Birkaç soneki ve öneki tanıdığında, tek tek ezberlemediğin yüzlerce sıfatı anlayabilir ve kendin üretebilirsin.
Neler öğreneceksin
İngilizcedeki pek çok sıfat, bir isme ya da fiile bir sonek eklenerek yapılır. Türkçede de durum aynıdır: “dikkat” → “dikkatli”, “umut” → “umutsuz”, “ulus” → “ulusal”. Soneki tanıdığında daha önce hiç görmediğin bir sıfatın anlamını çoğu zaman tahmin edebilir, aynı kalıpla yeni sıfatlar da üretebilirsin.
Bu iki sonek birbirinin zıddıdır: -ful o niteliğe sahip olmayı (“dolu, -li”), -less ise o niteliğin olmamasını (“-siz”) anlatır. Care + ful = careful (dikkatli); care + less = careless (dikkatsiz). Hope → hopeful / hopeless (umutlu / umutsuz), fear → fearless (korkusuz). Türkçedeki “-li / -siz” çifti burada sana çok yardım eder.
Yazıma dikkat: -ful, full kelimesinden gelse de tek l ile yazılır: careful, useful, helpful; asla “carefull” değil.
Türkçeyle aynı olan iki şey var: sıfat ismin önüne gelir (a careful driver) ve çoğul eki almaz (careful drivers, tıpkı “dikkatli sürücüler” gibi). Farklı olan ise şu: Türkçede aynı kelime hem sıfat hem zarf olabilir (“dikkatli bir sürücü”, “dikkatli sür”). İngilizcede ismin önünde sıfat (careful), fiilin yanında -ly ile biten zarf (carefully) kullanılır: She drives carefully. Bir de artikeli unutma: “çok dikkatli bir sürücü” İngilizcede a very careful driver olur; a en başa gelir.
-ous: danger → dangerous, fame → famous. -able/-ible: afford → affordable, response → responsible. -ive: create → creative, act → active (Türkçedeki “aktif, kreatif” kelimelerini hatırla). -al: nation → national, culture → cultural (Türkçedeki -sal/-sel gibi: ulusal, kültürel). -y: rain → rainy, sun → sunny. -ic: economy → economic, history → historic.
Buradaki tuzak şu: Türkçede -li çok geniş bir alanda kullanılır (tehlikeli, ünlü, konforlu, yağmurlu, güneşli), ama İngilizcede bunların karşılığı farklı soneklerdir: dangerous, famous, comfortable, rainy, sunny. Yani “-li gördüm, -ful eklerim” mantığı çalışmaz: danger → dangerous olur, “dangerful” değil; comfort → comfortable olur, “comfortful” değil.
Küçük bir uyarı daha: Türkçede “ekonomik” hem “ekonomiyle ilgili” hem “ucuz, tasarruflu” anlamına gelir. İngilizcede ikisi ayrıdır: economic (ekonomiyle ilgili), economical (tasarruflu). Ucuz bir şey için affordable ya da inexpensive de kullanılır.
Bir sıfatın anlamını tersine çevirmek için İngilizcede birkaç önek vardır: un- (unhappy, unfair), in- (inexpensive, invisible), im- (impossible, impatient), il- (illegal, illogical), ir- (irregular, irresponsible) ve dis- (dishonest, disloyal). Im-, il- ve ir- aslında in- önekinin b/m/p, l ve r harflerinden önceki biçimidir. Ama bu harflerle başlayan pek çok kelime de un- alır (unreal, unlikely, unpopular).
Türkçede olumsuzluğu genellikle bir sonekle yaparsın: “mutsuz”, “sabırsız”, “düzensiz”, “imkânsız”; ya da “değil”, “olmayan” ile: “dürüst değil”, “yasal olmayan”. Önek Türkçede çok nadirdir (“gayriresmî”, “anormal” gibi alıntı kelimelerde görülür). Bu yüzden Türkçe konuşanlar İngilizcede en çok bildikleri öneki, yani un- önekini her yerde kullanma eğilimindedir: “unpossible”, “unhonest”, “unlegal”.
un- gerçekten de en sık kullanılan olumsuz önektir, ama hangi kelimenin hangi öneki aldığını gösteren kesin bir kural yoktur. En iyisi her sıfatı olumsuz biçimiyle birlikte öğrenmek: impossible (imkânsız), impatient (sabırsız), dishonest (dürüst olmayan), illegal (yasa dışı), irregular (düzensiz).
Türkçede “imkânsız” bir sonekle yapılır, bu yüzden en tanıdık önek olan un- akla gelir. Ama possible, im- alır: impossible.
“Dürüst olmayan” → dishonest, dis- ile. Önek değişince artikel de değişebilir: an honest answer ama a dishonest answer.
“Tehlikeli” kelimesindeki -li her zaman -ful olmaz: danger, -ous alır. -ful yalnızca belirli isimlerle kullanılır (care, help, hope, use…).
Türkçede “dikkatli” hem sıfat hem zarf olabilir, İngilizcede değil. İsmin önünde sıfat kullanılır (careful); carefully bir fiili niteler: She drives carefully.
“Çok dikkatli bir sürücü” ifadesinde “bir” sıfattan sonra gelir; İngilizcede a en başta durur ve unutulmamalıdır: a very careful driver.
-ful soneki tek l ile yazılır: useful, careful, helpful.
Türkçede “-li” ve “-siz” sonekleri zıt anlamlı sıfatlar yapar: “dikkatli / dikkatsiz”, “umutlu / umutsuz”, “korkusuz”
İngilizcedeki -ful ve -less çifti tam olarak böyle çalışır: “careful / careless”, “hopeful / hopeless”, “fearless”. Bu sana büyük kolaylık sağlar. Yalnızca yazıma dikkat et: -ful tek l ile yazılır (useful, helpful).
Türkçede -li çok geniş kullanılır: “tehlikeli”, “ünlü”, “konforlu”, “yağmurlu”, “güneşli”
İngilizcede bunların her biri farklı bir sonek alır: “dangerous”, “famous”, “comfortable”, “rainy”, “sunny”. -ful yalnızca belirli isimlerle kullanılır (care, help, hope, use, joy…). “Dangerful” ya da “comfortful” diye bir kelime yoktur.
Türkçede sıfat çoğunlukla bir sonekle ya da “değil” ile olumsuz yapılır: “mutsuz”, “imkânsız”, “düzensiz”, “dürüst değil”
İngilizcede kelimenin başına bir önek gelir ve hangisi olduğu kelimeye bağlıdır: “unhappy”, “impossible”, “irregular”, “dishonest”, “illegal”. Hepsine un- eklemek (“unpossible”, “unhonest”) en tipik hatadır; olumsuz biçimi kelimeyle birlikte öğren.
Türkçede aynı kelime hem sıfat hem zarf olabilir: “dikkatli bir sürücü” ve “dikkatli sür”
İngilizcede ikisi ayrıdır: ismin önünde sıfat (“a careful driver”), fiili niteleyen zarf ise -ly ile biter (“she drives carefully”). Bu yüzden “a very carefully driver” de “she drives careful” da yanlıştır.
Türkçede “ekonomik” hem “ekonomiyle ilgili” hem de “ucuz, tasarruflu” anlamında kullanılır: “ekonomik kriz”, “ekonomik paket”
İngilizcede bu iki anlam iki ayrı sıfattır: “economic” (an economic crisis) ve “economical” (an economical car). Ucuz bir şey için “affordable” ya da “inexpensive” de doğal bir seçimdir.
💡 -ful = “-li, dolu”, -less = “-siz”; -ful her zaman tek l ile yazılır.
💡 Türkçedeki -li her zaman -ful değildir: tehlikeli = dangerous, konforlu = comfortable, güneşli = sunny.
💡 Olumsuz yaparken her yere un- ekleme: impossible, dishonest, illegal, irregular, impatient.
💡 İsmin önünde sıfat (a careful driver), fiilin yanında -ly ile biten zarf (drives carefully).
"So what did you think of the place?"
"It seemed nice — spacious, and the price was pretty reasonable."
"Anything you didn't like?"
"Honestly, the location felt a bit unsafe at night."
Alıştırma 1 · Doğru soneki seç
care + ___ = full of care
Alıştırma 2 · Doğru soneki seç
care + ___ = without care
Alıştırma 3 · Doğru sıfatı seç
This job is very ___. (danger + suffix)
Alıştırma 4 · Doğru sıfatı seç
This chair is really ___. (comfort + suffix)
Alıştırma 5 · Doğru olumsuz biçimi seç
Choose the negative form of happy:
Alıştırma 6 · Doğru olumsuz biçimi seç
Choose the negative form of possible:
Alıştırma 7 · Hatayı düzelt
Fix the mistake:
Alıştırma 8 · Sonek ekleyerek sıfatı yaz
Complete: add -ous to 'fame' to get an adjective meaning 'well-known'. (one word)
Alıştırma 9 · Olumsuz öneki ekleyerek sıfatı yaz
Complete: add the negative prefix to 'regular' (the prefix changes spelling). (one word)
Alıştırma 10 · Sıfatları -ful ve -less olarak gruplara ayır
0 / 6 yerleştirildi
Alıştırma 11 · Doğru olumsuz biçimi seç
Choose the correct negative form of honest:
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: her yere un- eklemek
Turkish: “Bu işi bir günde bitirmek imkânsız.” Which English sentence is correct?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Add -able to 'afford' to get an adjective.
Less ve least
Less (daha az) ve least (en az) sıfatlarla nasıl kullanılır, more ve most ile ilişkisi ne, fewer ile farkı nedir? Türkçedeki “daha az” ile karşılaştırmalı.
As … as ile karşılaştırma
as…as ile karşılaştırma: eşitlik (“benim kadar uzun”), not as…as (“o kadar pahalı değil”) ve twice/half as…as (“iki katı hızlı”, “yarısı kadar”).
-ed ve -ing ile biten sıfatlar
Bored mu, boring mi? -ed bir kişinin ne hissettiğini, -ing o duyguya neyin yol açtığını anlatır. “Sıkıldım” → I'm bored, I'm boring değil.
Comparative ve superlative
-er/-est ve more/most ile karşılaştırma ve üstünlük: yazım kuralları, düzensiz biçimler ve “more tall”, “taller from” gibi tipik hatalar.