False friends: Türkçe konuşanlar için yanıltıcı İngilizce kelimeler

apartman≠apartment

İngilizcede şöyle denir:

apartment building, block of flats

apartment anlamı:

daire (bir binanın içindeki tek bir konut, Amerikan İngilizcesi)

İngilizcede “apartment” binanın tamamı değil, içindeki tek bir dairedir. İngiliz İngilizcesinde daire “flat”, bina “block of flats” olur.

site (konut sitesi)≠site

İngilizcede şöyle denir:

housing complex, gated community

site anlamı:

yer, alan (building site = inşaat alanı, campsite = kamp yeri); web sitesi

Güvenlikli, kapılı siteler için “gated community”, daha genel olarak “housing complex” ya da “housing estate” (BrE) denir.

salon (evde)≠salon

İngilizcede şöyle denir:

living room, sitting room, lounge

salon anlamı:

kuaför ya da güzellik salonu (hair salon, beauty salon)

Düğün salonu “wedding venue” ya da “banquet hall”, spor salonu “gym” olur.

tüp (gaz tüpü)≠tube

İngilizcede şöyle denir:

gas bottle, gas cylinder

tube anlamı:

tüp, boru (a tube of toothpaste); Londra metrosu (the Tube)

Diş macunu tüpü gerçekten “a tube of toothpaste” olur; sorun yalnızca mutfaktaki gaz tüpünde.

servis (okul ya da iş servisi)≠service

İngilizcede şöyle denir:

shuttle bus, school bus, company bus

service anlamı:

hizmet; restoranda servis; otobüs, tren seferleri (genel olarak)

Teknik servis ise “repair shop” ya da “service centre” olur. Restoranda “The service was great” demek doğrudur.

kargo≠cargo

İngilizcede şöyle denir:

courier, delivery (service); parcel

cargo anlamı:

gemi, uçak ya da kamyonla taşınan büyük yük

“Kargom geldi” = “My parcel has arrived.”, kargo şirketi = “courier company” ya da “delivery company”.

pansiyon≠pension

İngilizcede şöyle denir:

guesthouse, B&B (bed and breakfast)

pension anlamı:

emekli maaşı

İngilizcede “pension” bazen kıta Avrupası'ndaki küçük oteller için de geçer, ama ilk akla gelen anlam emekli maaşıdır: “He lives on a small pension.”

alyans≠alliance

İngilizcede şöyle denir:

wedding ring

alliance anlamı:

ittifak, birlik (ülkeler ya da şirketler arasında)

Nişan yüzüğü (tektaş) ise “engagement ring” olur.

not (okulda)≠note

İngilizcede şöyle denir:

mark (BrE), grade (AmE)

note anlamı:

not, kısa yazı (a note on the fridge); müzikte nota

Okulda aldığın not “mark” ya da “grade” olur. “Not almak” (yazmak) ise gerçekten “take notes”.

lisans (üniversite diploması)≠licence

İngilizcede şöyle denir:

bachelor's degree, undergraduate degree

licence anlamı:

ruhsat, izin belgesi; ehliyet (driving licence)

Yüksek lisans = “master's degree”, doktora = “PhD”. Amerikan İngilizcesinde “licence” kelimesi “license” diye yazılır.

doçent≠docent

İngilizcede şöyle denir:

associate professor

docent anlamı:

(AmE) müzelerde gönüllü rehber; bazı üniversitelerde ders veren öğretim görevlisi

Profesör = “professor”, araştırma görevlisi = “research assistant”.

kolej≠college

İngilizcede şöyle denir:

private school, private high school

college anlamı:

(AmE) üniversite, yüksekokul; (BrE) lise sonrası eğitim veren okul ya da üniversitenin bir parçası

Amerikalı biri “I'm in college” derse üniversitede okuyor demektir, lisede değil.

kredi (bankadan)≠credit

İngilizcede şöyle denir:

loan

credit anlamı:

veresiye, kredili alışveriş; hesaptaki alacak; ders kredisi

Kredi kartı gerçekten “credit card”. Ama bankadan çektiğin para “loan” olur: konut kredisi = “mortgage”.

patron≠patron

İngilizcede şöyle denir:

boss

patron anlamı:

bir sanatçıyı ya da kurumu destekleyen kişi, hami; (resmî) bir mağazanın, restoranın müşterisi

Bir kurumun “patron”u ona para ve destek veren kişidir, onun için çalıştığın kişi değil.

şef (iş yerinde)≠chef

İngilizcede şöyle denir:

boss, manager, head of department

chef anlamı:

aşçıbaşı, profesyonel aşçı

Restoranın mutfağındaki şef gerçekten “chef”. İş yerindeki şef ise “boss”, “manager” ya da “head of department” olur.

personel≠personal

İngilizcede şöyle denir:

staff, personnel

personal anlamı:

kişisel, özel

“personnel” (vurgu son hecede) diye bir kelime de var, ama resmîdir. Günlük dilde “staff” denir.

prim (maaşa ek)≠premium

İngilizcede şöyle denir:

bonus

premium anlamı:

sigorta primi; ek ücret, fark; (sıfat) birinci sınıf, lüks

Sigorta primi gerçekten “insurance premium”. Ama satıştan ya da başarıdan alınan ek ödeme “bonus” olur.

ajanda≠agenda

İngilizcede şöyle denir:

diary (BrE), planner, datebook (AmE)

agenda anlamı:

toplantı gündemi; gizli amaç (a hidden agenda)

Toplantıda “What's on the agenda?” sorusu “Gündemde ne var?” demektir.

sempatik≠sympathetic

İngilizcede şöyle denir:

likeable, nice, friendly, pleasant

sympathetic anlamı:

anlayışlı, halden anlayan; bir fikre sıcak bakan

“She was very sympathetic when my father was ill.” = Babam hastayken bana çok anlayış gösterdi.

sempati (duymak)≠sympathy

İngilizcede şöyle denir:

liking; to like, to have a soft spot for

sympathy anlamı:

acıma, üzüntüyü paylaşma; başsağlığı

Taziye mesajlarında “You have my deepest sympathy.” denir, yani bu kelimenin ağırlığı oldukça farklıdır.

antipatik≠antipathetic

İngilizcede şöyle denir:

unpleasant, unlikeable, not very nice

antipathetic anlamı:

bir şeye karşı, düşmanca bakan (resmî ve nadir bir kelime)

Günlük konuşmada “I can't stand him.” ya da “He's not very nice.” çok daha doğal durur.

sinirli≠nervous

İngilizcede şöyle denir:

angry, annoyed, irritable, bad-tempered

nervous anlamı:

gergin, heyecanlı, tedirgin (sınav öncesi gibi)

Ses benzerliği yok, ama “sinir” = “nerve” olduğu için “sinirli” kelimesini “nervous” diye çevirmek çok yaygın. “I'm nervous about the exam.” = Sınav yüzünden gerginim.

ekonomik (ucuz)≠economic

İngilizcede şöyle denir:

cheap, affordable, good value; economical

economic anlamı:

ekonomiyle ilgili (economic crisis = ekonomik kriz)

Az yakıt yakan bir araba için “economical” denir: “an economical car”. “economic” ise yalnızca ekonomiyle ilgili demektir.

aktüel≠actual

İngilizcede şöyle denir:

current, topical, up-to-date

actual anlamı:

gerçek, asıl

“actually” da “aslında, gerçekte” demektir, “şu anda” değil. Şu anda = “currently”, “at the moment”.

tansiyon≠tension

İngilizcede şöyle denir:

blood pressure

tension anlamı:

gerginlik (kaslarda, ilişkilerde, siyasette)

“Tansiyonum düştü” = “My blood pressure dropped.” Doktorlar yüksek tansiyon için “hypertension” der.

grip≠grip

İngilizcede şöyle denir:

flu, influenza

grip anlamı:

kavrama, sıkı tutuş (Hold on, keep a firm grip!)

Hafif soğuk algınlığı ise “a cold” olur: “I've got a cold.”

kriz (kalp krizi, sinir krizi)≠crisis

İngilizcede şöyle denir:

attack, fit

crisis anlamı:

kriz, bunalım (ekonomik kriz, siyasi kriz)

Ekonomik kriz gerçekten “economic crisis”. Ama sağlıkla ilgili krizler “attack” olur: panik atak = “panic attack”, astım krizi = “asthma attack”.

serum (hastanede)≠serum

İngilizcede şöyle denir:

drip (BrE), IV (AmE)

serum anlamı:

kan serumu; aşı ya da panzehir serumu; cilt bakım serumu

Damardan verilen sıvı İngiliz İngilizcesinde “a drip”, Amerikan İngilizcesinde “an IV” olur.

reçete≠receipt

İngilizcede şöyle denir:

prescription

receipt anlamı:

fiş, makbuz

Yemek tarifi anlamındaki reçete ise “recipe” olur. Kasadan aldığın fiş “receipt”.

kondisyon≠condition

İngilizcede şöyle denir:

fitness, stamina

condition anlamı:

durum, hâl; koşul; hastalık, rahatsızlık (a heart condition)

“in good condition” daha çok eşyalar için kullanılır (a car in good condition). İnsan için “fit”, “in good shape” ya da “out of shape” denir.

röntgen≠roentgen

İngilizcede şöyle denir:

X-ray

roentgen anlamı:

eski bir radyasyon ölçü birimi; fizikçi Wilhelm Röntgen'in adı

“Röntgen çektirmek” = “to have an X-ray”.

prezervatif≠preservative

İngilizcede şöyle denir:

condom

preservative anlamı:

gıdalardaki koruyucu madde

Ambalajlardaki “no preservatives” ifadesi “koruyucu madde içermez” demektir. Eczanede yanlış kelimeyi kullanmak epey garip kaçar.

rapor (doktor raporu)≠report

İngilizcede şöyle denir:

sick note, doctor's note, medical certificate

report anlamı:

rapor, haber, tutanak; (BrE) okul karnesi

İş yerine rapor vermek için “to be signed off sick” (BrE) ya da “to get a doctor's note” denir.

asistan (hastanede)≠assistant

İngilizcede şöyle denir:

resident (doctor), junior doctor (BrE)

assistant anlamı:

yardımcı; mağaza çalışanı (shop assistant); sekreter (personal assistant)

Üniversitedeki araştırma görevlisi “research assistant” ya da “teaching assistant” olabilir; uzmanlık eğitimi alan doktor ise “resident”.

pasta≠pasta

İngilizcede şöyle denir:

cake, gateau

pasta anlamı:

makarna (spagetti, penne, lazanya…)

İngilizcede “pasta” makarna demektir. Doğum günü pastası = “birthday cake”, pastane = “patisserie” ya da “cake shop”.

tost≠toast

İngilizcede şöyle denir:

toasted sandwich, toastie (BrE), grilled cheese (AmE)

toast anlamı:

kızarmış ekmek dilimi; kadeh kaldırma (to make a toast)

İngiliz kahvaltısındaki “toast” içi boş, kızarmış ekmek dilimidir. Kaşarlı tost = “cheese toastie” (BrE).

marmelat≠marmalade

İngilizcede şöyle denir:

jam

marmalade anlamı:

turunçgil (genellikle portakal) reçeli

İngilizcede “marmalade” neredeyse her zaman portakal ya da limon gibi turunçgillerden yapılır. Çilek, kayısı, vişne… hepsi “jam”.

cips≠chips

İngilizcede şöyle denir:

crisps (BrE), chips (AmE)

chips anlamı:

(BrE) patates kızartması; (AmE) cips

Amerika'da “chips” doğrudur. İngiltere'de ise “chips” patates kızartmasıdır (fish and chips); paketteki cips “crisps” olur.

soda (maden suyu)≠soda

İngilizcede şöyle denir:

sparkling water, sparkling mineral water

soda anlamı:

(AmE) kola, gazoz gibi şekerli gazlı içecek

Amerika'da “soda” istersen büyük ihtimalle kola gelir. Sade soda için “sparkling water” ya da “soda water” de.

konserve≠conserve

İngilizcede şöyle denir:

tinned food (BrE), canned food (AmE)

conserve anlamı:

iri meyve parçalı reçel

Konserve kutusu = “tin” (BrE) ya da “can” (AmE): “a tin of tuna”, “a can of beans”.

büfe≠buffet

İngilizcede şöyle denir:

kiosk, snack bar

buffet anlamı:

açık büfe (yemekleri kendin aldığın düzen)

Oteldeki açık büfe kahvaltı gerçekten “a buffet breakfast”. Sokaktaki büfe ise “kiosk” ya da “snack bar” olur.

vitrin≠vitrine

İngilizcede şöyle denir:

shop window, window display

vitrine anlamı:

camlı sergi dolabı (nadir bir kelime)

Vitrin gezmek = “to go window-shopping”.

pasaj≠passage

İngilizcede şöyle denir:

arcade, shopping arcade

passage anlamı:

dar geçit, koridor; metin parçası (a passage from a book)

Okuma sınavlarındaki “Read the passage” yönergesi “Parçayı oku” demektir.

kampanya (indirim)≠campaign

İngilizcede şöyle denir:

special offer, sale, deal

campaign anlamı:

seçim kampanyası, reklam kampanyası; askerî sefer

“Kampanyalı ürün” = “an item on special offer”. Reklam kampanyası gerçekten “advertising campaign”.

marka≠mark

İngilizcede şöyle denir:

brand; make (araba, cihaz)

mark anlamı:

işaret, iz, leke; (BrE) okulda not

Arabalar ve cihazlar için “make” da kullanılır: “What make is your car?”

etiket (ürün etiketi)≠etiquette

İngilizcede şöyle denir:

label; price tag

etiquette anlamı:

görgü kuralları, adabımuaşeret

Görgü kuralları anlamındaki “etiket” ise gerçekten “etiquette” olur. Fiyat etiketi = “price tag”.

mayo≠mayo

İngilizcede şöyle denir:

swimsuit, swimming costume (BrE); swimming trunks (erkek)

mayo anlamı:

(günlük dil) mayonez

Erkek mayosu “swimming trunks” ya da “swim shorts” olur. Mayo isteyen biri İngiltere'de sandviçine mayonez bekler!

tayt≠tights

İngilizcede şöyle denir:

leggings

tights anlamı:

(BrE) külotlu çorap

Koşucuların giydiği dar spor taytına “running tights” da denir, ama günlük kullanılan tayt “leggings” olur.

atlet (iç giyim)≠athlete

İngilizcede şöyle denir:

vest (BrE), undershirt, tank top (AmE)

athlete anlamı:

sporcu, atletizm sporcusu

Dikkat: Amerikan İngilizcesinde “vest” yelek demektir. Amerika'da “undershirt” ya da “tank top” de.

smokin≠smoking

İngilizcede şöyle denir:

tuxedo (AmE), dinner jacket (BrE)

smoking anlamı:

sigara içme

“No smoking” = Sigara içilmez. Smokinin İngilizcede bu kelimeyle hiçbir ilgisi yok.

bere (örgü şapka)≠beret

İngilizcede şöyle denir:

beanie, woolly hat (BrE), knit cap (AmE)

beret anlamı:

Fransız tarzı, düz ve yuvarlak keçe şapka

Ressam şapkası gibi düz bere gerçekten “beret”. Kışın giyilen örgü bere ise “beanie” ya da “woolly hat”.

ruj≠rouge

İngilizcede şöyle denir:

lipstick

rouge anlamı:

(eski) allık, yanaklara sürülen kırmızı pudra

Bugün allık için “blusher” (BrE) ya da “blush” (AmE) denir.

manken≠mannequin

İngilizcede şöyle denir:

model, fashion model

mannequin anlamı:

vitrin mankeni (plastik insan figürü)

Vitrindeki manken gerçekten “mannequin”. Podyumda yürüyen insan ise “model”.

defile≠defile

İngilizcede şöyle denir:

fashion show

defile anlamı:

(fiil) kirletmek, kutsal bir şeye saygısızlık etmek; (isim) dar dağ geçidi

“to defile a grave” = bir mezara saygısızlık etmek. Bu kelimeyi moda için kullanmamaya dikkat et.

forma≠form

İngilizcede şöyle denir:

shirt, jersey, kit (BrE); school uniform

form anlamı:

başvuru formu; biçim, şekil; sporcunun performansı (in good form)

Takımın formaları (şort ve çorap dâhil) “kit” (BrE) olur. Okul forması ise “school uniform”.

magazin≠magazine

İngilizcede şöyle denir:

celebrity news, celebrity gossip

magazine anlamı:

dergi

İngilizcede “magazine” her tür dergidir: “a car magazine” = otomobil dergisi. Magazin gazetesi = “tabloid”.

spiker≠speaker

İngilizcede şöyle denir:

newsreader (BrE), news anchor (AmE), announcer

speaker anlamı:

konuşmacı; hoparlör; (the Speaker) meclis başkanı

Konferansta konuşan kişi gerçekten “speaker”, bilgisayarın hoparlörü de “speakers”.

fragman≠fragment

İngilizcede şöyle denir:

trailer

fragment anlamı:

parça, kırıntı (a fragment of glass)

Dizilerde bir sonraki bölümün kısa tanıtımı da “trailer” ya da “preview” olur.

senaryo (film senaryosu)≠scenario

İngilizcede şöyle denir:

script, screenplay

scenario anlamı:

olası durum (the worst-case scenario = en kötü senaryo)

“En kötü senaryo” gibi olasılık anlamında “scenario” doğrudur. Senarist ise “screenwriter”.

röportaj≠reportage

İngilizcede şöyle denir:

interview

reportage anlamı:

bir olayı yerinden anlatan haber ya da belgesel tarzı yazı

Biriyle soru-cevap şeklinde yapılan görüşme “interview” olur; iş görüşmesi de “job interview”.

artist≠artist

İngilizcede şöyle denir:

actor, actress; show-off (mecaz)

artist anlamı:

sanatçı, özellikle ressam

Türkçedeki “artistlik yapma” = “Stop showing off.” İngilizcede “artist” denince önce ressam akla gelir.

tablo (resim)≠table

İngilizcede şöyle denir:

painting, picture

table anlamı:

masa; tablo, çizelge

Çizelge anlamındaki tablo gerçekten “table”: “a table of results”.

objektif (fotoğraf makinesi)≠objective

İngilizcede şöyle denir:

lens

objective anlamı:

amaç, hedef; (sıfat) tarafsız

Tarafsız anlamındaki objektif gerçekten “objective”: “Try to be objective.”

galeri (oto galeri)≠gallery

İngilizcede şöyle denir:

car dealership, used-car dealer

gallery anlamı:

sanat galerisi; tiyatroda en üst balkon

Sanat galerisi gerçekten “art gallery”. Sorun yalnızca araba satılan galeride.

tribün≠tribune

İngilizcede şöyle denir:

stands; terraces (BrE)

tribune anlamı:

Antik Roma'da halkın temsilcisi; bazı gazete adlarında geçen eski bir kelime

Stadyumdaki seyirci yerleri hep çoğul kullanılır: “in the stands”.

fantastik (film, kitap)≠fantastic

İngilizcede şöyle denir:

fantasy

fantastic anlamı:

harika, muhteşem

“The film was fantastic!” = Film harikaydı! Tür adı ise “fantasy”: “a fantasy novel”.

kontrol etmek≠control

İngilizcede şöyle denir:

check

control anlamı:

yönetmek, hâkim olmak, kontrol altında tutmak

“control” birine ya da bir şeye hükmetmektir: “She can't control her children.” Bir şeyin doğru olup olmadığına bakmak ise “check”.

realize etmek≠realize

İngilizcede şöyle denir:

hold, carry out, make (a sale)

realize anlamı:

fark etmek, anlamak (bir hayali gerçekleştirmek anlamı da var)

“I realized I was wrong.” = Yanıldığımı fark ettim. İş dilindeki “realize etmek” için “hold”, “carry out”, “make” gibi fiiller kullan.

jest≠jest

İngilizcede şöyle denir:

gesture

jest anlamı:

şaka (eski ve edebî bir kelime)

“gesture” aynı zamanda el kol hareketi demektir: “a rude gesture”.

miting≠meeting

İngilizcede şöyle denir:

rally, demonstration

meeting anlamı:

toplantı

İş yerindeki toplantı gerçekten “meeting”. Meydandaki siyasi kalabalık ise “rally”.

organizasyon (etkinlik)≠organization

İngilizcede şöyle denir:

event; event planning

organization anlamı:

kuruluş, örgüt; düzenleme, planlama

Düğün organizasyon şirketi = “wedding planner” ya da “event planning company”.