She is both talented and hard-working. He speaks neither French nor Spanish. Birlikte çalışan iki kelime, tıpkı “hem … hem de” ve “ne … ne de” gibi, ama birkaç tuzakla.
Neler öğreneceksin
and gibi tek kelimelik bir bağlaçtan farklı olarak, ikili bağlaç (correlative conjunction) birlikte kullanılan iki kelimeden oluşur ve dil bilgisi açısından eş değer iki kısmı bağlar.
Bu sistemi Türkçeden biliyorsun: “hem … hem de”, “ya … ya da”, “ne … ne de”. Ama bir fark var: Türkçede aynı kelime tekrarlanır (hem … hem, ya … ya, ne … ne), İngilizcede ise çiftin iki kelimesi farklıdır. both her zaman and ile, either or ile, neither ise nor ile kullanılır.
Bir de olumsuzluk: standart Türkçede “ne … ne de” ile fiil olumludur (“Ne Fransızca ne de İspanyolca konuşur.”), ama günlük konuşmada sık sık olumsuz fiil de duyulur (“…konuşmuyor”). İngilizcede neither … nor olumsuzluğu zaten içerir, bu yüzden doesn't ekleme: “He speaks neither French nor Spanish.” doesn't kullanmak istiyorsan çift either … or olur: “He doesn't speak either French or Spanish.”
Bağlanan iki kısım dil bilgisi açısından birbirine uymalı: iki isim, aynı biçimde iki fiil ya da aynı türde iki ifade. Biçimler uymazsa cümle kulağa kötü gelir ya da yanlış olur.
“Ya çay ya kahve” için iki kez either ya da iki kez or deme: “either tea or coffee” denir. Çiftin her kelimesini, başlattığı kısmın hemen önüne koy: “We can go either by train or by bus.” but also da bir blok olarak ikinci fiilin önüne gelir: “She not only sings but also plays the piano.” whether … or için de aynısı geçerli (“ister … ister”, “-se de -mese de”): whether her zaman or ile kullanılır, and ile asla: “whether the express or the local”, “whether it rains or not”.
either … or ya da neither … nor iki ayrı özneyi bağladığında fiil, otomatik olarak ilk özneyle değil, kendisine en yakın özneyle uyum sağlar.
Türkçede üçüncü çoğul kişide fiilin çoğul eki çoğu zaman isteğe bağlıdır: “Hem müdür hem ekip kabul ediyor.” İngilizcede both … and her zaman çoğul bir özne oluşturur: “Both the manager and the team agree.” (agrees değil). neither … nor ile resmî İngilizcede iki tekil özne varsa fiil tekildir: “Neither the flight nor the hotel was refundable.” Günlük konuşmada çoğul da duyulur.
İki kısım aynı dil bilgisi biçiminde olmalı: burada bir fiil ve bir mastar değil, çekimli iki fiil.
Türkçedeki “ya … ya da” gibi aynı kelimeyi tekrarlama: either'ın eşi or'dur.
either her zaman or ile kullanılır, tıpkı “ya … ya da” gibi. and ile cümlenin anlamı bozulur.
Fiil en yakın özneye uyar: burada bu özne çoğul dogs, bu yüzden were.
Günlük Türkçedeki “ne … ne … konuşmuyor” yapısını kopyalama: neither … nor zaten olumsuzdur ve doesn't ile birlikte kullanılmaz.
Türkçede “Hem müdür hem ekip kabul ediyor” tekil fiille de doğrudur, ama İngilizcede both … and her zaman çoğul fiil ister.
Cümle başındaki not only, Türkçede gerekmese de, yardımcı fiille devrik yapı ister: did she win.
Türkçede çiftin iki kısmında aynı kelime tekrarlanır: “hem … hem de”, “ya … ya da”, “ne … ne de”
İngilizcede çiftin ikinci kelimesi farklıdır: both … and, either … or, neither … nor. “Either tea either coffee” ya da “neither French neither Spanish” yanlıştır; doğrusu “either tea or coffee”, “neither French nor Spanish”.
Günlük konuşmada “ne … ne de” ile olumsuz fiil sık duyulur: “Ne Fransızca ne İspanyolca konuşmuyor.”
İngilizcede olumsuzluklar üst üste konmaz; neither … nor zaten olumsuzdur. “He doesn't speak neither French nor Spanish” yanlıştır. Standart Türkçedeki gibi olumlu fiil kullan: “He speaks neither French nor Spanish.” ya da doesn't ile either … or: “He doesn't speak either French or Spanish.”
“Sadece birinci olmakla kalmadı, rekor da kırdı.”: Türkçede cümle başında yardımcı fiile gerek yok
not only ile cümleye başlarsan, İngilizcede yardımcı fiille soru sırası gerekir: “Not only did she finish first, but she also broke the record.” “Not only she finished first” yanlıştır. Vurgu istemiyorsan daha basit bir yol var: “She not only finished first but also broke the record.”
Türkçede iki özne olsa da fiil tekil kalabilir: “Hem Ali hem Ayşe geldi.”, “Hem müdür hem ekip kabul ediyor.”
İngilizcede both … and ile fiil her zaman çoğuldur: “Both the manager and the team agree.” either … or ve neither … nor ile resmî İngilizcede fiil en yakın özneye uyar: “Neither the cat nor the dogs were fed”, ama “Either the players or the coach is responsible”. İpucu: çoğul özneyi sona koyarsan cümle kulağa daha doğal gelir.
💡 “Ne … ne de” = neither … nor, ama doesn't olmadan: He speaks neither French nor Spanish.
💡 Kelime tekrarlanmaz: “hem … hem de” = both … and, “ya … ya da” = either … or.
💡 not only cümlenin başında mı? O zaman yardımcı fiili öznenin önüne koy: Not only did she …
💡 either … or / neither … nor ile en yakın özne belirler; both … and ile fiil her zaman çoğuldur.
"What should we serve — pasta or a salad?"
"Let's do both — a pasta dish and a salad."
"Good idea. And for dessert, either cake or fruit."
"Neither one is wrong — let's just get both and let people choose."
Alıştırma 1 · Doğru cümleyi seç
Choose the correct sentence.
Alıştırma 2 · Doğru cümleyi seç
Choose the correct sentence.
Alıştırma 3 · Doğru cümleyi seç
Choose the correct sentence.
Alıştırma 4 · Doğru cümleyi seç
Choose the correct sentence.
Alıştırma 5 · Paralel yapısı doğru olan cümleyi seç
Choose the correct sentence (parallel structure).
Alıştırma 6 · Fiilin doğru biçimini seç
Choose the correct sentence: 'Neither the manager nor the employees ___ happy with the change.'
Alıştırma 7 · Fiilin doğru biçimini seç
Choose the correct sentence: 'Either the players or the coach ___ responsible.'
Alıştırma 8 · Doğru cümleyi seç
Choose the correct sentence.
Alıştırma 9 · Cümleleri both … and ile birleştir
Join using 'both...and': 'She is smart. She is kind.'
Alıştırma 10 · Cümleleri neither … nor ile birleştir
Join using 'neither...nor': 'He doesn't like coffee. He doesn't like tea.'
Alıştırma 11 · İkili bağlaç mı, tek bağlaç mı? Gruplara ayır
0 / 6 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: “ne … ne de” ile çift olumsuzluk
Turkish: “Ne Fransızca ne de Almanca konuşuyor.” Which English sentence is correct?
Öğrendiklerini kontrol etmek için farklı türde beş soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Choose the correct sentence.
Zıtlık ve kabul (concession)
although/even though + cümle, despite/in spite of + isim ya da -ing, bağlantı zarfı olarak however/nevertheless: “-masına rağmen” ile karşılaştırma.
Amaç bildirmek
to, in order to, so as to, so that ve for + -ing ile bir amacı anlatmayı ve amacı sonuçtan ayırmayı öğren: “-mek için” neden “for” ile çevrilmez?
Sonuç bildirme: so, therefore, as a result
İngilizcede sonuç bildirmek: virgülle kullanılan so ile nokta ya da noktalı virgül isteyen therefore, as a result ve consequently arasındaki fark.
Bağlantı kelimeleri (linking words)
however, therefore, moreover, for example gibi bağlantı kelimeleri: fikirleri nasıl bağlarlar ve noktalamaları onları bağlaçlardan nasıl ayırır?