầu tiên với người Việt: khi nói chuyện, ta hay bỏ chủ ngữ nếu ngữ cảnh đã rõ (“Làm ở bệnh viện đấy”, “Tối nào cũng nấu cơm”). Trong tiếng Anh, chủ ngữ phải có mặt: “She works at a hospital”, không bao giờ chỉ “Works at a hospital”.

Bẫy thứ hai: tiếng Việt hay chen từ chỉ thời gian vào giữa chủ ngữ và động từ (“Anh ấy thứ Sáu nào cũng gọi pizza”, “Bố tôi tối nào cũng đọc tin tức”). Tiếng Anh không đặt cụm thời gian ở chỗ đó: “He on Fridays orders pizza” là sai. Chủ ngữ và động từ đứng liền nhau, còn thời gian an toàn nhất là để cuối câu: “He orders pizza on Fridays.”

Động từ và tân ngữ đi liền nhau

Tân ngữ (đối tượng mà hành động tác động lên) đứng ngay sau động từ, không có gì chen vào giữa: “He answers emails in the morning.” Nếu chen thứ khác vào giữa động từ và tân ngữ, như “He answers in the morning emails”, câu sẽ hỏng dù từng từ đều đúng.

Điểm này tiếng Việt khá giống tiếng Anh: “Tôi đọc tin tức mỗi sáng” → “I read the news every morning”. Bẫy nằm ở chỗ khác. Thứ nhất, khi nói ta hay đưa tân ngữ lên đầu câu làm chủ đề (“Cà phê thì tôi rất thích”); trong câu tiếng Anh bình thường, tân ngữ vẫn phải đứng sau động từ: “I like coffee very much.” Thứ hai, “rất” đứng trước động từ được trong tiếng Việt, nhưng very thì không: nói “I really like coffee” hoặc “I like coffee very much”, không nói “I very like coffee”.

Vị trí của thời gian, nơi chốn và tần suất

Cụm từ chỉ thời gian và nơi chốn (in the morning, on Saturdays, at work) thường đứng cuối câu khẳng định: “They buy groceries on Saturdays.” Tiếng Việt có thể nói “Thứ Bảy họ đi chợ” hoặc “Họ thứ Bảy nào cũng đi chợ”; trong tiếng Anh, cách tự nhiên là để chúng sau tân ngữ.

Trạng từ chỉ tần suất (usually, always, sometimes) có quy tắc riêng: đứng trước động từ thường, nhưng đứng sau am/is/are. “I usually drink coffee” (trước drink, giống “Tôi thường uống cà phê”). “She is always busy on Mondays” (sau is).

Cẩn thận với am/is/are: tiếng Việt nói “Cô ấy thường bận vào thứ Hai”, không có động từ nào trước “bận”. Vì vậy người học hay quên be (“She usually busy”) hoặc thêm be vào sau trạng từ (“She usually is busy”). Với be, trạng từ tần suất đứng sau: “She is usually busy.”

Tiếng Anh trong đời sống

"I check my messages before breakfast."
"We visit Chicago every summer."
"The doctor sees patients at nine."
"My brother cleans the kitchen on weekends."

Lưu ý

✗Works at a hospital.
✓She works at a hospital.

“Làm ở bệnh viện” không cần chủ ngữ khi nói tiếng Việt, nhưng tiếng Anh thì cần: chỉ động từ thôi không cho biết ai làm.

✗I every morning drink tea.
✓I drink tea every morning.

Dịch từ “Tôi sáng nào cũng uống trà”. Trong tiếng Anh, cụm thời gian không chen giữa chủ ngữ và động từ; hãy để ở cuối câu.

✗Coffee I like very much.
✓I like coffee very much.

“Cà phê thì tôi rất thích” đưa tân ngữ lên đầu. Trong câu tiếng Anh bình thường, tân ngữ đứng ngay sau động từ.

✗I very like coffee.
✓I really like coffee.

“Rất” đứng trước động từ được, very thì không. Dùng really like hoặc like… very much.

✗She usually is busy.
✓She is usually busy.

Với am/is/are, trạng từ tần suất đứng sau; với động từ khác thì đứng trước: She usually works late.

✗He always late for work.
✓He is always late for work.

“Anh ấy luôn đi làm muộn” không cần động từ trước “muộn”, nhưng tiếng Anh cần be: is always late.

So sánh với tiếng Việt

Tiếng Việt cũng theo trật tự chủ ngữ → động từ → tân ngữ, nhưng khi nói hay xê dịch: “Cà phê thì tôi thích”, “Anh ấy thứ Sáu nào cũng…”

Trật tự cơ bản của tiếng Anh đã quen thuộc với bạn: “I drink coffee” được xếp giống hệt “Tôi uống cà phê”. Điều mới là trong câu khẳng định tiếng Anh, trật tự đó không xê dịch: tân ngữ không lên đầu câu, và không có gì chen giữa chủ ngữ với động từ.

Khi nói, tiếng Việt hay bỏ chủ ngữ: “Làm ở bệnh viện”, “Sống ở Đà Nẵng”

Trong câu tiếng Anh, chủ ngữ là bắt buộc, kể cả khi ngữ cảnh đã cho thấy rõ là ai: “She works at a hospital”, “We live in Da Nang”. Thiếu chủ ngữ, câu không hoàn chỉnh.

Tiếng Việt đặt được từ chỉ thời gian giữa chủ ngữ và động từ: “Tôi sáng nào cũng uống trà”

Trong tiếng Anh, chủ ngữ và động từ không bị tách ra bởi một cụm thời gian. Hãy để thời gian ở cuối câu (“I drink tea every morning”) hoặc, nếu muốn nhấn mạnh, ở đầu câu (“Every morning, I drink tea”). “I every morning drink tea” là sai.

“Tôi rất thích cà phê”: “rất” đứng trước động từ

Very chỉ đứng trước tính từ hoặc trạng từ (“very good”, “very well”). Với động từ, dùng really trước động từ hoặc very much ở cuối: “I really like coffee”, “I like coffee very much”.

“Cô ấy thường bận”, “Anh ấy luôn đến muộn”: trạng từ tần suất đứng trước vị ngữ

Với động từ thường, tiếng Anh giống bạn: “He always arrives late”. Nhưng khi vị ngữ là tính từ, tiếng Anh cần be, và trạng từ tần suất đứng SAU am/is/are: “She is usually busy”, “He is always late”.

💡 Câu kể mà bắt đầu bằng động từ? Trong tiếng Anh là thiếu chủ ngữ: “Làm ở đây” → She works here.

💡 Đừng chen cụm thời gian giữa chủ ngữ và động từ: I drink tea every morning, không phải I every morning drink tea.

💡 Với am/is/are, tần suất đứng sau (She is always late); với động từ khác, đứng trước (She always arrives late).

Tình huống thực tế: gọi đồ ở quán cà phê

"Can I get a small coffee, please?"

"Sure — anything else?"

"Just that, thanks. I have a meeting at ten."

Luyện tập

Bài tập 1 · Chọn câu có trật tự từ đúng

Which sentence has the correct English word order?

Bài tập 2 · Xếp vào nhóm: đúng hoặc sai trật tự

He fixes cars at the garage.
He cars fixes at the garage.
We watch movies on Fridays.
We movies watch on Fridays.

Đã xếp 0 / 4

Bài tập 3 · Chọn câu đúng

Which is correct?

Bài tập 4 · Chọn câu đúng

Which is correct?

Bài tập 5 · Sắp xếp các từ thành câu

??????

Bài tập 6 · Sắp xếp các từ thành câu

??????

Bài tập 7 · Sắp xếp các từ thành câu

??????

Bài tập 8 · Hoàn thành câu

Complete: He walks his dog every ___. (one word — time of day)

Bài tập 9 · Hoàn thành câu

Complete: I read the news before ___. (one word)

Bài tập 10 · Sửa trật tự từ

Fix the word order and type the correct sentence: "She teaches at a school math."

Bài tập 11 · Sửa trật tự từ

Fix the word order and type the correct sentence: "We a car rent for the trip."

Bài tập 12 · Tình huống thực tế: nhắn tin cho bạn

You're texting a friend about weekend plans. Which sounds natural?

Bài tập 13 · Tình huống thực tế: kể về buổi tối

You're describing your evening routine to a new coworker. Which is natural?

Bài tập 14 · Chọn trật tự đúng

Which is the normal word order?

Bài tập 15 · Lỗi thường gặp: chen thời gian giữa chủ ngữ và động từ

Vietnamese: “Bố tôi tối nào cũng đọc tin tức.” In Vietnamese the time phrase can come right after the subject. Which English sentence is correct?

Thử thách nhanh

Năm câu hỏi ngắn để kiểm tra những gì bạn đã học.

Câu 1 / 5

Điểm: 0/0

Which is correct?

Bạn đã học

  • Trật tự cơ bản giống tiếng Việt: chủ ngữ → động từ → tân ngữ. Nhưng trong tiếng Anh, trật tự này không xê dịch.
  • Chủ ngữ luôn có mặt và đứng ngay trước động từ: She works at a hospital, không phải Works at a hospital.
  • Động từ và tân ngữ đi liền nhau, tân ngữ không lên đầu câu: I like coffee very much.
  • Thời gian và nơi chốn thường để cuối câu, không chen giữa chủ ngữ và động từ: We buy groceries on Saturdays.
  • Tần suất (usually, always) đứng trước động từ thường, nhưng sau am/is/are: She is always busy.
Xem tất cả bài học trong mục này