Olumlu ve olumsuz emir kipi

A1 · BaşlangıçEmir kipi

Close the door. Don't touch that! İngilizce emir kipinde özne yoktur ve fiil yalın hâliyle kullanılır: “kapat / kapatın / kapatınız” yerine herkes için tek bir biçim.

Neler öğreneceksin

  • Emir kipi öznesiz, yalın fiille kurulur: “gel / gelin / geliniz” yerine tek bir biçim
  • Olumsuz emir, kime konuşursan konuş, her zaman Don't + yalın fiildir (resmî dilde: Do not)
  • Başa ya da sona eklenen “please” emri daha kibar yapar
  • Emir kipi emir, talimat, uyarı ve rica için kullanılır

Özne yok

Emir cümlesi, konuştuğun kişiye doğrudan bir emir ya da talimat verir. Özne olarak you kullanılmaz: cümle doğrudan yalın fiille başlar.

İyi haber: Türkçede “Kapat”, “Kapatın” ve “Kapatınız” arasında seçim yaparsın. İngilizcede tek bir biçim vardır: “Close the door”; bir arkadaş için de, bir grup için de, müdürün için de. Bir ipucu daha: Türkçedeki “ol” İngilizcedeki be'ye karşılık gelir: “Dikkatli ol” → “Be careful”, “Sessiz ol” → “Be quiet”, “Dürüst ol” → “Be honest”.

"Close the door."
"Be careful!"

Olumsuz emir

Türkçede olumsuzluk fiilin içindeki bir ektir: “Dokun” → “Dokunma”, “Gel” → “Gelme”. İngilizcede fiil değişmez: yalın fiilin önüne Don't koyarsın, o kadar. Bu her fiil için, be için de geçerlidir: “Kaba olma” → “Don't be rude”. Asla “Not touch” ya da “Be not late” değil; Doesn't da hiç kullanılmaz: emir kipi her zaman Don't ile kurulur.

Dikkat: bazı Türkçe fiillerin İngilizce karşılığı be + sıfattır. “Korkma” → “Don't be afraid”, “Geç kalma” → “Don't be late”. Burada be'yi unutup “Don't afraid” ya da “Don't late” demek Türkçe konuşanların çok sık yaptığı bir hatadır. “Endişelenme” ise tek bir fiildir: “Don't worry”; “Don't be worry” değil.

"Don't touch that!"
"Don't be late."

Please ile daha kibar

Türkçede arkadaşlar arasında “Tuzu uzat” gibi doğrudan bir emir normal karşılanır. İngilizcede ise yalın bir emir, özellikle yabancılarla ya da iş yerinde, kulağa kolayca kaba gelebilir. Başa ya da sona eklenen “please” onu daha kibar yapar, ama yine de bir şey istemenin oldukça doğrudan bir yoludur.

"Sit down, please."
"Please close the window."

Gerçek hayattan İngilizce örnekler

"Wait here."
"Don't touch the stove."
"Be honest."
"Don't be afraid."

Dikkat

✗Not touch that!
✓Don't touch that!

“Dokunma” kelimesindeki -ma eki not diye çevrilmez. Olumsuz emir her zaman Don't + yalın fiildir.

✗Don't afraid!
✓Don't be afraid!

“Korkma” Türkçede tek bir fiildir, ama İngilizcede afraid bir sıfattır; bu yüzden be gerekir: Don't be afraid. Aynı şekilde “Geç kalma” → Don't be late.

✗You close the door.
✓Close the door.

Emir kipinde özne yoktur. Önüne you koyarsan cümle kulağa bir emir gibi değil, bir bildirim gibi gelir.

✗Be not late.
✓Don't be late.

Be ile de Don't kullanılır. “Be not” günümüz İngilizcesinde kullanılmaz.

✗Don't be worry.
✓Don't worry.

“Endişelenme” için worry bir fiildir, be gerekmez: Don't worry. (Sıfatla da söyleyebilirsin: Don't be worried.)

✗Doesn't forget your keys.
✓Don't forget your keys.

Emir her zaman you'ya yöneliktir, bu yüzden Don't kullanılır, asla Doesn't değil. Fiil de -s almaz: Sit down; Sits down değil.

Türkçeyle karşılaştırma

Türkçede emir kipi kime konuştuğuna göre değişir: “Kapat” (“sen”), “Kapatın” (“siz”), “Kapatınız” (resmî); vurgu için özne de eklenebilir: “Sen kapıyı kapat, ben bulaşıkları yıkarım”

İngilizcede yalnızca bir biçim vardır, o da yalın fiildir: “Close the door.” “Wait here.” Resmî olmak için bile zamir eklenmez. “You close the door” dersen kulağa bir emir gibi değil, bir bildirim gibi gelir (“Sen kapıyı kapatırsın”). (Vurgulu bir “You wait here!” gündelik konuşmada vardır, ama kulağa çok sert gelir.)

Türkçede olumsuz emir fiile eklenen -me/-ma ile yapılır: “Dokunma”, “Unutma”, “Koşma”

İngilizcede her zaman Don't + yalın fiil kullanılır, fiil değişmez: “Don't touch that!”, “Don't forget your keys.”, “Don't run here.” “Not touch that!” yanlıştır; olumsuzluğu fiilin arkasına koyan “Be not late” ya da “Worry not” gibi biçimler de eski ya da edebî metinlere aittir. Tabelalarda ya da resmî dilde Do not da görürsün: “Do not enter.”

Türkçede “ol” ile kurulan emirler var (“Dikkatli ol”, “Kaba olma”), ama bazı duygular ve durumlar tek bir fiille söylenir: “Korkma”, “Geç kalma”, “Utanma”

“Ol” İngilizcede be'dir: “Be careful”, “Don't be rude”. Tek bir Türkçe fiille söylenen bazı durumlar da İngilizcede be + sıfatla söylenir: “Don't be afraid”, “Don't be late”, “Don't be shy”. Don't'tan sonra be'yi atlama: “Don't afraid” ve “Don't late” yanlıştır.

💡 “Dokunma” = Don't touch that!, Not touch that! değil: her zaman Don't + yalın fiil.

💡 Herkes için tek bir biçim var: you yok, -s yok ve asla Doesn't yok.

💡 “Dikkatli ol” → Be careful; “Korkma” → Don't be afraid; “Geç kalma” → Don't be late.

Gerçek hayatta: hızlıca yol tarif etmek

"How do I get to the station?"

"Turn left at the corner, then go straight for two blocks."

"Don't take the first left — that's a dead end."

"Got it, thanks!"

Alıştırma

Alıştırma 1 · Normal ve tarafsız emri seç

Choose the normal, neutral command.

Alıştırma 2 · Doğru emri seç

Choose the correct command.

Alıştırma 3 · Doğru olumsuz emri seç

Choose the correct negative command.

Alıştırma 4 · Doğru olumsuz emri seç

Choose the correct negative command.

Alıştırma 5 · Doğru emri seç

Choose the correct command.

Alıştırma 6 · Doğru olumsuz emri seç

Choose the correct negative command.

Alıştırma 7 · Doğru emri seç

Choose the correct command.

Alıştırma 8 · Doğru olumsuz emri seç

Choose the correct negative command.

Alıştırma 9 · Cümleyi bir emre dönüştür

Make this a command: 'You should open the window.'

Alıştırma 10 · Cümleyi olumsuz bir emre dönüştür

Make this a negative command: 'You should not run here.'

Alıştırma 11 · Olumlu ve olumsuz emirler olarak gruplara ayır

Sit down.
Don't sit there.
Open the window.
Don't open that door.
Be quiet.
Don't be rude.

0 / 6 yerleştirildi

Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: Don't'tan sonra be'yi unutmak

Turkish: “Korkma!” Which English translation is correct?

Hızlı test

Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.

Soru 1 / 5

Puan: 0/0

Choose the correct command.

Neler öğrendin

  • Emir kipi öznesiz, yalın fiille kurulur: “kapat / kapatın / kapatınız” yerine tek bir biçim.
  • Olumsuz emir Don't + yalın fiildir (resmî: Do not), be ile de; asla “Not touch” ya da “Doesn't” değil.
  • “Ol” be demektir ve bazı Türkçe fiiller de be + sıfatla söylenir: Be careful, Don't be afraid, Don't be late.
  • Başa ya da sona eklenen “please” ricayı kibarlaştırır; bu İngilizcede Türkçeden daha önemlidir.
  • Emir kipi emir, talimat, uyarı ve rica için kullanılır.
Bu kategorideki tüm dersleri gör