Do, does và did làm trợ động từ

Ý chính

Tiếng Việt hỏi bằng khung “có… không?” (“Bạn có làm ở đây không?”) và phủ định bằng “không” trước động từ (“Tôi không làm ở đây”). Với động từ thường, tiếng Anh không làm như vậy. Ở thì hiện tại đơn và quá khứ đơn, tiếng Anh thêm một trợ động từ: do, does hoặc did. Từ này không mang nghĩa gì, chỉ làm nhiệm vụ ngữ pháp.

Động từ chính (work, call, eat, arrive…) mang nghĩa, còn do/does/did lo phần thì, ngôi và cấu trúc câu hỏi hay câu phủ định. Đây là hai vai trò tách biệt. Vì vậy trong một câu tiếng Anh đúng, thì và ngôi chỉ được đánh dấu một lần, không phải hai lần.

Thì hiện tại đơn: do và does

Câu hỏi: do hoặc does đứng trước chủ ngữ, động từ chính đứng sau ở dạng nguyên mẫu: “Do you work here?” “Does she work here?” Does đi với he/she/it, do đi với các chủ ngữ còn lại. Có thể hình dung do/does giống chữ “có” trong “Bạn có làm ở đây không?”: một từ đứng thêm vào để tạo câu hỏi. Điểm khác là do/does đứng trước chủ ngữ, và tiếng Anh không có chữ “không” ở cuối câu. Không nói “You work here or not?”.

Câu phủ định: don't hoặc doesn't đứng ngay sau chủ ngữ, trước động từ chính: “I don't work here.” “She doesn't work here.” Don't/doesn't đứng đúng chỗ của chữ “không” trong tiếng Việt, nhưng không thể chỉ dùng not hay no: “I not work here” và “I no work here” đều sai.

Câu trả lời ngắn chỉ lặp lại do/does, không lặp lại cả câu: “Do you work Saturdays?” “Yes, I do.” / “No, I don't.” “Does she work Saturdays?” “Yes, she does.” / “No, she doesn't.” Cách này khá giống tiếng Việt, nơi bạn trả lời “Có.” hoặc “Không.” thay vì nhắc lại động từ. Chỉ nói “Yes” hay “No” cũng được, nhưng câu trả lời ngắn có trợ động từ phổ biến hơn và nghe lịch sự hơn.

Thì quá khứ đơn: did

Did hoạt động giống hệt, nhưng cho quá khứ. Khác với do/does, did dùng chung cho mọi chủ ngữ, không có dạng riêng cho he/she/it. Câu hỏi: “Did you call her?” “Did they call her?” Câu phủ định: “I didn't call her.” “They didn't call her.”

Câu trả lời ngắn: “Did you finish?” “Yes, I did.” / “No, I didn't.”

Tiếng Việt thường chỉ cần từ chỉ thời gian (“hôm qua”, “tuần trước”) hoặc “đã” để nói về quá khứ: “Hôm qua bạn có gọi cho cô ấy không?”, “Tôi đã không gọi.” Trong tiếng Anh, chính did mang ý quá khứ. Vì vậy câu hỏi và câu phủ định về một thời điểm đã qua cần did, kể cả khi đã có yesterday: “Did you call her yesterday?”, không phải “You call her yesterday?”.

Động từ chính luôn ở dạng nguyên mẫu

Đây là quy tắc quan trọng nhất của bài: khi do, does hoặc did đã lo phần thì và ngôi, động từ chính quay về dạng nguyên mẫu, tức dạng trong từ điển: không -s, không -ed, không biến đổi gì cả.

“Does she work here?”, không phải “Does she works here?”: does đã cho biết chủ ngữ là he/she/it, nên work không cần -s. “Did you go?”, không phải “Did you went?”: did đã cho biết đây là quá khứ, nên go không đổi thành went.

Tin vui là cảm giác của người Việt có thể giúp bạn ở đây: động từ tiếng Việt vốn không bao giờ đổi hình thức, và sau do/does/did, động từ tiếng Anh cũng vậy. Lỗi thường xảy ra khi bạn vừa học -s và -ed xong và muốn thêm chúng vào mọi chỗ. Hãy nhớ: chỉ một dấu hiệu, và dấu hiệu đó nằm ở do/does/did.

Do là động từ thường và do là trợ động từ

Do cũng có thể là một động từ thường với nghĩa riêng là “làm”: “I do my homework every evening.” (Tối nào tôi cũng làm bài tập về nhà.) “She does the dishes after dinner.” (Cô ấy rửa bát sau bữa tối.) Ở đây do/does có nghĩa thật, như mọi động từ khác.

Vai trò này khác với do/does/did trong bài, khi từ này không mang nghĩa gì và chỉ giúp tạo câu hỏi hay câu phủ định với một động từ chính khác. “Do you do your homework every evening?”: chữ do đầu là trợ động từ, chữ do thứ hai là động từ thường, nghĩa là “làm”. Vì vậy đừng tìm chữ “làm” trong “Do you work here?”: chữ do trong câu hỏi không dịch ra tiếng Việt.

Ngoại lệ: be không cần do

Khi be là động từ chính thì không cần do/does/did để hỏi hay phủ định (các trợ động từ như can, will cũng vậy). Be tự đứng lên trước chủ ngữ và tự mang not. Điều này đặc biệt quan trọng với tính từ: tiếng Việt nói “Cô ấy sẵn sàng chưa?” mà không cần động từ nào, còn tiếng Anh phải dùng be: “Is she ready?”.

“Is she ready?”, không phải “Does she be ready?” hay “Does she ready?”. “She isn't ready.”, không phải “She doesn't be ready.”. Ngược lại, đừng dùng be thay cho do với động từ thường: “Are you take cards?” là sai, phải là “Do you take cards?”. Nếu bạn sắp viết “does… be” hoặc “did… be”, đó là tín hiệu: dừng lại và đưa be lên trước. (Chỉ trong câu mệnh lệnh mới có do trước be: “Don't be late!”)

Tiếng Anh trong đời sống

Lưu ý

So sánh với tiếng Việt

Luyện tập

Thử thách nhanh

Năm câu hỏi đa dạng để kiểm tra những gì bạn đã học.

Bài ngữ pháp liên quan