study → studied, play → played, die → dying: kararı y'den önceki harf ve “iki i yan yana gelmez” kuralı verir. Dikkat: city kelimesinin çoğulu “citys” değil.
Neler öğreneceksin
Kararı, sondaki y'den hemen önce gelen harf verir. Bu harf ünsüzse y, -ed, -es (çoğul ve he/she/it), -er ve -est gibi eklerden önce genellikle i olur: study → studied, studies; happy → happier; easy → easiest; city → cities. Ünlüyse (a, e, o, u) y neredeyse her zaman kalır: play → played, plays; enjoy → enjoyed; stay → stayed; boy → boys.
Türkçe konuşanlar için iki tuzak var. Birincisi: Türkçede y her zaman ünsüzdür (yol, köy), İngilizcede ise city, baby gibi kelimelerin sonundaki y, Türkçedeki i gibi okunur (“siti”, “beybi”). Türkçede çoğul eki -ler/-lar kökü hiç değiştirmediği için (şehir → şehirler) sadece -s eklemek mantıklı görünür. Ama İngilizcede doğrusu cities, babies, parties, stories. İkincisi: kuralı yeni öğrenince her y'yi i'ye çevirme. Ünlü + y söz konusuysa y kalır: enjoyed, played; “enjoied”, “plaied” değil.
Ünlü + y için birkaç sık istisna: say → said, pay → paid, lay → laid ve day → daily.
Başka durumlarda i olacak y, -ing'den önce y olarak kalır. Nedeni: İngilizce yazım iki i harfini yan yana yazmaktan kaçınır. Türkçede ise “şiir”, “fiil”, “tabii” gibi kelimelerde çift i normaldir; bu yüzden “studiing” sana garip görünmeyebilir, ama İngilizcede yanlıştır.
Yani: studied ama studying; carried ama carrying; tried ama trying. (Çift i yalnızca zaten i ile biten birkaç kelimede görülür, örneğin ski → skiing; bunun y ile bir ilgisi yoktur.)
Sık kullanılan küçük bir kelime grubu -ie ile biter: die (ölmek), lie (yalan söylemek; ayrıca uzanmak, yatmak), tie (bağlamak). -ing'den önce okunmayan e düşer; geriye kalan i, -ing ekinin i harfiyle yan yana gelirdi, bu yüzden ie, y olur: dying, lying, tying. -ed eklerken ise sadece -d eklersin: died, lied (yalan söyledi), tied. (Dikkat: “uzanmak” anlamındaki lie fiilinin geçmiş zaman biçimi lay, -ing biçimi ise yine lying.)
Okunuşa da dikkat et: die, lie ve tie Türkçedeki gibi harf harf “di-e” diye okunmaz; tek hecelidir ve aşağı yukarı “day”, “lay”, “tay” diye okunur. “Dieing” diye bir kelime yoktur; dyeing ise başka bir kelimedir (dye = boyamak). “Telefonumun şarjı bitiyor” derken de dying kullanılır: My phone is dying.
-ing'den önce y asla i olmaz, ünsüz + y olsa bile: İngilizce çift i'den (studiing) kaçınır. Yani studied ama studying.
enjoy ünlü + y ile biter, bu yüzden -ed'den önce y kalır: “çay → çaylar” gibi. “Enjoied”, ünsüz + y kuralını yanlış yere uygulamaktır.
city ünsüz + y ile biter: y, i olur ve -es eklenir: cities. Türkçedeki “şehirler” gibi kökü olduğu gibi bırakıp sadece -s eklemek yetmez. Aynı şekilde: babies, parties, stories.
die, lie ve tie fiillerinde -ing'den önce ie, y olur: dying, lying, tying. “Dieing” diye bir kelime yoktur.
he/she/it ile kullanılan -s ekinde de aynı kural geçerlidir: ünsüz + y → -ies. studies, tries, carries, worries.
Türkçede y her zaman ünsüzdür (yol, köy) ve çoğul eki kökü değiştirmez: “şehir → şehirler”, “bebek → bebekler”
city, baby ya da party kelimesinin sonundaki y, Türkçedeki i gibi okunduğu için “citys”, “babys” yazmak kolaydır. Ama İngilizcede ünsüz + y, -ies olur: cities, babies, parties, stories, families. Aynı kural he/she/it ile kullanılan fiiller için de geçerlidir: she studies, he tries, it carries (“studys”, “trys” değil).
Türkçede ünlü + y ile biten kelimeler ek alınca y'yi korur: “çay → çaylar”, “köy → köyler”, “ay → aylar”
İngilizcede de ünlü + y değişmez: boys, keys, days, toys; played, enjoyed, stayed. Ünsüz + y kuralını yeni öğrenince her y'yi i'ye çevirmek (“enjoied”, “plaied”) sık görülen bir aşırı düzeltmedir. Sadece say → said, pay → paid, lay → laid, day → daily gibi birkaç istisnayı ayrıca ezberle.
Türkçede iki i yan yana yazılabilir: “şiir”, “fiil”, “tabii”
İngilizce yazım ise çift i'den kaçınır. Bu yüzden -ing'den önce y kalır (studying, trying, carrying), -ie ile biten kelimelerde de ie, y olur (dying, lying, tying). “studiing” ve “dieing” Türkçe gözüne normal gelebilir, ama İngilizcede yanlıştır. die, lie ve tie fiillerini sabit bir grup olarak öğren.
💡 y'den önceki harfe bak: ünsüzse y, i olur (cities, studied); ünlüyse y kalır (days, played).
💡 Türkçedeki gibi kökü olduğu gibi bırakma: “citys” değil cities; ama ünlü + y için “çay → çaylar” gibi düşün: boys, days.
💡 -ing'den önce y her zaman kalır: studying, trying, carrying.
"How's your studying going? Are you enjoying the course at least?"
"Honestly, I'm trying, but I'm worried I'm not covering everything."
"You've carried a heavy workload this semester, though. Give yourself credit."
"Thanks — I'll keep trying and see how it goes."
Alıştırma 1 · Doğru yazımı seç
Choose the correct -ed form: study → ___ (consonant + y)
Alıştırma 2 · Doğru yazımı seç
Choose the correct -ing form: study → ___
Alıştırma 3 · Doğru yazımı seç
Choose the correct -ed form: play → ___ (vowel + y)
Alıştırma 4 · Doğru yazımı seç
Choose the correct -er form: happy → ___
Alıştırma 5 · Doğru yazımı seç
Choose the correct -ing form: die → ___
Alıştırma 6 · Doğru yazımı seç
Choose the correct -ing form: lie → ___
Alıştırma 7 · Doğru cevabı seç
Why does 'try' become 'trying' (not 'triing') with -ing?
Alıştırma 8 · Doğru çoğul biçimi seç
Choose the correct plural form: city → ___
Alıştırma 9 · Eki doğru biçimde ekle
Add -ed correctly (consonant + y): carry → ___
Alıştırma 10 · Eki doğru biçimde ekle
Add -ing correctly (keep y before -ing): carry → ___
Alıştırma 11 · Kelimeleri gruplara ayır
0 / 8 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: ünsüz + y'den sonra sadece -s
Turkish: “Büyük şehirleri seviyorum.” Which English translation is correct?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Choose the correct -ed form: worry → ___
-e ile biten kelimeler
Sondaki okunmayan -e: ünlüyle başlayan ekten (-ing) önce düşer, ünsüzle başlayan ekten (-ly) önce kalır. Kural, dyeing ve noticeable gibi istisnalar.
Son ünsüzün ikilenmesi
İngilizcede son ünsüz -ed, -ing, -er ya da -est eklerinden önce ne zaman ikilenir? “Bir ünlü, bir ünsüz” kalıbını ve vurgu kuralını öğren.
İngiliz ve Amerikan yazımı
İngiliz ve Amerikan yazımı: -our/-or, -re/-er, -ise/-ize, -ogue/-og ve çift l. Neden tek bir sisteme bağlı kalmak gerektiğini de bu derste öğren.
-s, -ed ve -ing eklemek
İngilizcede -s, -ed ya da -ing eklerken yazım neden değişir? Değişiklik telaffuzu korur. Ünsüz ikizleşmesi, -e düşmesi ve y → i özetle bu derste.