Türkçede doğru olan bazı alışkanlıklar İngilizcede hata sayılır: sıralı cümleler arasındaki virgül, CD'ler gibi yazımlardaki kesme işareti ve çünkü öncesindeki virgül.
Neler öğreneceksin
Bu ders, bu kategorideki konuların hepsinde tekrar tekrar karşına çıkan noktalama hatalarını bir araya getiriyor: comma splice, run-on sentence, its ve it's karışıklığı, normal çoğullardaki kesme işaretleri ve düzeltilmesi gereken bazı küçük alışkanlıklar. Bir şey sana önceki bir dersten tanıdık geliyorsa, bu bilinçli: hepsini bir arada görünce kalıplar daha kolay akılda kalır.
Türkçe konuşanlar için zorluk genellikle kuralı bilmemekten değil, Türkçede doğru olan bir kuralı İngilizceye taşımaktan doğar. Türkçede sıralı cümleler virgülle ayrılır, kısaltma ve sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır, çünkü öncesine virgül konur. İngilizcede bu üçü de hata sayılır.
Comma splice, iki tam cümleyi bağlaç kullanmadan yalnızca virgülle bağlamaktır: “It was raining, I stayed inside.” Türkçede “Yağmur yağıyordu, evde kaldım.” cümlesi tamamen doğrudur; Türk Dil Kurumu sıralı cümleleri virgülle ayırmayı önerir. İngilizcede ise bu cümle hatalıdır ve her zaman düzeltilir. Run-on sentence bir adım daha ileri gider ve iki cümleyi hiçbir işaret kullanmadan birleştirir: “It was raining I stayed inside.”
İkisinin çözümü de aynıdır: virgül ve bağlaç (and, but, so, or, yet), nokta ile ayrılmış iki cümle ya da fikirler birbirine çok yakınsa noktalı virgül. Dikkat: however ve therefore bağlaç değil, bağlantı zarfıdır (Türkçedeki “yine de”, “bu nedenle” gibi düşünebilirsin); iki cümleyi tek başlarına bağlayamazlar. “It was raining, however, I went out.” de bir comma splice'tır; doğrusu “It was raining; however, I went out.”
its (kesme işaretsiz), it zamirinin iyelik biçimidir; his ve her gibi o da kesme işareti almaz. Türkçede “Köpek kuyruğunu salladı.” derken iyelik eki herkes için aynıdır, İngilizcede ise bir hayvan ya da nesne için its seçmen gerekir. it's (kesme işaretli) her zaman it is ya da it has kısaltmasıdır.
Normal bir çoğul hiçbir zaman kesme işareti almaz: two cats, “two cat's” değil. Burada Türkçe seni yanıltabilir: Türkçede kısaltma ve sayılara gelen ekler kesmeyle ayrılır (“CD'ler”, “1990'lar”). İngilizcede çoğul eki doğrudan eklenir: CDs, the 1990s.
Buna karşılık bir ismin iyelik hâli kesme işareti gerektirir ve bu konuda Türkçe sana yardım eder: “Tom'un arabası” → “Tom's car”. Kesme işareti olmadan (“Toms car”) cümle yanlıştır.
Birinin söylediğini aktaran that öncesine virgül konmaz: “He said that he was ready.” Türkçede de “Hazır olduğunu söyledi.” cümlesinde virgül yoktur. Asıl nedeni veren because öncesinde de genellikle virgül konmaz: “She left early because she felt sick.” Burada Türkçe alışkanlığına dikkat et: “Erken çıktı, çünkü kendini kötü hissediyordu.” derken çünkü öncesine virgül koyarsın, İngilizcede koymazsın. Virgül ancak özel durumlarda gerekir, örneğin neden cümlenin başına gelirse: “Because she felt sick, she left early.” Özne ile fiil arasına da virgül girmez: “He, said that…” yanlıştır.
Sıfat cümlelerinde de dikkatli ol: hangi kişiden söz ettiğini anlamak için gerekli olan cümle virgülsüz yazılır (“The man who called you is here.”, “Seni arayan adam burada.”). Ek bilgi veren cümle ise virgüllerin arasına alınır: “My brother, who lives in Kyiv, is visiting.”
Gerçek bir heyecanı ya da aciliyeti göstermek için bir ünlem işareti yeterlidir. Arka arkaya birkaç tane (!!!) ya da BÜYÜK HARFLERLE yazılmış bir metin, normal bir yazıda bağırıyormuşsun gibi görünür. Mesajlaşırken alışkın olabilirsin, ama bir e-postada ya da iş yazışmasında tek bir işaret kullan: “I'm so excited about this trip!”
Türkçedeki sıralı cümleler gibi iki tam cümleyi yalnızca virgülle bağlamak İngilizcede hatadır. Bir bağlaç (but, so, and) ekle ya da nokta koy.
İki cümle arasında hiçbir işaret yoksa bu bir run-on sentence'tır, comma splice'ın daha da ileri bir biçimi.
Türkçede “CD'ler” ve “1990'lar” yazılır, ama İngilizcede çoğul eki kesme işareti olmadan eklenir: CDs, the 1990s.
Tek cümlede iki tuzak: iyelik bildiren its kesme işareti almaz, normal bir çoğul (cats) da almaz.
Türkçede “…, çünkü …” diye yazarsın, ama because asıl nedeni veriyorsa İngilizcede öncesine virgül konmaz.
Türkçede vurgu için özneden sonra virgül konabilir (“O, hazır olduğunu söyledi.”), ama İngilizcede özne ile fiil arasına virgül girmez.
Türkçede sıralı cümleler virgülle ayrılır ve bu doğrudur: “Film uzundu, yine de beğendik.”
İngilizcede bu bir comma splice'tır: “The movie was long, we still enjoyed it.” Tek bir virgül iki tam cümleyi bağlayamaz. Bir bağlaç ekle (“The movie was long, but we still enjoyed it.”), nokta koy ya da noktalı virgül kullan.
Türkçede kısaltma ve sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır: “CD'ler”, “1990'lar”, “ABD'de”
İngilizcede çoğul eki kesme işareti almaz: CDs, DVDs, the 1990s. Kesme işareti yalnızca iyelik (Tom's car) ve kısaltılmış biçimler (it's, don't) için kullanılır. “two cat's” ya da “the 1990's” yazmak bu Türkçe kuralın İngilizceye taşınmasıdır.
Türkçede özel isimlere gelen ekler de kesmeyle ayrılır: “Tom'un arabası”, “Ayşe'nin evi”
Bu alışkanlık İngilizcedeki iyelik hâlinde işine yarar: “Tom's car”, “Ayşe's house”. Ama kesme işaretinden sonra yalnızca s gelir ve bu yapı sadece iyelik için kullanılır. Zamirlerin iyelik biçimleri (its, his, hers, ours, yours, theirs, whose) kesme işareti almaz.
Türkçede “onun” ve iyelik eki erkek, kadın, hayvan ya da nesne için aynıdır: “Köpek kuyruğunu salladı.”
İngilizcede bir hayvan ya da nesne için iyelik biçimi its'tir ve kesme işareti almaz: “The dog wagged its tail.” it's ise yalnızca it is ya da it has demektir: “It's a nice day today.” Emin değilsen it is yerine koymayı dene: cümle anlamlı kalıyorsa it's, kalmıyorsa its.
Türkçede çünkü öncesine genellikle virgül konur: “Erken çıktı, çünkü kendini kötü hissediyordu.”
İngilizcede because asıl nedeni veriyorsa öncesine normalde virgül konmaz: “She left early because she felt sick.” Neden cümlenin başına gelirse virgül gerekir: “Because she felt sick, she left early.”
💡 Metninde iki tam cümleyi birbirine bağlayan virgülleri ara: İngilizcede bir bağlaç, nokta ya da noktalı virgül gerekir.
💡 Kesme işareti yalnızca iyelik (Tom's car) ve kısaltmalar (it's) içindir; çoğul için asla: CDs, the 1990s, two cats.
💡 its = bir hayvanın ya da nesnenin “onun”u; it's = it is / it has.
💡 that ve because öncesine, özne ile fiil arasına virgül koyma; ünlem işaretini tek kullan.
"Can you check this paragraph for me before I send it?"
"Sure — this sentence here is a comma splice: 'I finished the project early, I moved on to the next task.' It needs a conjunction or a period."
"Good catch. I'll write: 'I finished the project early, so I moved on to the next task.'"
"Much better — and watch out, you also wrote 'it's' here where you mean the possessive 'its'."
Alıştırma 1 · Doğru düzeltilmiş cümleyi seç
Which sentence fixes the comma splice correctly?
Alıştırma 2 · Doğru düzeltilmiş cümleyi seç
Which sentence fixes the run-on sentence correctly?
Alıştırma 3 · Doğru cümleyi seç
Which correctly avoids the its/it's mistake?
Alıştırma 4 · Doğru cümleyi seç
Which correctly avoids a plural-with-apostrophe mistake?
Alıştırma 5 · Doğru cümleyi seç
Which sentence avoids overusing exclamation marks?
Alıştırma 6 · Doğru cümleyi seç
Which sentence correctly avoids an unnecessary comma before 'because'?
Alıştırma 7 · Doğru düzeltilmiş cümleyi seç
Which correctly fixes a missing apostrophe in a possessive?
Alıştırma 8 · Run-on sentence için doğru düzeltmeyi seç
Which sentence correctly fixes the run-on 'The movie was long we still enjoyed it.' with a conjunction?
Alıştırma 9 · Doğru tanımı seç
What is a 'comma splice'?
Alıştırma 10 · Cümleleri gruplara ayır
0 / 4 yerleştirildi
Alıştırma 11 · Sık yapılan hata: çoğulda kesme işareti
Turkish: “1990'larda çok CD aldım.” Which English sentence is correctly punctuated?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Which sentence is correct (no comma splice)?
İleri düzey noktalama
İngilizcede ileri düzey noktalama: noktalı virgül, iki nokta, uzun çizgi, parantez, köşeli parantez ve birleşik sıfatlarda kısa çizgi kullanımı.
Tırnak işareti ve doğrudan anlatım
İngilizcede doğrudan anlatımın noktalaması: tırnak işareti, büyük harf, virgülün yeri ve her konuşmacı için yeni paragraf. Türkçeden farkları ile.
Virgül kullanımı
İngilizcede virgül: listeler, bağlaçla birleşen cümleler, giriş ifadeleri ve ek bilgi. Türkçedeki gibi sıralı cümleleri tek virgülle bağlayamazsın.
Kesme işareti (apostrophe)
İngilizcede kesme işareti: sahiplik (Tom's book) ve kısaltmalar (don't, it's). its ile it's farkı ve Türkçedeki “CD'ler” alışkanlığına dikkat.