Liên từ tương quan (correlative conjunctions)

B2 · Trung cao cấpLiên từ và từ nối

She is both talented and hard-working. He speaks neither French nor Spanish. Hai từ đi thành cặp, giống “cả… lẫn…” hay “không những… mà còn…”, nhưng có vài cái bẫy.

Bạn sẽ học được gì

  • Các liên từ tương quan và cách nói tương ứng trong tiếng Việt: both … and (cả … lẫn …), either … or (hoặc … hoặc …), neither … nor (không … cũng không …), not only … but also (không những … mà còn …), whether … or (dù … hay …, liệu … hay …)
  • Hai phần được nối phải có cùng dạng ngữ pháp (cấu trúc song song)
  • Với either … or và neither … nor, động từ hòa hợp với chủ ngữ gần nhất; với both … and, động từ luôn ở số nhiều
  • Nếu not only đứng đầu câu, phải đảo ngữ với trợ động từ (Not only did she …)

Những liên từ đi thành cặp

Khác với một liên từ đơn như and, liên từ tương quan gồm hai từ đi cùng nhau, nối hai phần ngang hàng nhau về ngữ pháp.

Hệ thống này bạn đã quen từ tiếng Việt: “cả… lẫn…”, “hoặc… hoặc…”, “không những… mà còn…”. Điều quan trọng là dùng đúng cặp: both luôn đi với and, either đi với or, neither đi với nor. Đừng dịch “hoặc… hoặc…” thành “or… or…”: “hoặc trà hoặc cà phê” là “either tea or coffee”.

Có một khác biệt quan trọng. Tiếng Việt nói “Anh ấy không nói được tiếng Pháp, cũng không nói được tiếng Tây Ban Nha”, với “không” đứng trước động từ. Trong tiếng Anh, neither … nor đã mang nghĩa phủ định, nên đừng thêm doesn't: “He speaks neither French nor Spanish.” Nếu muốn dùng doesn't, cặp đúng là either … or: “He doesn't speak either French or Spanish.”

"She is both talented and hard-working."
"He speaks neither French nor Spanish."

Cấu trúc song song

Hai phần được nối phải tương ứng về ngữ pháp: hai danh từ, hai động từ cùng dạng, hai cụm từ cùng loại. Nếu hai dạng không khớp, câu sẽ nghe vụng về hoặc sai.

Đặt mỗi từ của cặp ngay trước phần mà từ đó giới thiệu: “We can go either by train or by bus.” But also đứng liền thành một khối trước động từ thứ hai: “She not only sings but also plays the piano.”, không phải “but plays also”. Whether … or (“dù… hay…”, “liệu… hay…”) cũng vậy: whether luôn đi với or, không bao giờ đi với and: “whether the express or the local”, “whether it rains or not”.

"He not only writes novels but also directs films. (động từ + động từ)"
"She is not only a doctor but also a writer. (danh từ + danh từ)"

Hòa hợp chủ ngữ – động từ với either/neither

Khi either … or hoặc neither … nor nối hai chủ ngữ khác nhau, động từ hòa hợp với chủ ngữ đứng gần động từ nhất, chứ không tự động theo chủ ngữ thứ nhất.

Điểm này cần luyện tập, vì động từ tiếng Việt không bao giờ thay đổi theo chủ ngữ. Trong tiếng Anh trang trọng, với hai chủ ngữ số ít thì dùng động từ số ít: “Neither the flight nor the hotel was refundable.” Trong hội thoại thân mật, bạn cũng sẽ nghe dạng số nhiều. Ngược lại, both … and luôn tạo thành chủ ngữ số nhiều: “Both the manager and the team agree.”

"Neither the manager nor the employees were happy."
"Either the players or the coach is responsible."

Tiếng Anh trong đời sống

"Both the design and the price convinced me to buy it."
"You can either call me or send a message."
"Neither the flight nor the hotel was refundable."
"Not only did she finish first, but she also broke the record."

Lưu ý

✗She not only enjoys reading but also to write.
✓She not only enjoys reading but also writes.

Hai phần cần cùng dạng ngữ pháp: ở đây là hai động từ cùng dạng, không phải một động từ và một động từ nguyên mẫu có “to”.

✗You can have either tea and coffee.
✓You can have either tea or coffee.

Either luôn đi với or. Dùng and thì câu không có nghĩa.

✗You can have or tea or coffee.
✓You can have either tea or coffee.

Dịch từng chữ “hoặc trà hoặc cà phê”. Tiếng Anh không lặp or: cặp đúng là either … or.

✗She is both talented or hard-working.
✓She is both talented and hard-working.

“Cả… lẫn…” = both … and, không phải both … or.

✗Neither the cat nor the dogs was fed.
✓Neither the cat nor the dogs were fed.

Động từ theo chủ ngữ gần nhất: ở đây là dogs (số nhiều), nên dùng were.

✗He doesn't speak neither French nor German.
✓He speaks neither French nor German.

Đừng mang “không” từ tiếng Việt sang: neither … nor đã là phủ định và không đi cùng doesn't.

✗Not only she won the race, but she also broke the record.
✓Not only did she win the race, but she also broke the record.

Not only đứng đầu câu cần đảo ngữ với trợ động từ (did she win), dù trong tiếng Việt không cần.

So sánh với tiếng Việt

“Anh ấy không nói được tiếng Pháp, cũng không nói được tiếng Tây Ban Nha”: “không” đứng trước động từ

Tiếng Anh không chồng phủ định lên nhau: neither … nor đã là phủ định. “He doesn't speak neither French nor Spanish” là sai. Hãy nói “He speaks neither French nor Spanish” hoặc, nếu dùng doesn't, “He doesn't speak either French or Spanish”.

“Bạn có thể uống hoặc trà hoặc cà phê”: tiếng Việt lặp lại cùng một từ “hoặc”

Tiếng Anh không lặp or ở đầu: từ thứ nhất là either, từ thứ hai là or: “You can have either tea or coffee.” “Or tea or coffee” là sai. Tương tự, “cả… lẫn…” là both … and, không phải “both … with” hay “both … or”.

“Cả An và Bình đều không đến”: “cả… đều…” trong câu phủ định

Câu dịch từng chữ “Both An and Binh didn't come” nghe không tự nhiên và dễ gây hiểu nhầm. Người bản xứ thường nói “Neither An nor Binh came.”: động từ ở dạng khẳng định, vì ý phủ định đã nằm trong neither … nor.

“Không những cô ấy về nhất mà còn phá kỷ lục”: tiếng Việt không cần trợ động từ

Nếu câu bắt đầu bằng not only, tiếng Anh dùng trật tự câu hỏi với trợ động từ: “Not only did she finish first, but she also broke the record.” “Not only she finished first” là sai. Nếu không cần nhấn mạnh, cách đơn giản hơn là: “She not only finished first but also broke the record.”

Động từ tiếng Việt không đổi: “Cả con mèo lẫn mấy con chó đều chưa được cho ăn”

Trong tiếng Anh, bạn phải chọn dạng động từ. Với either/neither, theo chủ ngữ gần nhất: “Neither the cat nor the dogs were fed”, nhưng “Either the players or the coach is responsible”. Mẹo: đặt chủ ngữ số nhiều ở sau cùng, câu sẽ nghe tự nhiên hơn.

💡 “Không… cũng không…” = neither … nor, không có doesn't, vì nor đã là phủ định: He speaks neither French nor German.

💡 “Hoặc… hoặc…” = either … or; “cả… lẫn…” = both … and.

💡 Not only đứng đầu câu? Đặt trợ động từ trước chủ ngữ: Not only did she …

💡 Với either … or / neither … nor, chủ ngữ gần nhất quyết định; both … and luôn ở số nhiều.

Tình huống thực tế: lên thực đơn

"What should we serve — pasta or a salad?"

"Let's do both — a pasta dish and a salad."

"Good idea. And for dessert, either cake or fruit."

"Neither one is wrong — let's just get both and let people choose."

Luyện tập

Bài tập 1 · Chọn câu đúng

Choose the correct sentence.

Bài tập 2 · Chọn câu đúng

Choose the correct sentence.

Bài tập 3 · Chọn câu đúng

Choose the correct sentence.

Bài tập 4 · Chọn câu đúng

Choose the correct sentence.

Bài tập 5 · Chọn câu có cấu trúc song song

Choose the correct sentence (parallel structure).

Bài tập 6 · Chọn dạng động từ đúng

Choose the correct sentence: 'Neither the manager nor the employees ___ happy with the change.'

Bài tập 7 · Chọn dạng động từ đúng

Choose the correct sentence: 'Either the players or the coach ___ responsible.'

Bài tập 8 · Chọn câu đúng

Choose the correct sentence.

Bài tập 9 · Nối hai câu bằng both … and

Join using 'both...and': 'She is smart. She is kind.'

Bài tập 10 · Nối hai câu bằng neither … nor

Join using 'neither...nor': 'He doesn't like coffee. He doesn't like tea.'

Bài tập 11 · Xếp vào đúng nhóm

both...and
either...or
neither...nor
not only...but also
whether...or
and

Đã xếp 0 / 6

Bài tập 12 · Lỗi thường gặp: phủ định hai lần với “không… cũng không…”

Vietnamese: “Anh ấy không nói được tiếng Đức, cũng không nói được tiếng Nhật.” Which English sentence is correct?

Thử thách nhanh

Năm câu hỏi đa dạng để kiểm tra những gì bạn đã học.

Câu 1 / 5

Điểm: 0/0

Choose the correct sentence.

Bạn đã học

  • Liên từ tương quan có các cặp cố định: both … and, either … or, neither … nor, not only … but also, whether … or.
  • “Cả… lẫn…” = both … and; neither … nor đã là phủ định, nên không có doesn't.
  • Hai phần được nối có cùng dạng ngữ pháp (cấu trúc song song).
  • Với either … or / neither … nor, động từ hòa hợp với chủ ngữ gần nhất.
  • Not only đứng đầu câu: đảo ngữ với trợ động từ (Not only did she …).
Xem tất cả bài học trong mục này