First, boil the water. Then, add the pasta. Talimatlar bir dizi emir cümlesidir; birkaç küçük kelime de adımların sırasını gösterir.
Neler öğreneceksin
Arka arkaya birkaç talimat verirken (bir tarif, bir yol tarifi, bir kullanım kılavuzu) her adım normal bir emir cümlesidir. Yalnızca sırayı gösteren kelimeler eklenir.
Burada Türkçe sana kısmen yardım eder: “Önce suyu kaynat” dediğinde, tıpkı İngilizcedeki gibi öznesiz bir emir kullanırsın: “First, boil the water.” Ama Türkçe tariflerin üslubuna dikkat: “Önce su kaynatılır. Sonra makarna eklenir.” edilgen yapıyla yazılır. İngilizce bir tarifte bu üslup kullanılmaz; adımlar doğrudan emir kipiyle verilir: “Then, add the pasta.”
İngilizcede emir kipinin “sen” ve “siz” için ayrı biçimleri de yoktur: “Kaynat” da “Kaynatın” da aynıdır: “Boil the water.” Kibarlık özel bir biçimle değil, ses tonuyla ya da please ile sağlanır.
Bu kelimeler Türkçeyle oldukça iyi eşleşir: first (ya da “to begin”) = önce / ilk olarak / başlamak için, then = sonra / ardından, next = daha sonra / ardından, after that = bundan sonra, finally = son olarak / en son. First ve to begin diziyi açar; then, next ve after that devam ettirir; finally kapatır.
Sıralama kelimesinden sonra genellikle virgül gelir; kısa bir then'den sonra çoğu zaman atlanır (“Then press the green button.”). Önemli olan, arkasından doğrudan yalın fiilin gelmesidir: özne yok, “Sonra sola dönüyorsun” cümlesindeki gibi bir kişi eki ya da -iyor yok.
“Before you…” (-meden önce) ve “Once you've…” (-dıktan sonra / -ınca) adımları yalnızca sıralamakla kalmaz, birbirine bağlar. Bu ilk kısımda you vardır, ama arkasından gelen temel cümle öznesiz ve -ing almayan bir emir cümlesidir.
“Başlamadan önce bütün talimatları oku” cümlesinde Türkçede kişi söylenmez, ama İngilizcede before'dan sonra yalnızca yalın fiil gelmez: “Before begin” değil, “Before you begin, read all the instructions.” (“Before beginning, …” da doğrudur.) Aynı şekilde “Karıştırdıktan sonra tepsiye dök” → “Once you've mixed it, pour it into the pan.”; “After mix it” değil.
Her adım basit bir emir cümlesidir: -ing biçimi değil, yalın fiil.
Yazılı talimatlarda hiçbir adımda özne olmaz. “Then you turn left” birisi yolu konuşarak anlatırken duyulur (“Sonra sola dönüyorsun” gibi), ama bu bir anlatımdır, bu dersteki emir kipi değil.
Dil bilgisi açısından yanlış değil, ama birbirinden kopuk emir cümlelerini izlemek daha zordur; çok adımlı talimatlarda sıralama kelimeleri sırayı netleştirir.
“Sonra şeker eklenir.” cümlesinin birebir çevirisi. Cümle dil bilgisi açısından doğru, ama İngilizce bir tarif adımı değil: talimatlar emir kipiyle verilir.
“Başlamadan önce” cümlesinde kişi söylenmez, ama İngilizcede before'dan sonra yalın fiil tek başına gelmez: before you begin (ya da before beginning) kullan.
“Karıştırdıktan sonra” için once you've mixed it (ya da after you mix it, after mixing it) kullan. after'dan sonra yalın fiil gelmez.
Türkçe tarifler ve kullanım kılavuzları çoğu zaman edilgen yapıyla yazılır: “Önce soğan doğranır. Sonra şeker eklenir.”
İngilizcede bunun için emir kipi kullanılır: “First, cut the onions. Then, add the sugar.” “Then, the sugar is added.” dil bilgisi açısından doğru bir cümledir ama bir talimat değil, bir anlatımdır. -ing biçimi de işe yaramaz: “First, cutting the onions.” bir adım değil, eksik bir cümledir.
Türkçede emir kipi kime konuştuğuna göre değişir (“Bas”, “Basın”, “Basınız”) ve yol tarif ederken çoğu zaman -iyor kullanılır: “Işıklardan sola dönüyorsun.”
İngilizce emir kipinin öznesi yoktur ve herkes için tek bir biçimi vardır: “Press the green button.” Kibarlık tondan ya da please'den gelir. “Then you turn left” birisi yolu gündelik bir dille anlatırken kulağa doğal gelir, ama yazılı talimatlarda emir kipi kullanılır: “Then, turn left.” “Then you are turning left” ise talimat olarak hiç kullanılmaz.
Türkçede iki adım çoğu zaman -ıp/-ip ya da -dıktan sonra ile birleştirilir: “Suyu kaynatıp makarnayı ekle”, “Karıştırdıktan sonra tepsiye dök”
İngilizcede iki adım and ile bağlanır ve ikisi de yalın fiil olarak kalır: “Boil the water and add the pasta.” Bir adımı öbürüne bağlamak için before you / once you've kullanılır: “Once you've mixed it, pour it into the pan.” “Boiling the water, add the pasta” ya da “After mix it” bir talimat için doğal değildir.
💡 Türkçe tariflerdeki edilgen yapı (“su kaynatılır”) değil, emir kipi: First, boil the water.
💡 Özne, to ve -ing yok: first/then/next/finally kelimelerinden sonra doğrudan yalın fiil gelir.
💡 First ve to begin diziyi açar; then/next/after that devam ettirir; finally kapatır.
"How do you make it?"
"First, boil the water and add the pasta. Then, let it cook for ten minutes."
"And after that?"
"After that, drain it and stir in the sauce. Finally, serve it hot."
Alıştırma 1 · Doğru talimat sırasını seç
Choose the correct instruction sequence.
Alıştırma 2 · Emir kipindeki talimatı seç
Choose the instruction in the imperative.
Alıştırma 3 · Doğru talimatı seç
Choose the correct instruction.
Alıştırma 4 · Emir kipindeki talimatı seç
Choose the instruction in the imperative.
Alıştırma 5 · Doğru talimatı seç
Choose the correct instruction.
Alıştırma 6 · Doğru talimatı seç
Choose the correct instruction.
Alıştırma 7 · Doğru talimatı seç
Choose the correct instruction.
Alıştırma 8 · Doğru talimatı seç
Choose the correct instruction.
Alıştırma 9 · Cümleyi First ile bir talimata dönüştür
Turn into an instruction using 'First,': 'You need to turn off the power.'
Alıştırma 10 · Cümleyi Finally ile bir talimata dönüştür
Turn into an instruction using 'Finally,': 'You need to save your work.'
Alıştırma 11 · Diziyi açan ve devam ettiren kelimeler olarak gruplara ayır
0 / 6 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: tariflerdeki edilgen yapı
Turkish recipe: “Daha sonra şeker eklenir.” (passive). Which is the correct English instruction?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Choose the correct instruction.
Kibar ricalar
İngilizcede kibar ricalar: bir emri please ya da “would you?”, “will you?” gibi kısa bir question tag ile nasıl bir ricaya dönüştürürsün?
Let's (birlikte öneri)
Türkçedeki “Gidelim”, “Mola verelim” gibi seni de içine alan önerileri İngilizcede “Let's” ile kur; olumsuzu da hep “Let's not” olur.
Olumlu ve olumsuz emir kipi
İngilizcede emir kipi: emir, talimat, uyarı ve ricalar için öznesiz yalın fiil; olumsuzu da herkes için Don't ile kurulur.
Cümle türleri
Cümlenin dört türünü işlevine göre öğren (declarative, interrogative, imperative ve exclamatory) ve her birini İngilizcede nasıl tanıyacağını gör.