Noktalı virgül, iki nokta, uzun çizgi, parantez: hepsi Türkçede de var ve benzer şekilde kullanılır. Ama İngilizcenin kendine özgü kuralları var, özellikle iki tam cümle arasındaki virgülde.
Neler öğreneceksin
Noktalı virgül, iki nokta, uzun çizgi, parantez ve kısa çizgi, fikirlerin bir cümlenin içinde ve cümleler arasında nasıl bağlandığını daha hassas bir şekilde kontrol etmeni sağlar. Virgül ve noktadan daha az kullanılırlar, ama her birinin başka hiçbir işaretin o kadar iyi yapamadığı kendi görevi vardır.
İyi haber: bu işaretlerin hepsi Türkçede de var ve benzer şekilde kullanılıyor. Yalnızca birkaç farka dikkat etmen gerekiyor: iki tam cümle arasındaki virgül, iki noktadan sonraki büyük harf, uzun çizgi ile kısa çizginin farkı ve “a five-year-old child” gibi ifadelerdeki kısa çizgiler.
Noktalı virgül (;), anlam olarak birbiriyle çok ilgili iki tam cümleyi bağlaca gerek kalmadan birleştirir. İki parçanın her biri tek başına tam bir cümle olabilmelidir.
Türkçe konuşanlar için asıl tuzak burada: Türkçede sıralı cümleleri virgülle ayırmak doğrudur (“Yorgundum, erkenden yattım.”). İngilizcede ise bu bir hatadır ve kendi adı vardır: comma splice. “I was tired, I went to bed early.” yanlıştır. Üç seçeneğin var: nokta (“I was tired. I went to bed early.”), noktalı virgül (“I was tired; I went to bed early.”) ya da virgül ve bağlaç (“I was tired, so I went to bed early.”).
Noktalı virgülden sonra and ya da but gibi bir bağlaç kullanılmaz, çünkü birleştirme işini noktalı virgül zaten yapar. Ama however ya da therefore gibi kelimeler noktalı virgülden sonra gelebilir; ardından genellikle virgül konur, tıpkı Türkçedeki “; ancak,” gibi: “It was late; however, we kept working.”
İki nokta (:), öncesindeki ifadeyi açıklayan, sıralayan ya da örnekleyen bir şeyi tanıtır: bir liste, bir açıklama ya da bir örnek. İki noktadan önce gelen kısım tam bir cümle olmalıdır: “I need: milk, bread, and eggs.” yanlıştır; “I need three things: milk, bread, and eggs.” doğrudur. Türkçede de doğal olan “Üç şeye ihtiyacım var: süt, ekmek ve yumurta.” cümlesidir.
Bir fark: TDK kurallarına göre Türkçede iki noktadan sonra tam bir cümle geliyorsa büyük harfle başlar. İngilizcede ise iki noktadan sonra genellikle küçük harfle devam edilir: “There was one problem: we had no money.” İngiliz İngilizcesinde küçük harf neredeyse kuraldır; bazı Amerikan yazım kılavuzları tam bir cümle geliyorsa büyük harf kullanır. Küçük harf kullanırsan neredeyse hiç yanılmazsın.
Parantez ( ), cümleden çıkarılabilecek ek bilgiyi (bir yorumu, bir açıklamayı ya da bir ara sözü) gösterir. Uzun çizgi (—) de benzer bir iş yapar, ama daha vurgulu ya da daha etkili bir şekilde; çoğu zaman şaşırtıcı ya da önemli bir eki öne çıkarır. Köşeli parantez [ ], Türkçedeki gibi, doğrudan aktarılan bir sözün içine açıklayıcı bir kelime eklemek için kullanılır.
Uzun çizginin biçimine dikkat et. Türkçe yazıda ara sözler çoğu zaman virgülle ya da boşluklu bir kısa çizgiyle ( - ) ayrılır. İngilizcede bu görev kısa çizginin (hyphen) değil, uzun çizginin (dash) işidir: “She finally arrived — three hours late.” Yorum cümlenin sonunda bitiyorsa uzun çizgi kapatılmaz. Amerikan İngilizcesinde en yaygın biçim boşluksuz uzun çizgidir (arrived—three hours late), İngiliz İngilizcesinde ise boşluklu, biraz daha kısa bir çizgi (arrived – three hours late). Bu ders boşluklu uzun çizgiyi kullanıyor; önemli olan aynı metinde tutarlı olmak ve uzun çizgiyi kısa çizgiyle (-) karıştırmamak.
Kısa çizgi (-), iki ya da daha fazla kelime ismin önünde tek bir sıfat gibi kullanıldığında bu kelimeleri birleştirir. Böylece kelimelerin birlikte tek bir tanım oluşturduğu hemen anlaşılır: a well-known author, a five-year-old child.
Sıra Türkçeyle aynıdır, çünkü Türkçede de tanım ismin önüne gelir: “beş yaşında bir çocuk”, “çok tanınmış bir yazar”. Fark, kısa çizgiler ve tekil isimdir. Türkçedeki “beş yaşında” ifadesini “five years old” diye çevirip ismin önüne koymak yanlıştır: “a five-years-old child” değil, “a five-year-old child”. Burada Türkçe sana yardım edebilir: “beş yıllık bir plan” derken sayıdan sonra tekil kullanırsın, İngilizcede de öyle: a five-year plan. Bu ifade ismin önünde değilse, örneğin be fiilinden sonra geliyorsa, genellikle kısa çizgi kullanılmaz ve çoğul geri gelir: “The author is well known.”, “The child is five years old.”
Türkçede doğru olan sıralı cümle virgülü İngilizcede bir hatadır. Noktalı virgül, nokta ya da and/so ile virgül kullan.
Cümleleri noktalı virgül zaten birleştirir, ardından and gerekmez. and kullanmak istiyorsan virgül koy: I was tired, and I went to bed early.
İki noktadan önce tam bir cümle olmalıdır. Hiçbir şeyi tanıtmıyorsan iki noktayı kaldır: I need milk, bread, and eggs.
Türkçe yazıda ara sözler için sık kullanılan boşluklu kısa çizgi İngilizcede uzun çizginin yerini tutmaz. Ara söz için uzun çizgi (—), kelimeleri birleştirmek için kısa çizgi (-) kullanılır.
Birleşik sıfatta year tekildir, tıpkı Türkçedeki “beş yıllık” gibi. Sıfatlar İngilizcede çoğul olmaz. Çoğul yalnızca kısa çizgisiz kullanımda, örneğin be fiilinden sonra gelir: The child is five years old.
İsmin önünde birleşik sıfatın kelimeleri kısa çizgiyle bağlanır: well-known. Türkçedeki “çok tanınmış” gibi ayrı yazılmaz.
TDK kurallarına göre Türkçede sıralı cümleler virgülle ayrılır: “Yorgundum, erkenden yattım.”
İngilizcede bu bir comma splice'tır ve açık bir hata sayılır: “I was tired, I went to bed early.” Tek bir virgül iki tam cümleyi birleştiremez. Noktalı virgül (“I was tired; I went to bed early.”), nokta ya da virgül ve bağlaç (and, but, so) kullan. İngilizcede noktalı virgülün asıl görevi tam olarak budur.
TDK kurallarına göre Türkçede iki noktadan sonra tam bir cümle geliyorsa büyük harfle başlar
İngilizcede iki noktadan sonra genellikle küçük harfle devam edilir: “There was one problem: we had no money.” İngiliz İngilizcesinde bu neredeyse kuraldır; bazı Amerikan yazım kılavuzları tam bir cümleden önce büyük harf kullanır. Emin değilsen küçük harf seç.
Türkçe yazıda ara sözler çoğu zaman virgülle ya da boşluklu bir kısa çizgiyle ( - ) ayrılır
İngilizcede vurgulu bir ara söz için uzun çizgi (—) kullanılır, kısa çizgi (-) değil: “She finally arrived — three hours late.” Kısa çizginin asıl görevi kelimeleri birleştirmektir: well-known, five-year-old. Yorum cümlenin sonunda bitiyorsa uzun çizgi kapatılmaz.
Türkçede tanım ismin önüne gelir ama kısa çizgi almaz: “beş yaşında bir çocuk”, “çok tanınmış bir yazar”
İngilizcede de tanım ismin önüne gelir, ama kelimeler kısa çizgiyle tek bir birleşik sıfat olur: “a five-year-old child”, “a well-known author”. Sıfat olduğu için year tekil kalır, tıpkı Türkçedeki “beş yıllık plan” gibi. be fiilinden sonra (yani ismin önünde değilse) genellikle kısa çizgi yoktur: “The child is five years old.”
💡 Türkçede iki tam cümle arasına virgül koyacağın yerde İngilizcede noktalı virgül, nokta ya da and/but/so ile virgül gerekir.
💡 İki noktadan sonra genellikle küçük harf; Türkçedeki gibi büyük harf değil.
💡 Ara söz için uzun çizgi (—), kelimeleri birleştirmek için kısa çizgi (-): She finally arrived — three hours late.
💡 “Beş yaşında bir çocuk” → a five-year-old child: ismin önünde, kısa çizgiyle ve year tekil.
"Can this be one sentence instead of two? 'The results were clear. We decided to proceed.'"
"You could join them with a semicolon: 'The results were clear; we decided to proceed.'"
"Or I could use a colon if I want to explain why."
"Right — 'The results were clear: we decided to proceed' works too, if the second part explains the first."
Alıştırma 1 · Noktalaması doğru olan cümleyi seç
Which sentence correctly uses a semicolon to join two closely related full sentences?
Alıştırma 2 · Noktalaması doğru olan cümleyi seç
Which sentence correctly uses a colon to introduce a list?
Alıştırma 3 · Noktalaması doğru olan cümleyi seç
Which sentence correctly uses a colon to introduce an explanation?
Alıştırma 4 · Noktalaması doğru olan cümleyi seç
Which sentence correctly uses parentheses for extra information?
Alıştırma 5 · Noktalaması doğru olan cümleyi seç
Which sentence correctly uses a dash to add an emphatic aside?
Alıştırma 6 · Kısa çizgili doğru biçimi seç
Which sentence correctly uses a hyphen in a compound adjective before a noun?
Alıştırma 7 · Doğru cevabı seç
Which is the main difference between a semicolon and a comma when joining two full sentences?
Alıştırma 8 · Noktalı virgülle doğru birleştirilmiş cümleyi seç
Which sentence correctly joins 'It was raining.' + 'We stayed inside.' with a semicolon (one sentence, no conjunction)?
Alıştırma 9 · Noktalaması doğru olan cümleyi seç
Which sentence correctly uses square brackets to add a clarifying word inside a quote?
Alıştırma 10 · İşaretleri gruplara ayır
0 / 5 yerleştirildi
Alıştırma 11 · Sık yapılan hata: iki tam cümle arasında virgül
Turkish: “Yorgundum, erkenden yattım.” Which English sentence is correctly punctuated?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Which sentence correctly uses a semicolon?
Sık yapılan noktalama hataları
İngilizcede sık yapılan noktalama hataları: comma splice, run-on sentence, its ve it's, gereksiz virgüller ve çoğul isimlerde kesme işareti.
Tırnak işareti ve doğrudan anlatım
İngilizcede doğrudan anlatımın noktalaması: tırnak işareti, büyük harf, virgülün yeri ve her konuşmacı için yeni paragraf. Türkçeden farkları ile.
Virgül kullanımı
İngilizcede virgül: listeler, bağlaçla birleşen cümleler, giriş ifadeleri ve ek bilgi. Türkçedeki gibi sıralı cümleleri tek virgülle bağlayamazsın.
Kesme işareti (apostrophe)
İngilizcede kesme işareti: sahiplik (Tom's book) ve kısaltmalar (don't, it's). its ile it's farkı ve Türkçedeki “CD'ler” alışkanlığına dikkat.