Who, which, that i whose dołączają do rzeczownika dodatkową informację bez zaczynania nowego zdania – jak polskie „który”. Ale tylko niektóre z nich można pominąć.
Czego się nauczysz
Zdanie względne to mini-zdanie doklejone do rzeczownika, które mówi o nim coś więcej. Zamiast „I have a coworker. She trained me” możesz powiedzieć: „I have a coworker who trained me.” – tak jak po polsku „Mam koleżankę z pracy, która mnie przeszkoliła”.
Who, which, that i whose to łączniki, które to umożliwiają. Każdy odsyła do rzeczownika tuż przed nim i zapowiada dodatkową informację o tej konkretnej osobie lub rzeczy.
Uwaga: who, which i whose mogą też zaczynać pytanie – „Who called?” „Which one?” To inne zadanie, omówione w lekcji o zaimkach pytających. Tutaj niczego nie pytają, tylko łączą zdanie z rzeczownikiem.
Polskie „który/która/które” pasuje i do ludzi, i do rzeczy. Po angielsku wybór zależy od tego, do czego się odnosisz.
Who – gdy rzeczownik to osoba: the assistant who answers the phones, the customer who left a review.
Which – gdy rzeczownik to rzecz lub zwierzę: the invoice which needs a signature, the cat which won't stop meowing.
That – do osób i rzeczy. To najbardziej uniwersalny łącznik, bardzo częsty w mowie i piśmie: the form that needs your signature, the driver that dropped off the package. Formy się też nie odmieniają: zamiast „którego, któremu, z którym” wystarczy who, which lub that (tylko w stylu formalnym po przyimku spotkasz jeszcze whom: the colleague with whom I work).
Whose odsyła do rzeczownika i pokazuje, że kolejny rzeczownik do niego należy albo jest z nim ściśle związany. Po polsku to „którego, której, których” w znaczeniu dzierżawczym: „mężczyzna, którego lot opóźniono” → the man whose flight got delayed, „firma, której strona padła” → a company whose website crashed. Działa dla ludzi i dla rzeczy.
Whose różni się od who/which/that jedną ważną rzeczą: nigdy się go nie pomija, bez względu na to, jaką rolę pełni dalsza część zdania. Whose nie zastępuje podmiotu ani dopełnienia, tylko łączy rzeczownik, który po nim następuje, z poprzednim. Nie myl go z who's (= who is / who has) – po who's nigdy nie stoi rzeczownik.
To najważniejsza i najczęściej mylona zasada. Po polsku „który” nigdy nie znika, a po angielsku who, which lub that czasem można opuścić, a czasem to błąd. Wszystko zależy od jednego pytania: jaką funkcję pełni zaimek w swoim zdaniu?
Jeśli zaimek względny jest PODMIOTEM swojego zdania – to on wykonuje czynność czasownika zaraz po nim – nie można go pominąć. „The electrician who rewired our kitchen left his tools behind.” Tu who jest podmiotem rewired. Bez who powstaje „The electrician rewired our kitchen left his tools behind” – zdanie niegramatyczne.
Jeśli zaimek względny jest DOPEŁNIENIEM – czynność go dotyczy, a między nim a czasownikiem stoi inny podmiot – zwykle można go pominąć. „The wiring diagram that the electrician left behind was hard to read.” Tu that jest dopełnieniem left (podmiotem jest the electrician), więc równie naturalnie powiesz: „The wiring diagram the electrician left behind was hard to read.”
Szybki test: spójrz na słowo tuż po who/which/that. Jeśli od razu jest czasownik, zaimek to podmiot i musi zostać. Jeśli najpierw pojawia się inny rzeczownik lub zaimek (a czasownik dopiero po nim), zaimek to dopełnienie i można go opuścić. Po polsku widać to po przypadku: „który” (mianownik) = podmiot, „którego/którą” (biernik) = dopełnienie.
Jeszcze jedna para: „The librarian who reserved the book texted me” (who = podmiot reserved, nie można pominąć) oraz „The book that I reserved is ready for pickup” (that = dopełnienie, podmiotem jest I), więc równie poprawnie: „The book I reserved is ready for pickup.”
Whose to wyjątek od wszystkiego: nigdy go nie pomijasz. I jeszcze jedno: w takich zdaniach angielski nie stawia przecinka, choć po polsku przecinek przed „który” jest obowiązkowy. Przecinki zmieniają sens zdania – to temat osobnej lekcji o zdaniach względnych.
W codziennym amerykańskim angielskim w takich zdaniach częściej pojawia się that – wiele amerykańskich poradników stylu je zaleca. Which w tym samym miejscu też jest całkowicie poprawne i często słyszane, a w brytyjskim angielskim (którego najczęściej uczy się w polskich szkołach) pojawia się nieco swobodniej. To kwestia stylu, a nie sztywna reguła.
Who jest podmiotem called w swoim zdaniu, więc nie można go pominąć – tak jak po polsku nie powiesz „Klient dzwonił w sprawie zwrotu czeka na linii”.
Polskie „która” pasuje do faktury, ale angielskie who – tylko do ludzi. Do rzeczy i zwierząt użyj that lub which.
Odwrotna strona tego samego błędu: polskie „który” nie zdradza, czy mowa o osobie. Do ludzi używaj who (lub that), nie which.
„Najemca, którego umowa wygasa…” – dzierżawcze „którego” to whose. Who's to skrót od who is / who has, po nim nie stoi rzeczownik.
That już zastępuje „the password” jako dopełnienie reset. Dodatkowe it to powtórzenie – przypomina potoczne polskie „hasło, co je wczoraj zmieniłem”.
Polski nawyk przecinka przed „który”. W zdaniu, które wskazuje, o którą książkę chodzi, angielski nie stawia przecinków – a po przecinku that i tak nie może stać.
Polskie „który/która/które” odnosi się i do ludzi, i do rzeczy: „kobieta, która dzwoniła”, „faktura, która przyszła”.
Po angielsku osoby to who (albo that), rzeczy i zwierzęta to which (albo that): „the woman who called”, „the invoice that came”. „The invoice who came” brzmi, jakby faktura była człowiekiem. Jeśli się wahasz, that pasuje do obu.
Po polsku „który” zawsze musi się pojawić: „Książka, którą zamówiłeś, już jest” – bez „którą” zdanie się rozpada.
Po angielsku zaimek-dopełnienie zwykle się pomija: „The book you ordered is here.” To brzmi dla Polaka niekompletnie, ale jest całkowicie naturalne. Zaimka-podmiotu nie wolno jednak pominąć: „The man who called is here” – nigdy „The man called is here”.
Po polsku przed „który” zawsze stoi przecinek: „Elektryk, który naprawił instalację, zostawił narzędzia.”
Po angielsku zdanie względne, które mówi, o kogo chodzi, nie ma przecinków: „The electrician who rewired our kitchen left his tools behind.” Przecinki oznaczają dodatkową, poboczną informację, a po przecinku nie można użyć that.
Dzierżawcze „którego/której/których” stoi przed rzeczownikiem: „klient, którego zamówienie się spóźniło”, „firma, której strona padła”.
Po angielsku to jedno słowo: whose, dla ludzi i rzeczy. „The customer whose order was late”, „a company whose website crashed”. Nie „which order”, nie „who's order” – who's to skrót od who is.
💡 Polskie „który”: osoba → who/that, rzecz → which/that.
💡 Po who/which/that od razu czasownik? Zaimek zostaje. Najpierw inny podmiot? Możesz go pominąć.
💡 Dzierżawcze „którego/której/których” = whose, i whose nigdy nie znika.
💡 Nie przenoś polskiego przecinka przed „który” do angielskiego zdania.
"Have you met the new intern who's covering the front desk this month?"
"Not yet — is she the one whose résumé you forwarded to me?"
"That's her. And the project she finished last week impressed the whole team."
"Nice. The manager who interviewed her said she's a great fit."
Ćwiczenie 1 · Wskaż, do czego odnosi się zaimek
In the sentence "The technician who fixed the printer left early," what does "who" refer to?
Ćwiczenie 2 · Określ funkcję zaimka w zdaniu
In the sentence "The photos that she uploaded were blurry," what job does "that" do inside its own clause?
Ćwiczenie 3 · Wybierz poprawny zaimek
Complete the sentence: The chef ___ runs the food truck used to work at a hotel.
Ćwiczenie 4 · Wybierz poprawny zaimek
Complete the sentence: I can't find the receipt ___ came with the delivery.
Ćwiczenie 5 · Wybierz poprawny zaimek
Complete the sentence: The tenant ___ mailbox is jammed reported it to the building manager.
Ćwiczenie 6 · Przyporządkuj do grup
Posortowano: 0 / 6
Ćwiczenie 7 · Ułóż zdanie
Ćwiczenie 8 · Ułóż zdanie
Ćwiczenie 9 · Uzupełnij zdanie
Complete the sentence with the correct relative pronoun (one word): The umbrella ___ I borrowed from the front desk isn't mine.
Ćwiczenie 10 · Uzupełnij zdanie
Complete the sentence with the correct relative pronoun (one word): The passenger ___ seat was double-booked complained to the flight attendant.
Ćwiczenie 11 · Uzupełnij zdanie
Complete the sentence with the correct relative pronoun (one word): The assistant ___ answers the phones speaks three languages.
Ćwiczenie 12 · Popraw błąd
Fix the mistake and type the correct sentence: "The driver delivered the package this morning is waiting outside."
Ćwiczenie 13 · Popraw błąd
Fix the mistake and type the correct sentence: "This is the form who needs your signature."
Ćwiczenie 14 · Popraw błąd
Fix the mistake and type the correct sentence: "The waiter whose took my order forgot to bring water."
Ćwiczenie 15 · Sytuacja z życia
You're texting a friend about a package delivery. Which sentence is correct?
Ćwiczenie 16 · Sytuacja z życia
At a parent-teacher conference, which sentence correctly shows a pronoun that CAN be dropped in parentheses?
Ćwiczenie 17 · Typowa pułapka: dzierżawcze „którego”
Polish: "Mężczyzna, którego samochód stoi przed domem, to mój sąsiad." Which English sentence is correct?
Ćwiczenie 18 · Typowa pułapka: przecinek i powtórzony zaimek
Polish: "Książka, którą polecasz, jest wyprzedana." Which English sentence is correct?
Pięć szybkich pytań o zaimki względne – także o to, kiedy można je pominąć.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
Your coworker is describing a delayed shipment. Which sentence is correct?
Zaimki nieokreślone
Someone, anyone, no one, everything, nothing: czasownik w liczbie pojedynczej, they w odniesieniu do osoby i jedno przeczenie zamiast „Nikt nic nie wie”.
Each other i one another: zaimki wzajemne
Each other i one another, czyli polskie „się”, „siebie nawzajem”, „ze sobą”: forma dzierżawcza each other's i mit „dwie osoby kontra trzy”.
Zaimki pytające: who, whose, what, which
Who, whose, what i which: pytania o osobę, właściciela, rzecz i wybór. Szyk pytania z do/does/did i dlaczego „Jak to się nazywa?” to „What is it called?”.
Zaimki wskazujące: this, that, these, those
This, that, these i those jako zaimki: blisko czy daleko, jedno czy wiele. I dlaczego polskie „to” nie podpowiada, które słowo wybrać.