Kilka typowych końcówek i przedrostków pozwala zrozumieć setki przymiotników bez uczenia się każdego osobno. Uwaga: polskie „nie-” ma w angielskim aż sześć odpowiedników.
Czego się nauczysz
Wiele angielskich przymiotników powstaje z rzeczownika lub czasownika z dodanym przyrostkiem – tak jak w polskim (niebezpieczeństwo → niebezpieczny, tworzyć → twórczy). Jeśli rozpoznasz przyrostek, często odgadniesz znaczenie nieznanego przymiotnika, a nawet utworzysz nowe słowa według tego samego wzoru.
Te dwa przyrostki są swoimi przeciwieństwami: -ful znaczy, że dana cecha jest („pełen czegoś”), a -less – że jej brakuje („bez”). Care + ful = careful (ostrożny, staranny); care + less = careless (nieostrożny, niedbały). Hope → hopeful / hopeless (pełen nadziei / beznadziejny). Nie każde słowo ma jednak parę: beautiful istnieje, „beautiless” – nie.
-less działa trochę jak polskie bez-, tylko stoi na końcu słowa: useless = bezużyteczny, hopeless = beznadziejny, helpless = bezradny. Uważaj jednak na skojarzenia: polskie „bezpieczny” to safe, a nie „dangerless”.
Pisownia: -ful ma tylko jedno l. Piszemy careful, useful, helpful, nigdy „carefull”, choć słowo pochodzi od full.
Jak w polskim (ostrożny / ostrożnie), przed rzeczownikiem stoi przymiotnik (careful), a nie forma z -ly. Carefully to „ostrożnie” i opisuje czasownik: She drives carefully.
-ous: danger → dangerous, fame → famous. -able/-ible: afford → affordable, response → responsible. -ive: create → creative, act → active (por. kreatywny, aktywny). -al: nation → national, culture → cultural (por. narodowy, kulturowy). -y: rain → rainy, sun → sunny (deszczowy, słoneczny). -ic: economy → economic, history → historic.
Rzeczownik nie przyjmuje dowolnego przyrostka: danger daje dangerous, a nie „dangerful”; comfort daje comfortable, a nie „comfortful”.
Pułapka: polskie „ekonomiczny” ma dwa znaczenia, a angielski ma na nie dwa słowa. Economic odnosi się do gospodarki (an economic crisis – kryzys gospodarczy), a economical znaczy „oszczędny, tani w użyciu” (an economical car – ekonomiczny samochód). Podobnie historic to „historyczny, ważny w dziejach” (a historic day), a historical – „dotyczący historii” (a historical novel).
W polskim prawie każdy przymiotnik zaprzeczasz tak samo: nie- (nieszczęśliwy, niemożliwy, nielegalny, nieregularny, nieuczciwy). Angielski rozkłada tę pracę na kilka przedrostków: un- (unhappy, unfair), in- (inexpensive, invisible), im- (impossible, impatient), il- (illegal, illogical), dis- (dishonest, disloyal), ir- (irregular, irresponsible).
Im-, il- i ir- to po prostu in-, które zmienia pisownię przed p/m, l i r. Wiele słów na te litery bierze jednak un- (unreal, unlikely, unpopular).
Nie ma reguły, która przewidzi przedrostek konkretnego słowa. Un- jest najczęstszy, ale polski odruch „nie- = un-” prowadzi do błędów typu „unpossible”, „unlegal”, „unregular” czy „unhonest”. Najbezpieczniej uczyć się każdego przymiotnika razem z jego przedrostkiem.
„Niemożliwy” ma nie-, ale possible bierze im-: impossible. Polskie nie- nie zawsze odpowiada un-.
Po polsku „nielegalny”, po angielsku il- przed l: illegal (z dwoma l). Tak samo irregular, a nie „unregular”.
„Nieuczciwy” to dishonest, z przedrostkiem dis-. Zwróć też uwagę na przedimek: a dishonest, bo dis- zaczyna się od spółgłoski.
Danger bierze -ous, nie -ful. -ful łączy się tylko z niektórymi rzeczownikami (care, help, hope, use…).
Przed rzeczownikiem stoi przymiotnik (careful = ostrożny). Forma z -ly (carefully = ostrożnie) opisuje czasownik: She drives carefully.
Polskie „ekonomiczny” ma dwa znaczenia. Gdy chodzi o oszczędność, mówimy economical; economic dotyczy gospodarki (economic growth).
Nigdy nie łącz dwóch przedrostków przeczących w jednym słowie. Wybierz jeden, właściwy dla tego słowa.
Przyrostek -ful piszemy z jednym l: useful, careful, helpful.
W polskim przeczenie przymiotnika to prawie zawsze nie-: możliwy → niemożliwy, legalny → nielegalny, uczciwy → nieuczciwy, odpowiedzialny → nieodpowiedzialny.
Angielski ma do tego sześć przedrostków: un-, in-, im-, il-, ir-, dis-, i żadna prosta reguła nie mówi, który pasuje do którego słowa. Dlatego „impossible”, „illegal”, „dishonest”, „irresponsible” trzeba zapamiętać razem z przedrostkiem – polski odruch podpowiada „un-” do wszystkiego.
Polskie bez- tworzy przymiotniki „bez czegoś”: bezużyteczny, beznadziejny, bezradny, bezdomny.
Angielski wyraża to przyrostkiem -less na końcu słowa: „useless”, „hopeless”, „helpless”, „homeless”. Nie tłumacz jednak mechanicznie: „bezpieczny” to „safe”, a „bezpłatny” to „free”.
Polski odróżnia przymiotnik „ostrożny” od przysłówka „ostrożnie”.
Angielski robi to samo: „careful” to przymiotnik (a careful driver), a „carefully” – przysłówek przy czasowniku (she drives carefully). Zdanie „a very carefully driver” brzmi tak źle jak „bardzo ostrożnie kierowca”.
💡 Polskie nie- ma w angielskim kilka odpowiedników: unhappy, impossible, illegal, irregular, dishonest. Ucz się każdego słowa z jego przedrostkiem.
💡 In- przed p/m zmienia się w im-, przed l w il-, przed r w ir-. Wiele słów bierze jednak un- (unreal, unpopular), więc zawsze sprawdzaj.
💡 -ful = „pełen”, -less = „bez”; -ful zawsze z jednym l.
"So what did you think of the place?"
"It seemed nice — spacious, and the price was pretty reasonable."
"Anything you didn't like?"
"Honestly, the location felt a bit unsafe at night."
Ćwiczenie 1 · Wybierz właściwy przyrostek
care + ___ = full of care
Ćwiczenie 2 · Wybierz właściwy przyrostek
care + ___ = without care
Ćwiczenie 3 · Wybierz właściwy przymiotnik
This job is very ___. (danger + suffix)
Ćwiczenie 4 · Wybierz właściwy przymiotnik
This chair is really ___. (comfort + suffix)
Ćwiczenie 5 · Wybierz właściwą formę przeczącą
Choose the negative form of happy:
Ćwiczenie 6 · Wybierz właściwą formę przeczącą
Choose the negative form of possible:
Ćwiczenie 7 · Popraw błąd
Fix the mistake:
Ćwiczenie 8 · Uzupełnij słowo
Complete: add -ous to 'fame' to get an adjective meaning 'well-known'. (one word)
Ćwiczenie 9 · Uzupełnij słowo
Complete: add the negative prefix to 'regular' (the prefix changes spelling). (one word)
Ćwiczenie 10 · Podziel przymiotniki na grupy
Posortowano: 0 / 6
Ćwiczenie 11 · Wybierz właściwą formę przeczącą
Choose the correct negative form of honest:
Ćwiczenie 12 · Typowy błąd: polskie „nie-”
Polish: "To był nieodpowiedzialny pomysł." Which English sentence is correct?
Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
Add -able to 'afford' to get an adjective.
Less i least
Less do porównań „w dół”, the least – najniższy stopień w grupie, a fewer przed rzeczownikami policzalnymi. Polskie „mniej” to i less, i fewer.
Porównania as…as
As…as znaczy „tak samo… jak”, not as…as – „nie tak… jak”, a twice / half as…as – „dwa razy”, „o połowę”. Bez „so” i bez „like”.
Przymiotniki na -ed i -ing (bored czy boring?)
Bored czy boring? -ed opisuje, co czuje człowiek, -ing – co to uczucie wywołuje. Dlaczego „nudzę się” to I'm bored, a nie I'm boring.
Stopień wyższy i najwyższy przymiotników
Taller czy more tall? Stopień wyższy i najwyższy z -er/-est i more/most, pisownia, formy nieregularne oraz „than”, a nie „from”.