The teacher said water boils at 100°C. — still true, so the tense doesn't shift.
Czego się nauczysz
W angielskim cofnięcie czasu (backshift) pokazuje, że od wypowiedzi minęło trochę czasu. Ale jeśli to, co ktoś powiedział, jest nadal prawdą – ogólny fakt albo sytuacja, która się nie zmieniła – cofnięcie może sugerować, że to już nieaktualne. Dlatego w takich przypadkach jest opcjonalne i rodzimi użytkownicy często z niego rezygnują.
Dobra wiadomość: polski w ogóle nie cofa czasu („Powiedział, że jest zmęczony”, „Nauczyciel powiedział, że woda wrze w 100 stopniach”). W sytuacjach z tej lekcji twój polski odruch jest więc trafny.
Uwaga na pułapkę osób, które właśnie poznały regułę: po czasowniku wprowadzającym w przeszłości cofnięcie do past simple prawie zawsze jest możliwe („She said she lived in Kyiv” też jest poprawne). Nie pasuje natomiast past perfect: „She said she had lived in Kyiv” to po polsku „Powiedziała, że mieszkała w Kijowie” – czyli kiedyś, wcześniej, zwykle już nie teraz.
Prawda ogólna albo fakt naukowy pozostaje prawdziwy bez względu na to, kiedy o nim mówisz. Dlatego zwykle zostaje czas teraźniejszy, nawet po czasowniku wprowadzającym w przeszłości (said, explained).
Tak jak po polsku: „Nauczyciel wyjaśnił, że Ziemia krąży wokół Słońca”. Nie powiesz „wyjaśnił, że Ziemia krążyła wokół Słońca”, bo brzmiałoby to, jakby już nie krążyła. Po angielsku jest tak samo: „had orbited” sugeruje jednorazowe, zakończone zdarzenie.
Jeśli czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym (says) albo w present perfect (has said) – typowe przy świeżych wiadomościach – czasownik w zdaniu podrzędnym się nie zmienia, bo nie ma odstępu w czasie. Jak po polsku: „Mówi, że jest na zewnątrz” → „He says he's outside.”
Polski nie ma present perfect, więc has said po prostu tłumaczysz jako „(już) powiedziała”: „She has said she's coming” → „Powiedziała już, że przyjdzie”. W rozmowie częściej usłyszysz jednak „She said she's coming” albo „She says she's coming”.
Uwaga na czas teraźniejszy w znaczeniu przyszłym. Po polsku mówisz „Siostra mówi, że przyjeżdża dziś wieczorem”, ale po angielsku planu nie wyrażasz przez present simple: „She says she's coming tonight”, a nie „she comes”. Do planów używasz present continuous.
Przy sytuacji, która jest nadal prawdziwa w chwili, gdy o niej mówisz (praca, miejsce zamieszkania, nawyk, stała cecha), cofanie czasu często się pomija. Czas teraźniejszy jasno pokazuje, że nic się nie zmieniło, a past perfect sugerowałby bez powodu, że to już koniec.
Porównaj: „Powiedziała, że pracuje w szpitalu” → „She said she works at the hospital” albo „She said she worked at the hospital” (też poprawne – po angielsku nie musi to znaczyć, że już tam nie pracuje!). Natomiast „She said she had worked at the hospital” to „Powiedziała, że pracowała w szpitalu” – wcześniej, zwykle już nie teraz.
Z drugiej strony, jeśli coś przestało być prawdą, czas się cofa – i tu polski odruch zawodzi. Jeśli biuro w zeszłym roku przestało być otwarte w weekendy, mówisz „He said the office was open on weekends”, a nie „is open”, chociaż po polsku powiesz „Powiedział, że biuro jest otwarte w weekendy”.
Fakt naukowy jest nadal prawdziwy. Jak po polsku („powiedział, że Ziemia krąży”), zostaw czas teraźniejszy. Past perfect sugeruje coś, co było prawdą tylko raz.
Oryginał: „I'm sorry.” Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym, nie ma odstępu w czasie: zostaje czas teraźniejszy, jak w „Mówi, że jest mu przykro”.
Had worked to „pracowała (wcześniej)”, jakby już tam nie pracowała. Dla sytuacji nadal aktualnej lepszy jest czas teraźniejszy (albo past simple: she worked).
„Mówi, że przyjeżdża dziś wieczorem” to plan. Po says czas się nie zmienia, ale plan po angielsku wyrażasz przez present continuous: she's coming.
Polski zostawia „jest otwarte”, ale jeśli to już nieprawda, po angielsku cofasz czas: was open.
Polski w ogóle nie cofa czasu: „Powiedziała, że mieszka w Krakowie”, „Nauczyciel powiedział, że woda wrze w 100 stopniach”
W tej lekcji to pomaga: przy faktach i sytuacjach nadal aktualnych angielski też zostawia czas teraźniejszy: „The teacher said water boils at 100°C.”, „She said she lives in Kraków.” Pułapka pojawia się dopiero wtedy, gdy coś przestało być prawdą: wtedy angielski cofa czas (He said the office was open), a polski nie.
Po polsku czas przeszły po „że” oznacza coś wcześniejszego: „Powiedziała, że pracowała w szpitalu” = kiedyś, już nie teraz
Taki sens ma po angielsku past perfect: „She said she had worked at the hospital.” Dlatego nie używaj had + imiesłów dla czegoś nadal aktualnego. Zwykły past simple po said („She said she worked there”) może natomiast oznaczać, że nadal tam pracuje – to tylko cofnięcie czasu, nie informacja, że coś się skończyło.
„Mówi, że przyjeżdża dziś wieczorem”: po polsku czas teraźniejszy często wyraża zaplanowaną przyszłość
Po says czas się nie cofa, ale nadal musisz wybrać właściwy angielski czas: plan to present continuous. „She says she's coming tonight”, a nie „She says she comes tonight”.
💡 Zapytaj siebie: czy to nadal prawda? Jeśli tak, zwykle zostaje czas teraźniejszy, a nigdy past perfect.
💡 Czasownik wprowadzający w czasie teraźniejszym (says, has said)? Wtedy czasownik w zdaniu podrzędnym też zostaje w teraźniejszym.
💡 „Powiedziała, że pracowała” (wcześniej) = had worked; nadal aktualne = works albo worked.
💡 „Mówi, że przyjeżdża” → She says she's coming, a nie she comes.
"What did you learn in science today?"
"The teacher said the Earth orbits the Sun, and that light travels really fast."
"Anything about the ice experiment?"
"Yeah, she said ice melts at 0°C, but salt water freezes at a lower temperature."
Ćwiczenie 1 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence for a general truth: 'Water boils at 100°C.'
Ćwiczenie 2 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence, reporting verb in the present: 'I'm tired.' → He says ___.
Ćwiczenie 3 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence for a still-true fact told an hour ago: 'I live in Kyiv.'
Ćwiczenie 4 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence for a scientific fact: 'The Earth orbits the Sun.'
Ćwiczenie 5 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence, reporting verb 'has said' (present perfect): 'I'm coming.'
Ćwiczenie 6 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence for a permanent habit: 'I don't eat meat.'
Ćwiczenie 7 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence for a text message just read aloud: 'I'm outside.'
Ćwiczenie 8 · Wybierz poprawnie przekazane zdanie
Choose the correctly reported sentence for an outdated belief that's no longer true: 'The office is open on weekends.' (it closed weekends last year)
Ćwiczenie 9 · Przekaż fakt, który jest zawsze prawdziwy
Report this timeless fact, keeping the present tense: 'The sun rises in the east.' → The teacher said the sun ___ in the east.
Ćwiczenie 10 · Przekaż zdanie z czasownikiem wprowadzającym w czasie teraźniejszym
Report with a present-tense reporting verb: 'I need help.' → She says she ___ help.
Ćwiczenie 11 · Przyporządkuj do grup
Posortowano: 0 / 4
Ćwiczenie 12 · Typowy błąd: czas teraźniejszy dla czegoś, co już nie jest prawdą
Polish: "Powiedział, że sklep jest otwarty do 22." (the shop now closes at 8 p.m.) Which English sentence is correct?
Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
Choose the correctly reported sentence for an ongoing situation: 'I work at the hospital.' (still true)
Polecenia i prośby w mowie zależnej
Polecenia i prośby w mowie zależnej: tell/ask + osoba + to + czasownik, not to w przeczeniu. Dlaczego „żeby” nie zamienia się w that.
Czasowniki wprowadzające mowę zależną
Nie tylko say i tell: suggest i deny + -ing, promise i agree + to, warn me not to oraz pułapki „zaproponować”, „wyjaśnić mi” i „przypomnieć”.
Słowa czasu i miejsca w mowie zależnej
W mowie zależnej today, here i this zmieniają się w that day, there i that, gdy relacjonujesz czyjeś słowa później albo w innym miejscu.
Następstwo czasów (backshift)
W mowie zależnej po said angielski cofa czas o krok w przeszłość: „I work here” → „She said she worked there”. Polski tego nie robi.