Typowe błędy w budowie zdania

Błędy w całym zdaniu, nie w jednym słowie

Ta lekcja zbiera błędy w budowie zdania, które przetrwają nawet na poziomie zaawansowanym, bo dotyczą konstrukcji całego zdania, a nie wyboru jednego słowa.

Dla Polaków część z nich jest wyjątkowo zdradliwa, bo polska gramatyka wręcz wymaga konstrukcji, która w angielskim jest błędem (podwójne przeczenie), albo ją dopuszcza (dwa zdania połączone przecinkiem). Jedna rzecz za to pomaga: zasadę „wiszącego” imiesłowu znasz już z polskiej szkoły.

Jedno przeczenie w zdaniu

W standardowym angielskim przeczenie zaznaczasz tylko raz: albo przez not/n't + any- („I don't know anything”), albo przez wyraz przeczący, taki jak nothing, nobody, never („I know nothing”; poprawne, ale bardziej dobitne). Połączenie obu daje podwójne przeczenie, np. „I don't know nothing”, które słychać w niektórych dialektach i w bardzo potocznej mowie, ale w standardowym angielskim uchodzi za błąd. Dłuższe zdanie może mieć dwa przeczenia, jeśli każde należy do innego zdania składowego: „I don't like it, and I won't buy it.”

Pułapka z polskiego: u nas podwójne (a nawet potrójne) przeczenie jest obowiązkowe i zawsze poprawne: „Nic nie wiem”, „Nigdy nikomu nic nie powiedziałem”, „Nigdzie nie mogę znaleźć kluczy”. Co więcej, w przeciwieństwie do wielu języków, polski wymaga „nie” także wtedy, gdy wyraz przeczący stoi na początku: „Nikt nie przyszedł”. Stąd nie tylko „I don't know nothing”, ale też „Nobody didn't come”. Po angielsku: jeśli jest not, dalej używasz any- (anything, anybody, anywhere, any); jeśli nie ma not, wystarczy sam wyraz przeczący (nothing, nobody, nowhere, no): „Nobody came.”

Zdania niepełne (fragments)

Słowa takie jak because, although, when czy which wprowadzają zdanie podrzędne. W tekście pisanym zdanie podrzędne nie może stać samo jako osobne zdanie – potrzebuje zdania głównego: „Because I was tired, I went to bed early.”

Ważne: w rozmowie krótka odpowiedź typu „Dlaczego wyszedłeś?” – „Bo byłem zmęczony.” jest zupełnie normalna w obu językach: „Because I was tired.” Fragment staje się błędem dopiero w tekście pisanym, gdy stoi samotnie między dwiema kropkami.

Inny klasyk: w polskiej publicystyce i w nieformalnych tekstach często komentuje się całe zdanie osobnym zdaniem z „co”: „Spóźnił się. Co nikogo nie zdziwiło.” Po angielsku robi się to przez „, which…”, ale tylko w obrębie tego samego zdania. Kropka przed „Which nobody had expected.” tworzy fragment, który w starannym tekście nie przejdzie. Również rzeczownik ze zdaniem względnym („Wynik, którego nikt się nie spodziewał.”) to jeszcze nie zdanie – brakuje orzeczenia.

Dangling modifiers („wiszące” zwroty)

Zwrot na początku zdania, taki jak „Running down the street” czy „After finishing the report”, nie ma własnego podmiotu: automatycznie odnosi się do podmiotu, który stoi zaraz po przecinku. Jeśli to nie jest osoba, o którą ci chodziło, powstaje dziwny, często mimowolnie zabawny obraz: „Running down the street, the bus left” znaczy dosłownie, że to autobus biegł ulicą.

Dobra wiadomość: znasz to z polskiego. Imiesłów przysłówkowy (biegnąc, wchodząc, skończywszy) musi mieć ten sam podmiot co orzeczenie zdania głównego – szkolne przykłady błędu to „Wchodząc do pokoju, zgasło światło” czy „Idąc ulicą, spadł mi kapelusz”. W angielskim ta zasada jest tak samo ważna, tylko obejmuje też zwroty typu „After finishing…”. Dwa rozwiązania: postaw właściwy podmiot po przecinku („After finishing the report, I found the printer had broken.”) albo użyj pełnego zdania z własnym podmiotem („After I finished the report, the printer broke.”).

Comma splice i listy bez paralelizmu

Po polsku dwa zdania główne można poprawnie połączyć samym przecinkiem: „Padało, zostaliśmy w domu.” Po angielsku „It was raining, we stayed inside.” to comma splice, czyli błąd. Masz trzy rozwiązania: przecinek + spójnik (and, but, so, or, yet): „It was raining, so we stayed inside.”; średnik: „It was raining; we stayed inside.”; albo kropka: „It was raining. We stayed inside.”

Uważaj też na „jednak”, „zatem”, „ponadto”: po polsku spokojnie stawiasz je po przecinku („Było późno, zatem wróciliśmy”), ale angielskie however, therefore i moreover to przysłówki, nie spójniki, więc „It was late, therefore we went home” to nadal comma splice. Poprawnie: „It was late, so we went home.” albo formalniej „It was late; therefore, we went home.” Odwrotny błąd – dwa zdania główne bez żadnego znaku („It was late we went home”) – to run-on sentence, też niepoprawny.

Na listach polski podsuwa bezokoliczniki: „Lubię pływać, jeździć na rowerze i biegać”. Po angielsku najnaturalniej użyć wszędzie -ing: „I like swimming, cycling, and running.” („I like to swim, cycle, and run” też jest paralelne). Błąd pojawia się przy mieszaniu: forma -ing obok bezokolicznika z to albo całego zwrotu („… and to run”, „… and how to listen”, „… and being organized” obok rzeczowników).

Drobiazg interpunkcyjny: po polsku nie stawiasz przecinka przed ostatnim „i” na liście. W angielskim ten przecinek (serial comma, Oxford comma) jest opcjonalny – częsty w amerykańskim, rzadszy w brytyjskim. Obie wersje są poprawne; liczy się jednakowa forma elementów listy.

Prawdziwy angielski

Uwaga

Porównanie z polskim

Ćwiczenia

Szybki test

Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.

Powiązane lekcje gramatyki