Câu giả định (subjunctive)

Câu giả định sau từ chỉ yêu cầu là gì

Sau một số động từ và tính từ chỉ yêu cầu, đề nghị hay sự cần thiết, mệnh đề that dùng động từ nguyên mẫu, giữ nguyên, chứ không dùng dạng mà bạn thường chọn theo chủ ngữ và thì: “I suggest that he leave now.” (không phải leaves), “It's essential that everyone be on time.” (không phải is).

Với người Việt, đây là một điều thú vị: động từ tiếng Việt vốn không bao giờ đổi, nên dạng nguyên mẫu chính là dạng tự nhiên nhất với bạn. Cái khó lại nằm ở thói quen mới học: sau bao nhiêu năm luyện “he leaves”, “she is”, bạn sẽ muốn “sửa” leave thành leaves và be thành is. Ở cấu trúc này, đừng sửa. Ý nghĩa mà tiếng Việt diễn đạt bằng “phải”, “nên” (“Tôi đề nghị anh ấy nên đi ngay”, “Mọi người phải đúng giờ”) được tiếng Anh thể hiện bằng chính dạng nguyên mẫu đó. Dạng giả định chỉ lộ rõ với he/she/it (leave thay vì leaves) và với be (be thay vì is/are/was).

Tiếng Anh Mỹ và tiếng Anh Anh khác nhau ở đây: trong tiếng Anh Mỹ, câu giả định hoàn toàn bình thường, kể cả trong đời sống hằng ngày. Trong tiếng Anh Anh, cấu trúc này nghe trang trọng hơn; người Anh hay nói “I suggest that he should leave” (khá giống chữ “nên” của tiếng Việt) hoặc, trong văn nói, “I suggest that he leaves”. Các bài tập ở đây yêu cầu dạng giả định, tức là động từ nguyên mẫu.

Các động từ dẫn đến câu giả định

Các động từ thường gặp là suggest, insist, demand, recommend, propose, require và request, mỗi động từ đi với that + chủ ngữ + động từ nguyên mẫu. Có thể bỏ that (“I suggest he go”), nhưng động từ vẫn ở dạng nguyên mẫu.

Chú ý về thì. Khi học câu tường thuật, bạn đã quen lùi thì sau động từ ở quá khứ. Ở đây thì không: dạng nguyên mẫu không bao giờ đổi. “Cô ấy nhất quyết bắt anh ta xin lỗi” → “She insisted that he apologize.”; “Bác sĩ khuyên cô ấy nghỉ ngơi” → “The doctor recommended that she rest.”; “Hội đồng yêu cầu bản báo cáo phải được sửa lại” → “The committee demanded that the report be revised.” Không dùng apologized hay was revised, và trong câu bị động đừng bỏ be.

“Đề nghị ai làm gì”, “khuyên ai làm gì” không dịch thành tân ngữ + to: “Tôi đề nghị bạn gọi lại” là “I suggest that you call” hoặc “I suggest calling”, không phải “I suggest you to call”. Suggest và propose không có cấu trúc đó (recommend + tân ngữ + to chỉ có trong tiếng Anh Anh và cũng ít gặp).

Với insist, và đôi khi với suggest, dạng quá khứ thông thường làm đổi nghĩa: “She insisted that he apologized” lại có nghĩa là “Cô ấy khăng khăng rằng anh ta đã xin lỗi rồi”, tức là khẳng định một sự thật chứ không yêu cầu gì; “He suggested that she was lying” là “Anh ấy ám chỉ rằng cô ta nói dối”.

Các tính từ dẫn đến câu giả định

Cấu trúc tương tự xuất hiện sau it's + một số tính từ (essential, important, vital, necessary, crucial) + that: “It's essential that everyone be on time.” Đây chính là “Điều cần thiết là mọi người phải đúng giờ”: chữ “phải” không cần dịch, ý nghĩa đã nằm trong dạng be.

Câu phủ định chỉ cần đặt not trước động từ nguyên mẫu, không dùng do/does: “It's important that he not be late.” (“Điều quan trọng là anh ấy không được đến muộn”). Không bao giờ nói “that he doesn't be late”: doesn't và be không đi cùng nhau.

Các cụm cố định

Một số dạng giả định chỉ còn sống trong các cụm cố định, nằm ngoài cấu trúc ở trên. Hãy học thuộc cả cụm: “God save the Queen.” (“Cầu Chúa phù hộ Nữ hoàng”; từ năm 2022, người Anh hát “God save the King”), “So be it.” (“Thôi thì cứ vậy đi”), “If I were you, I'd apologize.”

“Nếu tôi là bạn” không phải “If I am you”, mà là “If I were you”: were dùng cho mọi ngôi, kể cả I và he/she. Trong văn nói đôi khi vẫn nghe “If I was you”, nhưng trong tiếng Anh chuẩn mực người ta dùng were.

Tiếng Anh trong đời sống

Lưu ý

So sánh với tiếng Việt

Luyện tập

Thử thách nhanh

Năm câu hỏi ngắn để kiểm tra những gì bạn đã học.

Bài ngữ pháp liên quan