Dấu chấm phẩy, dấu hai chấm, ngoặc đơn, gạch ngang đều có trong tiếng Việt và dùng khá giống nhau. Nhưng tiếng Anh có vài quy tắc riêng, nhất là với dấu phẩy giữa hai câu hoàn chỉnh.
Bạn sẽ học được gì
Dấu chấm phẩy, dấu hai chấm, dấu gạch ngang, dấu ngoặc đơn và dấu gạch nối giúp bạn kiểm soát chính xác hơn cách các ý nối với nhau trong một câu và giữa các câu. Chúng ít gặp hơn dấu phẩy và dấu chấm, nhưng mỗi dấu có một chức năng riêng mà không dấu nào khác làm tốt bằng.
Tin vui là tất cả những dấu này đều có trong tiếng Việt và cách dùng khá giống nhau. Bạn chỉ cần chú ý vài điểm khác: dấu phẩy giữa hai câu hoàn chỉnh, dấu hai chấm ngay sau động từ, cách dùng dấu gạch ngang và dấu gạch nối trong những cụm như “a five-year-old child”.
Dấu chấm phẩy (;) nối hai câu hoàn chỉnh có nghĩa liên quan chặt chẽ với nhau, mà không cần liên từ. Cả hai vế đều phải đứng riêng được như một câu hoàn chỉnh.
Đây là bẫy chính với người Việt: trong văn viết hằng ngày, ta rất hay nối hai câu bằng dấu phẩy (“Tôi mệt, tôi đi ngủ sớm.”). Trong tiếng Anh, đó là một lỗi rõ ràng và có tên riêng: comma splice. “I was tired, I went to bed early.” là sai. Bạn có ba cách: dấu chấm (“I was tired. I went to bed early.”), dấu chấm phẩy (“I was tired; I went to bed early.”) hoặc dấu phẩy kèm liên từ (“I was tired, so I went to bed early.”).
Sau dấu chấm phẩy không thêm liên từ như and, but hay so (tương ứng “và”, “nhưng”, “nên”): bản thân dấu chấm phẩy đã nối hai câu. Còn những từ như however hay therefore thì có thể đứng sau, thường kèm dấu phẩy: “It was late; however, we kept working.”
Dấu hai chấm (:) báo hiệu phần đi sau sẽ giải thích, liệt kê hoặc minh họa cho phần đi trước: một danh sách, một lời giải thích hay một ví dụ. Phần trước dấu hai chấm phải là một câu hoàn chỉnh. Trong tiếng Việt, ta hay đặt dấu hai chấm ngay sau động từ (“Tôi cần: sữa, bánh mì và trứng”, “Thành phần bao gồm: …”), nhưng trong tiếng Anh, “I need: milk, bread, and eggs.” là sai; viết đúng là “I need three things: milk, bread, and eggs.” hoặc bỏ dấu hai chấm: “I need milk, bread, and eggs.”
Một điểm giống nhau: như tiếng Việt (“Có một vấn đề: chúng tôi không có tiền.”), tiếng Anh thường viết chữ thường sau dấu hai chấm: “There was one problem: we had no money.” Trong tiếng Anh Anh, chữ thường gần như là quy tắc; một số sách hướng dẫn văn phong ở Mỹ viết hoa nếu sau đó là một câu hoàn chỉnh. Viết chữ thường thì hầu như không bao giờ sai. Nhân tiện: dấu phẩy trước and trong “milk, bread, and eggs” (Oxford comma) là tùy chọn – tiếng Việt thường không đặt dấu phẩy trước “và”, và trong tiếng Anh bỏ dấu phẩy này đi cũng không sai.
Dấu ngoặc đơn ( ) thêm thông tin phụ (một lời bình, một lời giải thích hay một ý chen vào) mà bỏ đi câu vẫn đúng. Dấu gạch ngang (—) làm việc tương tự nhưng nhấn mạnh hơn, thường làm nổi bật một chi tiết bất ngờ hay quan trọng. Dấu ngoặc vuông [ ] dùng để chèn một từ giải thích vào bên trong lời trích dẫn nguyên văn, giống như trong tiếng Việt.
Chú ý đến hình dạng của dấu gạch ngang. Nếu lời bình nằm ở cuối câu, chỉ cần một dấu gạch ngang, không “đóng” lại trước dấu chấm: “She finally arrived — three hours late.” Nếu nằm giữa câu thì dùng hai dấu. Trong tiếng Anh Mỹ, phổ biến nhất là gạch dài không có khoảng trắng (arrived—three hours late), còn tiếng Anh Anh thường dùng gạch ngắn hơn có khoảng trắng (arrived – three hours late). Bài này dùng gạch dài có khoảng trắng; điều quan trọng là thống nhất trong cùng một văn bản và không gõ dấu gạch nối (-) thay cho dấu gạch ngang.
Dấu gạch nối (-) nối hai hay nhiều từ thành một tính từ duy nhất khi tính từ đó đứng trước danh từ. Nhờ vậy người đọc thấy ngay các từ này cùng nhau tạo thành một đặc điểm: a well-known author, a five-year-old child.
Với người Việt, cấu trúc này khá lạ, vì tiếng Việt đặt phần mô tả SAU danh từ: “đứa trẻ năm tuổi”, “tác giả nổi tiếng”. Tiếng Anh đặt phần mô tả TRƯỚC danh từ, có gạch nối, và year giữ ở số ít: a five-year-old child, không phải “a five-years-old child”. Lý do là tính từ tiếng Anh không bao giờ có số nhiều, mà cả cụm này đóng vai trò một tính từ. Khi cụm từ không đứng trước danh từ, ví dụ sau be, thường không có gạch nối và số nhiều quay lại: “The author is well known.” “The child is five years old.”
Dấu phẩy giữa hai câu hoàn chỉnh rất phổ biến trong tiếng Việt, nhưng trong tiếng Anh là lỗi. Hãy dùng dấu chấm phẩy, dấu chấm hoặc dấu phẩy kèm and/so.
Dấu chấm phẩy đã nối hai câu rồi: không cần and phía sau. Nếu muốn dùng and, hãy đặt dấu phẩy: I was tired, and I went to bed early.
Cách viết “Tôi cần: …” quen thuộc trong tiếng Việt, nhưng trong tiếng Anh trước dấu hai chấm phải là một câu hoàn chỉnh. Nếu không báo trước điều gì, hãy bỏ dấu hai chấm: I need milk, bread, and eggs.
Dấu gạch nối (-) chỉ dùng trong từ ghép. Để thêm một lời bình nhấn mạnh, dùng dấu gạch ngang dài (—).
Khi lời bình kết thúc câu, không cần dấu gạch ngang thứ hai trước dấu chấm.
Trong tính từ ghép, year ở số ít, vì tính từ tiếng Anh không có số nhiều. Số nhiều chỉ xuất hiện khi không có gạch nối, ví dụ sau be: The child is five years old.
Khi đứng trước danh từ, các từ trong tính từ ghép được nối bằng gạch nối: well-known.
Dịch theo thứ tự “một tác giả nổi tiếng”. Trong tiếng Anh, tính từ ghép đứng trước danh từ. Nếu đứng sau, dùng be và bỏ gạch nối: The author is well known.
Trong văn viết tiếng Việt hằng ngày, hai câu hoàn chỉnh rất hay được nối bằng dấu phẩy: “Tôi mệt, tôi đi ngủ sớm.”
Trong tiếng Anh, đó là comma splice và bị coi là lỗi rõ ràng: “I was tired, I went to bed early.” Một dấu phẩy đứng một mình không nối được hai câu hoàn chỉnh. Hãy dùng dấu chấm phẩy (“I was tired; I went to bed early.”), dấu chấm, hoặc dấu phẩy kèm liên từ (and, but, so). Đó chính là việc của dấu chấm phẩy trong tiếng Anh.
Tiếng Việt thường đặt dấu hai chấm ngay sau động từ trước một danh sách: “Tôi cần: sữa, bánh mì và trứng”, “Hồ sơ gồm: …”
Trong tiếng Anh, phần trước dấu hai chấm phải là một câu hoàn chỉnh. Hoặc thêm một danh từ báo trước (“I need three things: milk, bread, and eggs.”, “Bring the following: …”), hoặc bỏ dấu hai chấm (“I need milk, bread, and eggs.”).
Tiếng Việt đặt phần mô tả sau danh từ: “đứa trẻ năm tuổi”, “tác giả nổi tiếng”, “cuộc họp hai tiếng”
Trong tiếng Anh, phần mô tả này đứng trước danh từ thành một tính từ ghép có gạch nối: “a five-year-old child”, “a well-known author”, “a two-hour meeting”. Vì là tính từ nên year, hour giữ ở số ít. Sau be (tức không đứng trước danh từ) thường không có gạch nối: “The child is five years old.”
Trên bàn phím chỉ có một phím gạch (-), nên người Việt hay dùng phím này cho mọi loại gạch
Tiếng Anh phân biệt dấu gạch nối ngắn (-) trong từ ghép (well-known) với dấu gạch ngang dài (—) giữa các phần của câu. “She finally arrived-three hours late” trông như một từ ghép lạ. Viết “She finally arrived — three hours late.” Trong Word hay Google Docs, gõ hai dấu gạch liền nhau thường sẽ tự đổi thành gạch dài.
💡 Chỗ nào bạn định đặt dấu phẩy giữa hai câu hoàn chỉnh, tiếng Anh cần dấu chấm phẩy, dấu chấm hoặc dấu phẩy kèm and/but/so.
💡 Không đặt dấu hai chấm ngay sau động từ: I need milk…, hoặc I need three things: milk…
💡 Dấu gạch ngang (—) khác dấu gạch nối (-), và không đóng lại ở cuối câu: She finally arrived — three hours late.
💡 “Đứa trẻ năm tuổi” → a five-year-old child: đứng trước danh từ, có gạch nối, year ở số ít.
"Can this be one sentence instead of two? 'The results were clear. We decided to proceed.'"
"You could join them with a semicolon: 'The results were clear; we decided to proceed.'"
"Or I could use a colon if I want to explain why."
"Right — 'The results were clear: we decided to proceed' works too, if the second part explains the first."
Bài tập 1 · Chọn câu có dấu câu đúng
Which sentence correctly uses a semicolon to join two closely related full sentences?
Bài tập 2 · Chọn câu có dấu câu đúng
Which sentence correctly uses a colon to introduce a list?
Bài tập 3 · Chọn câu có dấu câu đúng
Which sentence correctly uses a colon to introduce an explanation?
Bài tập 4 · Chọn câu có dấu câu đúng
Which sentence correctly uses parentheses for extra information?
Bài tập 5 · Chọn câu có dấu câu đúng
Which sentence correctly uses a dash to add an emphatic aside?
Bài tập 6 · Chọn cách viết đúng với dấu gạch nối
Which sentence correctly uses a hyphen in a compound adjective before a noun?
Bài tập 7 · Chọn câu trả lời đúng
Which is the main difference between a semicolon and a comma when joining two full sentences?
Bài tập 8 · Chọn câu nối đúng bằng dấu chấm phẩy
Which sentence correctly joins 'It was raining.' + 'We stayed inside.' with a semicolon (one sentence, no conjunction)?
Bài tập 9 · Chọn câu có dấu câu đúng
Which sentence correctly uses square brackets to add a clarifying word inside a quote?
Bài tập 10 · Xếp các dấu câu vào đúng nhóm
Đã xếp 0 / 5
Bài tập 11 · Lỗi thường gặp: dấu phẩy giữa hai câu hoàn chỉnh
Vietnamese: “Tôi mệt, tôi đi ngủ sớm.” Which English sentence is correctly punctuated?
Năm câu hỏi ngắn để kiểm tra những gì bạn đã học.
Câu 1 / 5
Điểm: 0/0
Which sentence correctly uses a semicolon?
Lỗi dấu câu thường gặp
Lỗi dấu câu thường gặp trong tiếng Anh: comma splice, run-on sentence, its/it's, dấu phẩy trước that và because, dấu nháy đơn trong danh từ số nhiều.
Dấu ngoặc kép và lời dẫn trực tiếp
Cách dùng dấu câu với lời dẫn trực tiếp trong tiếng Anh: dấu ngoặc kép, chữ hoa, vị trí dấu phẩy, xuống dòng khi đổi người nói, so sánh với tiếng Việt.
Dấu phẩy
Dấu phẩy trong tiếng Anh: liệt kê, nối hai mệnh đề bằng liên từ, sau phần mở đầu, quanh thông tin phụ – và vì sao không được nối hai câu chỉ bằng dấu phẩy.
Dấu nháy đơn (apostrophe)
Dấu nháy đơn trong tiếng Anh: sở hữu (Tom's book) và dạng rút gọn (don't, it's), phân biệt its với it's, và vì sao “sách của Lan” là Lan's book.