Turn off the lights (nesne gerekir) ve the car broke down (nesne almaz): her phrasal verb, belirli bir anlamda ya geçişlidir ya da geçişsiz.
Neler öğreneceksin
Normal fiiller gibi phrasal verb'ler de geçişli (cümlenin tamamlanması için bir nesne gerekir) ya da geçişsiz (cümle nesnesiz de tamamdır) olabilir. Bu ayrım, bir phrasal verb ayrılabilir mi değil mi sorusundan bağımsızdır.
Türkçedeki geçişli ve geçişsiz fiil ayrımı sana yardımcı olur: “bir formu doldurmak” (fill out, İngiliz İngilizcesinde fill in da denir), “birini almak” (pick up), “ayakkabılarını giymek” (put on) bir nesne ister; “ortaya çıkmak, gelmek” (show up), “geç saate kadar oturmak” (stay up), alarmın “çalması” (go off) istemez. “Neyi? Kimi?” sorusu iyi bir ilk testtir: cevabı yoksa fiil büyük olasılıkla geçişsizdir. Her zaman işe yaramaz; emin değilsen sözlüğe bak.
Geçişsiz bir phrasal verb yalnızca özneyle ilgili bir olayı anlatır, bu yüzden arkasından nesne gelmez. Bir nesne eklersen cümle yanlış olur. (Bazı phrasal verb'ler başka bir anlamda geçişli de olabilir: break down “bir şeyi ayrıntılarına ayırmak” anlamına da gelir. Önemli olan, o cümledeki anlamdır.)
Türkçede fiilin geçişliliği bir ekle değişir: “Fiyatlar arttı” ama “Fiyatları artırdılar.” İngilizcede go up geçişsizdir ve bir ek ekleyerek geçişli yapamazsın: “They have gone up the prices” yanlıştır. Geçişli anlam için başka bir fiil gerekir: “They have put up the prices” ya da “They have raised the prices.” Aynı şekilde: “The lights went off” (ışıklar söndü) ama “Turn off the lights” (ışıkları söndür).
Yerlere dikkat. Türkçede “Partiye geç geldi” ya da “Partide ortaya çıktı” dersin; yeri ek gösterir. İngilizcede show up fiilinden sonra yer için bir edat gerekir, genellikle at: “He showed up at the party.” (Gündelik Amerikan İngilizcesinde show up to the party da duyulur.) Edat olmadan the party bir nesne gibi görünür, ama show up nesne almaz.
Bazı phrasal verb'ler hem geçişli hem geçişsiz kullanılır ve anlamları birbirine yakındır. Geçişli kullanım genellikle “birinin ya da bir şeyin geçişsiz eylemi yapmasına yol açmak” demektir.
Türkçede bu ilişkiyi ettirgen ekiyle kurarsın: “uyanmak / uyandırmak”, “bitmek / bitirmek.” İngilizcede çoğu zaman hiçbir şey eklenmez; aynı phrasal verb hem “uyanmak” hem “uyandırmak” anlamına gelir: “I woke up at 7.” (“Saat 7'de uyandım”), “The noise woke me up.” (“Gürültü beni uyandırdı”). Değişen tek şey, nesne olup olmamasıdır. Bazı çiftlerde ise İngilizce, Türkçe gibi, iki ayrı fiil kullanır: The lights went off (ışıklar söndü) ama Turn off the lights (ışıkları söndür).
“Fiyatlar arttı” → prices went up; “fiyatları artırdılar” → they put up (ya da raised) the prices. go up geçişsizdir ve nesne almaz.
Türkçede “Çıkmadan önce kapat” demek yeterli, ama turn off burada geçişlidir: neyi kapatacağını söyle ya da it kullan (turn it off).
Nesne bir zamirse (it, them, me) fiille parçacığın arasına girer: turn it off, pick me up.
Show up (gelmek, ortaya çıkmak) nesne almaz. Türkçede yeri “-e” ya da “-de” eki gösterir, İngilizcede ise bir edat gerekir: at the party.
Türkçede geçişlilik bir ekle değişir: “uyanmak / uyandırmak”, “bitmek / bitirmek”, “sönmek / söndürmek”, “artmak / artırmak”
İngilizcede bazen aynı phrasal verb iki işi birden görür: “I woke up” / “The noise woke me up”, “The meeting wrapped up early” / “Let's wrap up the meeting.” Bazen de iki ayrı fiil gerekir: go up / put up (prices), go off / turn off (lights). Geçişsiz bir phrasal verb, bir nesne eklenerek geçişli yapılamaz: “They have gone up the prices” yanlıştır. Emin değilsen sözlükte fiilin nesne alıp almadığına bak.
Türkçede bilinen nesne kolayca düşer: “Çıkmadan önce kapat”, “İstasyondan alırım”
İngilizcede geçişli bir phrasal verb ile görünür bir nesne kullanılmalıdır, bir zamir bile olsa: “Please turn off the lights before you leave” ya da “Please turn it off before you leave”; “Please turn off before you leave” değil. Nesne bir zamirse fiille parçacığın arasına girer: turn it off, turn off it değil.
Türkçede yer, bir hâl ekiyle gösterilir: “Partiye geç geldi”, “Partide ortaya çıktı”
İngilizcede show up gibi geçişsiz bir fiilden sonra yer için bir edat gerekir: “He showed up at the party.” Edatı atlarsan (“He showed up the party”), yer bir nesne gibi görünür ve cümle yanlış olur.
💡 Kendine sor: “Neyi? Kimi?” sorusunun bir cevabı var mı? Yoksa (gelmek, geç saate kadar oturmak) phrasal verb büyük olasılıkla geçişsizdir.
💡 Türkçedeki “-dır / -t” gibi ettirgen ekler İngilizcede yoktur: ya aynı phrasal verb nesneyle kullanılır (wake someone up) ya da başka bir fiil gerekir (put up the prices).
💡 Geçişli bir fiilde nesneyi düşürme: turn it off, pick it up.
"My car broke down again this morning."
"That's the third time this month! Did you turn it off and try restarting it?"
"Yeah, nothing worked. I had to call a mechanic to pick it up."
"Ugh, that's so frustrating. Hopefully he can sort out the problem quickly."
Alıştırma 1 · Doğru cevabı seç
'Break down' (stop working, about a machine) is:
Alıştırma 2 · Doğru kelimeyi seç
My car broke ___ on the highway this morning.
Alıştırma 3 · Doğru cümleyi seç
Choose the correct sentence with 'turn off' (transitive).
Alıştırma 4 · Doğru kelimeyi seç
What time does the meeting usually wrap ___ ?
Alıştırma 5 · Doğru cümleyi seç
Which sentence is correct? ('show up' is intransitive, meaning 'arrive')
Alıştırma 6 · Doğru kelimeyi seç
Can you turn ___ the TV? I'm trying to sleep.
Alıştırma 7 · Doğru kelimeyi seç
The plane finally took ___ after the long delay.
Alıştırma 8 · Doğru cümleyi seç
Choose the correct sentence.
Alıştırma 9 · Cümleyi tamamla
Complete: The negotiations finally broke ___ after months of talks. (ended without success — one word)
Alıştırma 10 · Cümleyi tamamla
Complete: Please fill ___ this application form. (needs an object — one word)
Alıştırma 11 · Gruplara ayır: geçişsiz mi, geçişli mi?
0 / 8 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: geçişsiz bir phrasal verb ile nesne kullanmak
Turkish: “Fiyatları yine artırdılar.” Which English sentence is correct?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Which sentence is correct? ('turn up' meaning 'arrive', intransitive)
Parçacıklar ve anlamları
Phrasal verb parçacıklarının anlamları: up çoğu zaman “tamamen, bitirene kadar”, out “öğrenmek, çözmek” ya da “yok olmak”, on ise “devam etmek” anlamı katar.
Phrasal verb dil bilgisi
Put up with ve look forward to gibi üç kelimelik phrasal verb'ler: neden ayrılmazlar, parçacık normal bir edattan nasıl ayrılır ve sonlarında neden -ing gelir.
Phrasal verb'ler: durumlara göre gruplar
Günlük hayatın phrasal verb gruplarını durumlara göre öğren (rutin, telefon, yolculuk, okul, iş) ve neden resmî eş anlamlılarından daha doğal olduklarını gör.
Phrasal verb'ler: ayrılabilen ve ayrılamayan
Ayrılabilen (turn the light off) ve ayrılamayan (look after the kids) phrasal verb'ler ve hiç esnemeyen tek kural: zamir fiil ile parçacığın arasına girer.