Colour mı, color mı? Centre mı, center mı? Aynı dilin iki yazım sistemi var.
Neler öğreneceksin
İngiliz ve Amerikan İngilizcesinin kelime hazinesi ve dil bilgisi neredeyse aynıdır, ama bazı yazım kalıplarında düzenli farklar vardır. Türkçede tek bir yazım standardı vardır (TDK Yazım Kılavuzu) ve kelimeler okunduğu gibi yazılır. İngilizcede ise iki norm yan yana yaşar ve aynı okunan bir kelime iki farklı biçimde yazılabilir: “colour” bir hata değildir, “color” da değildir.
Aşağıdaki büyük kalıpların yanında ezberlemen gereken birkaç tekil kelime de var: grey (İngiliz) / gray (Amerikan), defence / defense, programme / program (televizyon programı anlamında; bilgisayar programı için İngiliz İngilizcesi de program yazar). -l ile biten fiillerde İngiliz İngilizcesi -ed ve -ing eklerinden önce l harfini genellikle ikiler: travelled, cancelled; Amerikan İngilizcesinde traveled, canceled.
En sık görülen iki kalıp: İngiliz İngilizcesindeki -our sonu Amerikan İngilizcesinde -or olur, -re sonu da -er olur.
Burada Türkçe seni ilginç bir şekilde etkiler: “metre”, “litre”, “santimetre” kelimeleri İngiliz biçimlerine (metre, litre, centimetre) benzer. Bu yüzden Amerikan İngilizcesiyle yazdığın bir metinde bile “metre” yazmak kolaydır. Amerikan İngilizcesi kullanıyorsan bu kelimeleri özellikle kontrol et: meter, liter, centimeter.
İngiliz İngilizcesinde Amerikan İngilizcesindeki -ize yerine çoğu zaman -ise kullanılır, ama İngiliz sözlükleri ve yayınevleri (örneğin Oxford) -ize biçimini de kabul eder. Bazı kelimeler iki türde de -ise ile yazılır: advertise, surprise, exercise. Ayrıca İngiliz İngilizcesi uzun -ogue sonunu korur, Amerikan İngilizcesi ise onu çoğu zaman -og olarak kısaltır.
Bu kez Türkçe ters yöne iter: “organize etmek” z ile yazılır, organize gibi; “katalog”, “diyalog” ve “program” da catalog, dialog ve program biçimlerine benzer. Bu yüzden İngiliz İngilizcesiyle yazdığın bir metinde fark etmeden “catalog” ya da “TV program” yazmak çok kolaydır. “organize” İngiliz İngilizcesinde de kabul edilir, ama metnin geri kalanında realise, recognise gibi -ise biçimleri kullandıysan tutarlı olmak için organise yaz.
Aynı metinde İngiliz ve Amerikan yazımını karıştırmak (color + centre) özensiz bir izlenim bırakır: bir sistem seç ve ona bağlı kal.
Türkçedeki “katalog” Amerikan biçimine benzer. Metnin geri kalanı İngiliz yazımıyla (organised, colour) yazılmışsa catalogue olmalı.
Türkçedeki “metre” İngiliz biçimine benzer. Metin Amerikan yazımıyla (theater, center) yazılmışsa meters olmalı.
Türkçedeki “program” Amerikan biçimine benzer. İngiliz İngilizcesinde televizyon programı programme diye yazılır (bilgisayar programı ise program).
İki biçim de yanlış değildir; yalnızca farklı normlara aittir.
Türkçede tek bir yazım standardı vardır (TDK Yazım Kılavuzu) ve her kelimenin tek bir doğru yazılışı kabul edilir
İngilizcede ise iki norm vardır ve yüzlerce kelimeyi etkileyen düzenli kalıplar içerir: “colour” da “color” da doğrudur, ama farklı normlara (İngiliz ve Amerikan) aittir. Bir metinde aynı kelimeyi iki farklı biçimde yazmazsın; İngilizcede de “colour” ile “color” arasında gidip gelme. Okulda bir sistemi öğrendiysen, internette gördüğün diğer sistemin biçimleri hata değildir.
Türkçedeki bazı alıntı kelimeler İngiliz biçimine benzer (metre, litre, santimetre), bazıları ise Amerikan biçimine (katalog, diyalog, program, organize etmek)
Bu yüzden Türkçe konuşanlar iki sistemi iki yönde de karıştırabilir: Amerikan İngilizcesiyle yazılmış bir metinde “200 metres”, İngiliz İngilizcesiyle yazılmış bir metinde “catalog” ya da “TV program”. Önce hangi sistemi kullanacağına karar ver, sonra bu kelimeleri özellikle kontrol et.
Türkçe okunduğu gibi yazılır: bir ses, bir harf; aynı okunuşun iki yazılışı olmaz
İngilizcede colour ve color, centre ve center, travelled ve traveled aynı okunur; fark yalnızca yazımdadır. Bu yüzden kulağın sana yardım etmez, gözünle kontrol etmen gerekir. Çift l (travelled, cancelled) de daha uzun okunmaz; sadece İngiliz yazım normunun bir özelliğidir.
💡 Mesele doğru ya da yanlış değil, sistem: aynı metinde colour ve color'ı karıştırmadığını kontrol et.
💡 katalog, program ve organize Amerikan biçimine benzer; İngiliz yazımıyla yazılan bir metinde catalogue, programme, organise. metre ve litre ise İngiliz biçimine benzer; Amerikan yazımıyla yazılan bir metinde meter, liter.
💡 İngiliz yazımındaki çift l (travelled, cancelled) hata değildir; Amerikan İngilizcesinde tek l yazılır: traveled, canceled.
"I noticed you've got 'colour' in one paragraph and 'color' in another."
"Oh, good catch — I must have mixed British and American spelling without realizing."
"No big deal, just pick one and I'll help you make it consistent throughout."
"Let's go with American spelling since most of our readers are in the US."
Alıştırma 1 · Amerikan yazımını seç
Choose the American spelling of 'colour'.
Alıştırma 2 · İngiliz yazımını seç
Choose the British spelling of 'center'.
Alıştırma 3 · Amerikan yazımını seç
Choose the American spelling of 'realise'.
Alıştırma 4 · Amerikan yazımını seç
Choose the American spelling of 'travelled'.
Alıştırma 5 · İngiliz yazımını seç
Choose the British spelling of 'catalog'.
Alıştırma 6 · Doğru cevabı seç
Which is generally considered good practice when writing a single document?
Alıştırma 7 · İngiliz yazımını seç
Choose the British spelling of 'defense'.
Alıştırma 8 · Doğru eşleşmeyi seç
Which pair correctly shows British vs. American?
Alıştırma 9 · Amerikan yazımını yaz
Give the American spelling of the British word 'organise'.
Alıştırma 10 · İngiliz yazımını yaz
Give the British spelling of the American word 'theater'.
Alıştırma 11 · İngiliz ve Amerikan yazımı olarak gruplara ayır
0 / 8 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: karışık yazım
Turkish: “Kataloğu renge göre düzenledi.” Which translation uses British spelling consistently?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Choose the American spelling of 'honour'.
-y ve -ie ile biten kelimeler
-y ve -ie ile biten kelimeler: y ne zaman i olur (study → studied), ne zaman kalır (studying, played) ve die neden dying olur. Kurallar ve tipik hatalar.
-e ile biten kelimeler
Sondaki okunmayan -e: ünlüyle başlayan ekten (-ing) önce düşer, ünsüzle başlayan ekten (-ly) önce kalır. Kural, dyeing ve noticeable gibi istisnalar.
Son ünsüzün ikilenmesi
İngilizcede son ünsüz -ed, -ing, -er ya da -est eklerinden önce ne zaman ikilenir? “Bir ünlü, bir ünsüz” kalıbını ve vurgu kuralını öğren.
-s, -ed ve -ing eklemek
İngilizcede -s, -ed ya da -ing eklerken yazım neden değişir? Değişiklik telaffuzu korur. Ünsüz ikizleşmesi, -e düşmesi ve y → i özetle bu derste.