The sun rises. Did it rise? Rise early. What a sunrise! İngilizcede her cümle, Türkçede olduğu gibi, dört işlevden birini üstlenir. Yeni olan, her türün İngilizcede nasıl kurulduğudur.
Neler öğreneceksin
İşlevine göre İngilizcedeki her cümle dört türden birine girer: declarative (bildirme), interrogative (soru), imperative (emir) ya da exclamatory (ünlem, güçlü bir duygu). Bu ayrımı Türkçeden de biliyorsun: Türkçe dil bilgisinde de cümleler anlamlarına göre olumlu, olumsuz, soru ve ünlem cümlesi diye ayrılır; emirler de emir kipiyle kurulur.
Sondaki işaret ilk ipucudur, tıpkı Türkçede olduğu gibi. Ama türü belirleyen, cümlenin işlevidir: “Watch your step!” ünlem işaretiyle biter, yine de imperative'dir, çünkü bir emirdir.
Declarative sentence bir gerçeği, bir görüşü ya da bir düşünceyi dile getirir. Normal ve en sık kullanılan türdür; nokta ile biter.
Türkçeden iki farka dikkat et. Birincisi, İngilizcede özne neredeyse her zaman söylenir: “Dokuzda açılıyor” cümlesinin karşılığı “Opens at nine.” değil, “It opens at nine.” olur. İkincisi, kelime sırası: Türkçede yüklem sona gelir ve zaman ifadesi fiilden önce durur (“Kütüphane dokuzda açılıyor”). İngilizcede özneden hemen sonra fiil gelir, zaman ifadesi ise sona ya da cümlenin başına gider: “The library opens at nine.” ya da “At nine, the library opens.”
Interrogative sentence'lerde (sorular) genellikle bir yardımcı fiil öznenin önüne geçer. Türkçede soru yapmak için cümleye mı soru edatını eklemen yeter, kelime sırası değişmez: “Raporu bitirdin mi?” İngilizcede bu yetmez: geniş zaman ve geçmiş zamanda do/does/did gerekir: “Did you finish the report?”, “Where do you live?”, “Where did you put my keys?” Kuralların tamamı “Soru cümleleri” kategorisinde.
Imperative sentence'lerde (emirler) genellikle özne yoktur ve fiilin yalın hâli kullanılır. Türkçedeki “Otur”, “Oturun” ve “Oturunuz” için İngilizcede tek bir biçim vardır: “Sit down.” Türkçede “Sen ışıkları kapat.” gibi özneli bir emir çok doğaldır, ama İngilizcede “You turn off the lights.” daha çok bir bildirme cümlesi gibi anlaşılır. Ayrıntılar “Olumlu ve olumsuz emir kipi” dersinde.
Exclamatory sentence'ler (ünlemler) güçlü bir duygu anlatır, genellikle What…! ya da How…! ile: “Ne manzara!” → “What a view!” (a ile), “Ne güzel!” → “How beautiful!” Fiil varsa sıra özne + fiildir: “Bu ne kadar heyecan verici!” → “How exciting this is!”, “How exciting is this!” değil. Kalıbın tamamı “Ünlem cümleleri (exclamations)” dersinde.
Bildirme cümlesi nokta ile biter. Soru işaretiyle konuşmada kulağa şaşkın bir soru gibi gelir (“Öyle mi? Dokuzda mı?”). Nötr bir soru için sıra değişir: Does the library open at nine?
Türkçede “Onunla daha önce tanıştın mı?” sorusunda sıra değişmez, yalnızca mı soru edatı eklenir. İngilizcede normal bir soruda yardımcı fiil öznenin önüne geçer. Kuralın tamamı “Soru cümleleri” kategorisinde.
“Sen ışıkları kapat.” cümlesinin kelimesi kelimesine çevirisi. İngilizcede emir cümlesi genellikle öznesizdir. you ve nokta ile cümle bir bildirme gibi okunur (“Işıkları sen kapatıyorsun.”).
“Dokuzda açılıyor” cümlesinde özne söylenmez. İngilizcede bildirme cümlesinin öznesi olmalıdır: it ya da the library.
“Anahtarlarımı nereye koydun?” cümlesinde zamanı fiil eki gösterir. İngilizcede soru bir yardımcı fiile ihtiyaç duyar (geçmiş zamanda did), ardından fiil yalın hâlde gelir.
How ile kurulan ünlem cümlesinde sıra özne + fiildir. Fiil önde ve sonda soru işareti olursa (How exciting is this?) cümle bir soru olur.
“Ne manzara!” Türkçede artikel istemez. İngilizcede What ile tekil, sayılabilen bir isimden önce a/an gerekir: What a view!, What a city!
Türkçede de cümleler anlamlarına göre sınıflandırılır: olumlu ve olumsuz cümleler, soru cümlesi, ünlem cümlesi; emirler emir kipiyle kurulur
Bildiklerini doğrudan kullanabilirsin: bildirme (olumlu ya da olumsuz) cümlesi = declarative, soru cümlesi = interrogative, emir cümlesi = imperative, ünlem cümlesi = exclamatory. Farklar sistemde değil, cümlenin kuruluşunda, özellikle de bildirme, soru ve ünlem cümlelerindeki kelime sırasında.
Türkçede evet/hayır sorusu, bildirme cümlesinin sırası korunarak mı soru edatıyla yapılır: “Raporu bitirdin mi?”, “Kütüphane dokuzda mı açılıyor?”
İngilizcede normal bir soruda öznenin önüne bir yardımcı fiil gelir: “Did you finish the report?”, “Does the library open at nine?” “You finished the report?” yalnızca konuşmada şaşkınlık göstermek ya da zaten bildiğini sandığın bir şeyi doğrulatmak için kullanılır, nötr bir soru olarak değil.
Türkçede özne söylenmeyebilir ve yüklem cümlenin sonundadır: “Dokuzda açılıyor”, “Kütüphane dokuzda açılıyor”
İngilizcede bildirme cümlesinin bir öznesi olmalıdır ve fiil özneden hemen sonra gelir: “It opens at nine.”, “The library opens at nine.” “Opens at nine.” ya da “The library at nine opens.” yanlıştır. İngilizcede öznenin önünde bir yardımcı fiil varsa, bu genellikle bir sorudur.
Türkçede emrin “sen” ve “siz” için ayrı biçimleri vardır (“Kapat”, “Kapatın”), özne de söylenebilir (“Sen ışıkları kapat!”) ve güçlü bir emirden sonra çoğu zaman ünlem işareti konur
İngilizcede tek bir biçim vardır ve özne söylenmez: “Close the window.” Sakin bir talimat genellikle nokta ile biter; ünlem işareti aciliyet ya da vurgu katar (“Watch your step!”). Alıştırmalar için önemli: ünlem işareti tek başına bir cümleyi exclamatory yapmaz; bir emir yine imperative'dir.
💡 Önce cümlenin ne yaptığını sor: bir şey mi söylüyor, soru mu soruyor, emir mi veriyor, yoksa güçlü bir duygu mu anlatıyor? İşaret yalnızca bir ipucudur: “Watch your step!” ünlem işaretine rağmen imperative'dir.
💡 İngilizcede mı gibi bir soru edatı yoktur: normal bir soru, öznenin önüne gelen bir yardımcı fiille kurulur.
💡 Bildirme cümlesinde özne söylenir ve fiil özneden hemen sonra gelir: The library opens at nine.
"We live in Paris now."
"Really? Where exactly?"
"Near the river. You should visit!"
"I'd love that — what a city."
Alıştırma 1 · Cümle türünü bul
'The sun rises in the east.' — What type of sentence is this?
Alıştırma 2 · Cümle türünü bul
'Did you finish the report?' — What type of sentence is this?
Alıştırma 3 · Cümle türünü bul
'Close the window.' — What type of sentence is this?
Alıştırma 4 · Cümle türünü bul
'What an amazing view!' — What type of sentence is this?
Alıştırma 5 · Doğru cümleyi seç
Choose the sentence that ends with a period and simply states a fact.
Alıştırma 6 · Emir cümlesini seç
Choose the imperative sentence.
Alıştırma 7 · Ünlem cümlesini seç
Choose the exclamatory sentence.
Alıştırma 8 · Cümle türünü bul
'I can't believe we won.' — What type of sentence is this?
Alıştırma 9 · Cümle türünün İngilizce adını yaz
Name the sentence type: 'Where did you put my keys?'
Alıştırma 10 · Cümle türünün İngilizce adını yaz
Name the sentence type: 'Please be quiet.'
Alıştırma 11 · Gruplara ayır
0 / 6 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: fiilin yeri
Turkish: “Kütüphane dokuzda açılıyor.” Which English sentence is correct?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
'The train leaves at noon.' — What type of sentence is this?
Phrase mi, clause mu?
Phrase mi, clause mu? Öznesi ve fiili olmayan kelime grubunu, özne + fiil içeren yapıdan ayırmayı tek bir basit testle öğren.
Ünlem cümleleri (exclamations)
İngilizcede ünlem cümleleri: What a/an + isim ve How + sıfat. Türkçedeki “Ne …!” hangi durumda What, hangi durumda How olur?
There is / there are
Türkçedeki “var” yapısının İngilizce karşılığını öğren: there is/are. there boş bir öznedir, is/are ise arkasından gelen isme göre değişir.
Temel cümle ve yan cümle (clauses)
İngilizcede bağımsız ve bağımlı yan cümleler (clauses): simple, compound ve complex sentence nasıl kurulur, Türkçe konuşanlar nerede hata yapar?