Tyre mı, tire mı? Mould mu, mold mu? Hiçbir genel kurala uymayan, tek tek öğrenilmesi gereken çiftler; Türkçedeki benzer kelimeler de sana her zaman doğru yolu göstermez.
Neler öğreneceksin
“İngiliz ve Amerikan yazımı” dersi, TAHMİN EDİLEBİLEN kalıpları ele alır: colour/color, centre/center, realise/realize, catalogue/catalog ve bir ekten önce son ünsüzün ikilenmesi (travelled/traveled). Bu kurallar birçok kelime için aynı anda geçerlidir: kuralı biliyorsan, örneklerin çoğunu da bilirsin.
Bu ders ise hiçbir genel kurala uymayan kelimeleri ele alıyor: her çift küçük bir istisnadır ve ayrı ayrı öğrenilmesi gerekir. Türkçe yazıldığı gibi okunan bir dil olduğu için, aynı okunan iki farklı yazım (tyre ve tire gibi) başta sana garip gelebilir; bu çiftleri gözle tanımayı öğrenmen gerekecek.
Bazı gündelik kelimeler, sistemli kalıplarla hiçbir ilgisi olmadan her çeşitte başka bir biçim almıştır: tyre/tire (lastik), kerb/curb (kaldırım kenarı), mould/mold (küf, kalıp), draught/draft (hava akımı, cereyan). Bu çiftlerin iki yazımı da aynı okunur.
İki tuzağa dikkat et. Amerikan İngilizcesinde story yalnızca “hikâye” değil, bir binanın “katı” anlamına da gelir (İngiliz İngilizcesinde storey). Bir de Türkçedeki “çek”: kulağa Amerikan yazımı check gibi gelir, İngiliz İngilizcesinde ise cheque yazılır. Hangi çeşitte yazıyorsan, o çeşidin biçimini kullan.
Bazı kelimeler, arkalarında genel bir kural olmadan iki yakada farklı yazılır. Aluminium/aluminum İngilizcede türetilmiş bir kelimedir: kimyager Humphry Davy aluminum biçimini önerdi, başka İngiliz bilim insanları ise sodium ve potassium örneğine uyan aluminium biçimini tercih etti. Sonunda İngiltere'de aluminium, ABD'de aluminum yerleşti (telaffuzları da farklıdır: İngiliz İngilizcesinde al-yoo-MIN-ee-um, Amerikan İngilizcesinde a-LOO-mi-num). Manoeuvre/maneuver, sceptic/skeptic ya da pyjamas/pajamas (İngiliz/Amerikan) gibi başka farklar da kelimeye özgüdür ve tek tek öğrenilir.
Türkçe bu konuda güvenilir bir rehber değildir. Türkçedeki “alüminyum” İngiliz yazımı aluminium'a benzer, ama “pijama”, “manevra” ve “lisans” iki biçime de uymaz. Türkçe biçimi İngilizceye taşıyıp “pijamas” ya da “aluminyum” yazma: İngilizcede bu kelimeler yoktur.
İngiliz İngilizcesi bazı kelimelerde tek “l” kullanır, Amerikan İngilizcesi ise iki “l” yazar. Bu, travelled/traveled kalıbıyla (bir ekten önce ünsüzün ikilenmesi) aynı şey değildir: skilful ve wilful kelimeleri skill ve will'den gelir, ama İngiliz yazımında -ful ekinden önce bir “l” düşer (skilful/skillful, wilful/willful, enrolment/enrollment). Jewellery/jewelry ayrı bir durumdur: İngiliz İngilizcesi -ellery, Amerikan İngilizcesi -elry yazar.
Bunun yanında İngiliz İngilizcesi iki sık kullanılan çiftte ismin ve fiilin yazımını ayırır: practice (isim) / practise (fiil), licence (isim) / license (fiil). Pratik bir ipucu: bu çiftler, iki çeşitte de aynı yazılan advice (isim) / advise (fiil) gibi çalışır: isimde c, fiilde s. Amerikan İngilizcesi ise ikisi için de practice ve license yazar.
Türkçedeki “pratik” ve “lisans” kelimeleri burada da işe yaramaz; hangi biçimi seçeceğini Türkçe değil, yazdığın çeşit ve kelimenin isim mi fiil mi olduğu belirler.
İngiliz ve Amerikan yazımı arasındaki farkların hepsi genel bir kurala uymaz: bazı çiftleri tek tek öğrenmen gerekir.
Practice (isim) / practise (fiil) ayrımı yalnızca İngiliz İngilizcesinde vardır; Amerikan İngilizcesi her zaman practice yazar. İngiliz İngilizcesinde bile isim asla practise olmaz.
Türkçedeki “pijama” kelimesi seni yanıltmasın: İngilizcede pijamas diye bir yazım yoktur. İngiliz İngilizcesinde pyjamas, Amerikan İngilizcesinde pajamas yazılır.
Cheque İngiliz, favorite ise Amerikan yazımıdır; ikisi aynı cümlede olmaz. Amerikan bir metinde check ve favorite, İngiliz bir metinde cheque ve favourite yaz.
Türkçede “alüminyum”, “çek”, “pijama”, “manevra”, “lisans” gibi İngilizceye benzeyen birçok kelime var
Tam da bu yüzden güvenilir değiller: “alüminyum” İngiliz yazımı aluminium'a, “çek” ise okunuşuyla Amerikan yazımı check'e benzer. “Pijama” ve “manevra” iki biçime de uymaz. Türkçeye bakarak yazarsan, aynı metinde iki çeşidi karıştırırsın ya da İngilizcede olmayan bir kelime yazarsın. Bu kelimeleri çift olarak öğren: cheque/check, aluminium/aluminum, pyjamas/pajamas, manoeuvre/maneuver.
Türkçe yazıldığı gibi okunur: her harf bir sese karşılık gelir
İngilizcede ise tyre ve tire, kerb ve curb, storey ve story aynı okunur ama farklı yazılır. Kulağın sana hangi yazımın doğru olduğunu söyleyemez; bu yüzden bu çiftleri gözle öğrenmen ve yazım denetleyicisini kullandığın çeşide ayarlaman gerekir: English (UK) ya da English (US). Bu dersteki kelimeye özgü farkları denetleyici ancak doğru çeşide ayarlıysa yakalar.
💡 Türkçe bir rehber değildir: “alüminyum” İngiliz yazımına (aluminium), “çek” Amerikan yazımına (check) benzer; “pijama” ise ikisine de uymaz (pyjamas/pajamas).
💡 İngiliz İngilizcesinde practice/practise ve licence/license, advice/advise gibi çalışır: isimde c, fiilde s. Amerikan İngilizcesinde her ikisi için de practice ve license.
"The sign says 'Tyre and Exhaust Centre' — is that a spelling mistake?"
"No, that's just British spelling — 'tyre' instead of 'tire,' and 'centre' instead of 'center.'"
"Interesting — I only knew about colour and centre, not tyre."
"Those word-specific ones catch people out the most, since there's no rule to fall back on — you just have to know them."
Alıştırma 1 · Amerikan yazımını seç
Choose the American spelling of the British word 'tyre' (the rubber ring on a wheel).
Alıştırma 2 · İngiliz yazımını seç
Choose the British spelling of the American word 'curb' (the edge of a pavement/sidewalk).
Alıştırma 3 · Amerikan yazımını seç
Choose the American spelling of the British word 'mould' (a fungal growth, or a shape for casting).
Alıştırma 4 · Amerikan yazımını seç
Choose the American spelling of the British word 'aluminium' (the metal).
Alıştırma 5 · İngiliz yazımını seç
Choose the British spelling of the American word 'check' (a printed order to a bank to pay money).
Alıştırma 6 · Amerikan yazımını seç
In British English, 'practice' (noun) and 'practise' (verb) are spelled differently. Which single spelling does American English use for BOTH?
Alıştırma 7 · Doğru açıklamayı seç
'Enrolment' (British, one 'l') vs. 'enrollment' (American, two 'l's) — this is a difference in...
Alıştırma 8 · İngiliz yazımını seç
Choose the British spelling of the American word 'jewelry.'
Alıştırma 9 · Amerikan yazımını yaz
Give the American spelling of the British word 'pyjamas.'
Alıştırma 10 · İngiliz yazımını yaz
Give the British spelling of the American word 'skillful.'
Alıştırma 11 · Gruplara ayır
0 / 8 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: çeşitleri karıştırmak
Turkish: “Çekle ödedim.” Which English sentence uses American spelling?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Choose the American spelling of the British word 'storey' (a level of a building).
Kelime farkları (AmE/BrE)
Amerikan ve İngiliz İngilizcesinde değişen kelimeler (flat/apartment, lift/elevator, holiday/vacation), yanıltıcı pants ve “in holiday” hatası.
Edatlar: AmE ve BrE
Amerikan ve İngiliz İngilizcesinde değişen edatlar: at/on the weekend, fill in/fill out, in/on a team. İkisini de tanı, birini güvenle kullan.
Dil bilgisi farkları (AmE/BrE)
Amerikan ve İngiliz İngilizcesi arasındaki dil bilgisi farkları: present perfect mi past simple mı, have got, topluluk isimleri, suggest that ve shall.
Sayılabilen ve sayılamayan isimlerle ilgili hatalar
Sayılabilen ve sayılamayan isimlerde sık hatalar: advice, information, furniture, news, homework, people ve much/many, a little/a few çiftleri.