Colour hay color, centre hay center, travelled hay traveled: hai hệ thống chính tả, cùng một ngôn ngữ.
Bạn sẽ học được gì
Tiếng Anh Anh và tiếng Anh Mỹ dùng chung gần như toàn bộ từ vựng và ngữ pháp, nhưng khác nhau ở một số quy luật chính tả khá dễ đoán. Tiếng Việt cũng có vài chỗ được viết theo hai cách, như “lý” và “lí”, hay “hòa” và “hoà”: cả hai đều đúng, nhưng một văn bản cẩn thận chỉ dùng một kiểu. Tiếng Anh cũng vậy, chỉ có điều sự khác biệt lớn hơn nhiều: “colour” không sai, và “color” cũng không sai.
Ngoài các quy luật lớn bên dưới, có vài từ riêng lẻ nên học thuộc: grey (Anh) / gray (Mỹ), defence / defense, programme / program (chương trình truyền hình; với chương trình máy tính, tiếng Anh Anh cũng viết program). Với động từ tận cùng bằng -l, tiếng Anh Anh thường gấp đôi l trước -ed và -ing: travelled, cancelled; tiếng Anh Mỹ viết traveled, canceled.
Hai quy luật phổ biến nhất: đuôi -our của tiếng Anh Anh thành -or trong tiếng Anh Mỹ, và đuôi -re thành -er.
Nhiều người Việt học tiếng Anh từ hai nguồn cùng lúc: giáo trình ở trường, tài liệu Cambridge hay IELTS thường theo kiểu Anh, còn phim ảnh, mạng xã hội, ứng dụng trên điện thoại và tính năng tự sửa lỗi chính tả thường theo kiểu Mỹ. Kết quả là rất dễ viết lẫn lộn trong cùng một bài: favourite ở câu này, color ở câu sau. Nếu bạn viết theo kiểu Anh, hãy kiểm tra kỹ những từ như colour, honour, humour, favourite, neighbour.
Tiếng Anh Anh thường dùng -ise ở chỗ tiếng Anh Mỹ viết -ize, dù các từ điển và nhà xuất bản Anh (ví dụ Oxford) cũng chấp nhận -ize. Một số từ viết -ise ở cả hai kiểu, như advertise, surprise hay exercise. Ngoài ra, tiếng Anh Anh giữ đuôi dài -ogue, còn tiếng Anh Mỹ đôi khi rút gọn thành -og.
Trong các kỳ thi như IELTS, cả hai cách viết đều được chấp nhận, nhưng bạn nên chọn một kiểu và giữ nguyên trong cả bài. Nếu máy tính hay điện thoại của bạn để ngôn ngữ là English (US), máy sẽ tự đổi organise thành organize: hãy để ý điều này khi viết theo kiểu Anh.
Trộn chính tả Anh và Mỹ trong cùng một văn bản (color + centre) tạo cảm giác cẩu thả: hãy chọn một hệ thống và giữ nguyên.
Favourite và grey là dạng Anh, nên color cũng phải viết theo kiểu Anh: colour. Lỗi này hay gặp khi bạn quen đọc tiếng Anh Mỹ trên mạng.
Nếu phần còn lại của văn bản theo kiểu Anh (catalogue, colour), organised là nhất quán nhất. (Organized cũng được chấp nhận trong tiếng Anh Anh, nhưng ở đây dạng này phá vỡ sự nhất quán của văn bản.) Tính năng tự sửa lỗi đặt ở chế độ English (US) thường gây ra lỗi này.
Không dạng nào sai cả: chúng chỉ thuộc hai chuẩn khác nhau, giống như “lý” và “lí” trong tiếng Việt.
Tiếng Việt chỉ có một chuẩn chính tả, nhưng vẫn có vài chỗ được viết theo hai cách: “lý/lí”, “kỹ/kĩ”, “hòa/hoà”
Trong tiếng Anh, đó không phải vài từ lẻ tẻ mà là hai chuẩn với những quy luật đều đặn, ảnh hưởng đến hàng trăm từ: “colour” và “color” đều đúng, nhưng thuộc hai chuẩn khác nhau (Anh và Mỹ). Cũng như bạn không viết “hòa” ở đoạn này và “hoà” ở đoạn sau, trong tiếng Anh bạn không nên dùng lẫn “colour” và “color”.
Người Việt thường học tiếng Anh từ nhiều nguồn: giáo trình và tài liệu luyện thi theo kiểu Anh, phim ảnh và mạng xã hội theo kiểu Mỹ
Vì vậy, các dạng của hai hệ thống rất dễ lọt vào cùng một văn bản: “my favourite color” (Anh + Mỹ) hay “I organised the catalog”. Hãy quyết định trước bạn viết theo kiểu nào, rồi kiểm tra lại những từ hay khác nhau. Ngược lại, nếu bạn đã quen một kiểu ở trường, thì các dạng của kiểu kia mà bạn gặp trên mạng không phải là lỗi chính tả.
Chữ viết tiếng Việt không bao giờ gấp đôi phụ âm
Vì vậy chữ l đôi kiểu Anh có thể trông lạ: “travelled”, “cancelled”, “travelling”. Đây không phải lỗi mà là chuẩn của tiếng Anh Anh; tiếng Anh Mỹ viết một chữ l: “traveled”, “canceled”, “traveling”. Một lần nữa, điều quan trọng là dùng cùng một dạng trong cả văn bản.
💡 Không phải đúng hay sai, mà là hệ thống nào: kiểm tra để không dùng lẫn colour và color trong cùng một văn bản.
💡 Trong văn bản kiểu Anh: colour, honour, catalogue, organise; kiểu Mỹ: color, honor, catalog, organize.
💡 Chữ l đôi kiểu Anh (travelled, cancelled) không phải lỗi; tiếng Anh Mỹ chỉ viết một chữ l: traveled, canceled.
"I noticed you've got 'colour' in one paragraph and 'color' in another."
"Oh, good catch — I must have mixed British and American spelling without realizing."
"No big deal, just pick one and I'll help you make it consistent throughout."
"Let's go with American spelling since most of our readers are in the US."
Bài tập 1 · Chọn cách viết kiểu Mỹ
Choose the American spelling of 'colour'.
Bài tập 2 · Chọn cách viết kiểu Anh
Choose the British spelling of 'center'.
Bài tập 3 · Chọn cách viết kiểu Mỹ
Choose the American spelling of 'realise'.
Bài tập 4 · Chọn cách viết kiểu Mỹ
Choose the American spelling of 'travelled'.
Bài tập 5 · Chọn cách viết kiểu Anh
Choose the British spelling of 'catalog'.
Bài tập 6 · Chọn câu trả lời đúng
Which is generally considered good practice when writing a single document?
Bài tập 7 · Chọn cách viết kiểu Anh
Choose the British spelling of 'defense'.
Bài tập 8 · Chọn cặp từ đúng
Which pair correctly shows British vs. American?
Bài tập 9 · Viết dạng tiếng Anh Mỹ
Give the American spelling of the British word 'organise'.
Bài tập 10 · Viết dạng tiếng Anh Anh
Give the British spelling of the American word 'theater'.
Bài tập 11 · Xếp vào đúng nhóm: kiểu Anh hay kiểu Mỹ
Đã xếp 0 / 8
Bài tập 12 · Lỗi thường gặp: trộn lẫn chính tả Anh và Mỹ
Vietnamese: “Màu yêu thích của tôi là màu xám.” Which translation uses British spelling consistently?
Năm câu hỏi ngắn để kiểm tra những gì bạn đã học.
Câu 1 / 5
Điểm: 0/0
Choose the American spelling of 'honour'.
Từ kết thúc bằng -y và -ie
Từ kết thúc bằng -y và -ie: khi nào y đổi thành i (study → studied, nhưng studying, played) và vì sao die thành dying.
Từ kết thúc bằng -e
Chữ -e câm cuối từ trong tiếng Anh: bỏ đi trước đuôi bắt đầu bằng nguyên âm (-ing), giữ lại trước phụ âm (-ly), và vài trường hợp ngoại lệ.
Gấp đôi phụ âm cuối
Khi nào gấp đôi phụ âm cuối trước -ed, -ing, -er, -est trong tiếng Anh: quy tắc “một nguyên âm, một phụ âm” và vai trò của trọng âm.
Cách thêm -s, -ed và -ing
Vì sao chính tả tiếng Anh thay đổi khi thêm -s, -ed, -ing: để giữ đúng cách đọc. Tổng quan về gấp đôi phụ âm, bỏ -e câm và đổi y thành i.