“This I understand.” ve “Down the street came a car.”: İngilizcede bir öğeyi başa almak hiçbir zaman nötr değildir.
Neler öğreneceksin
Fronting ile normalde cümlenin daha arkasında duran bir öğeyi (nesneyi, be ile kullanılan bir sıfatı, bir yer ifadesini) başa alırsın: onu öne çıkarmak ya da az önce söylenenle açıkça bağlamak için.
Türkçede nesneyi başa almak tamamen olağandır, çünkü -ı eki nesneyi her yerde belli eder: “Bu noktayı zaten belirttim” sıradan bir cümledir. İngilizcede ise normal sıra özne + fiil + nesnedir ve başa alınan nesne hemen dikkat çeker: “This point I've already made.” cümlesi daha çok “Bu noktaya gelince, onu zaten belirttim” gibi bir vurgu taşır. Hiçbir şeyi öne çıkarmak istemiyorsan normal sırayı kullan: “I've already made this point.”
Zaman ifadelerini başa almak ise İngilizcede de normaldir ve burada Türkçe sana yardımcı olur: “Dün gece garip bir şey oldu” → “Last night something strange happened.” Arkasından önce özne, sonra fiil gelir. (Aşağıda göreceğin, bir yer ifadesinden sonra come, stand gibi fiillerle kurulan devrik yapı bunun istisnasıdır.)
Nesne başa alındığında cümlenin geri kalanı normal sırasını korur, yani özne + fiil: “Your concern I understand.” Burada iki tuzak var. Birincisi: Türkçedeki alışkanlıkla zarfı fiilin önüne koyma: “That excuse many times I've heard” değil, “That excuse I've heard many times.” İkincisi: özne ile fiilin yerini değiştirme ve do ekleme: “Your concern do I understand” ve “This point have I already made” yanlıştır. Türkçede özne düşebilir, ama İngilizcede başa alınan nesneden sonra da özne mutlaka söylenir: “Her courage many people admire.”
Be ile kullanılan bir yüklemi (be fiilinden sonra gelen öğeyi, örneğin bir sıfatı) başa alırsan, özellikle özne uzunsa ya da yeni bilgi taşıyorsa genellikle devrik yapı gelir: “Remarkable was her determination.” Türkçede fiil hep sonda olduğu için “Remarkable her determination was” demek doğal gelir, ama İngilizcede bu sıra kulağa tuhaf gelir. Such + be ile devrik yapı zorunludur: “Such was the noise that we couldn't sleep.” (“Gürültü o kadar fazlaydı ki uyuyamadık.”) Gördüğün gibi, nesne ile yüklem başa alındığında aynı şekilde davranmaz.
Unutma: özne ile fiil yalnızca bu özel durumlarda yer değiştirir: be ile kullanılan bir yüklem, geçişsiz bir fiille kullanılan bir yer ifadesi ve “Never have I…” gibi olumsuz ifadeler (bunları “Devrik yapı (inversion)” dersinde görüyorsun). Türkçedeki serbest kelime sırası İngilizceye taşınmaz.
Bir yer ya da yön ifadesi geçişsiz (nesnesiz) bir fiille başa alındığında, fiil genellikle öznenin önüne geçer: “Down the street came a car.” Türkçede fiil sonda durduğu için “Down the street a car came” demek istersin, ama İngilizcede betimlemelerde devrik sıra çok daha doğaldır. Türkçedeki devrik cümleyi düşün: “Tepede duruyordu eski kilise.” Bu yapı İngilizcede de kulağa edebî gelir ve en çok betimleme ve anlatılarda kullanılır.
İngilizcenin sınırları ise katıdır: (1) fiil genellikle bir konum ya da hareket fiilidir (be, stand, lie, sit, come, go, run, appear); (2) özne bir isimdir ve çoğu zaman yeni bilgi taşır. Özne bir zamirse normal sıra korunur: “Into the room ran she” yanlıştır, doğrusu “She ran into the room.”; (3) fiilin bir nesnesi varsa devrik yapı olmaz: “Bahçeye gül dikti” → “In the garden she planted roses.”; (4) öne geçen ana fiilin kendisidir, do kullanılmaz: “Down the street came a car”, “Down the street did come a car” değil.
Nesne başa alındığında devrik yapı olmaz: önce özne, sonra da fiil gelir.
Başa alınan bir nesne devrik yapı gerektirmez; araya do da eklenmez. Nesneden sonra normal sıra gelir: özne + fiil.
“Bu mazereti çok kez duydum” cümlesinde zarf fiilin önündedir, ama İngilizcede many times gibi ifadeler fiilden sonra gelir.
Türkçede ek fiil sonda durur (“dikkat çekiciydi”), ama be ile kullanılan bir yüklem başa alındığında İngilizcede genellikle was öne geçer.
Such + be yapısında devrik sıra zorunludur: Such was the noise… Fiili Türkçedeki gibi sona bırakma.
Bir yer ifadesinden sonra devrik yapı, özne bir isim olduğunda kulağa doğal gelir; she, he, it gibi bir zamirle olmaz. Zamirle normal sırayı kullan.
Türkçede nesne başta olabilir ve cümle yine nötrdür: “Bu mazereti çok kez duydum”, “Endişeni anlıyorum”
İngilizcede başa alınan nesne her zaman bir şeyi öne çıkarır (karşıtlık, vurgu, bağlantı): “That excuse I've heard many times.” Nötr bir cümle için normal sırayı kullan: “I've heard that excuse many times.” Başa alınan nesneden sonra özne + fiil gelir ve zarf fiilin arkasında kalır.
Türkçede fiil sonda durur: “Kararlılığı dikkat çekiciydi”, “Gürültü o kadar fazlaydı ki…”, “Sokaktan bir araba geldi”
İngilizcede bazı fronting türlerinde fiil öne geçer: “Remarkable was her determination.”, “Such was the noise that we couldn't sleep.”, “Down the street came a car.” Türkçe alışkanlıkla fiili sona koyarsan (“Remarkable her determination was”, “Such the noise was…”) cümle kulağa yanlış ya da tuhaf gelir.
Türkçedeki devrik cümle: “Tepede duruyordu eski kilise”, “Sisin içinden çıktı bir karaltı”
Fiili öne alan bu edebî sıra, İngilizcedeki yer ifadesiyle kurulan devrik yapıya benzer: “On the hill stood the old church.”, “Out of the fog appeared a figure.” Ama İngilizcenin sınırlarına dikkat: özne zamir olamaz (“She ran into the room”, “Into the room ran she” değil) ve fiilden sonra nesne gelmez.
💡 Başa nesne ya da zaman ifadesi mi aldın? Arkasından özne + fiil gelir; devrik yapı ve do yok.
💡 Başta bir yer ifadesi, geçişsiz bir fiil ve isim olan bir özne mi var? O zaman fiil genellikle öznenin önüne geçer: Down the street came a car.
💡 Hiçbir şeyi vurgulamak istemiyorsan normal sırayı kullan: özne + fiil + nesne. Türkçedeki serbest sırayı da İngilizceye taşıma.
"What happened when you opened the door?"
"Out of the fog appeared a figure, just standing there. That moment I'll never forget."
"That sounds terrifying!"
"It was. Down the street ran three more people right after — I still don't know what was going on."
Alıştırma 1 · Nesneyi doğru başa alan cümleyi seç
Choose the correctly fronted sentence (object fronted, no inversion needed): 'I've already made this point.'
Alıştırma 2 · Yüklemi devrik yapıyla başa alan cümleyi seç
Front the complement using subject-verb inversion: 'Her determination was remarkable.'
Alıştırma 3 · Yeri devrik yapıyla başa alan cümleyi seç
Choose the correctly fronted sentence (locative fronting WITH inversion, intransitive verb): 'A car came down the street.'
Alıştırma 4 · Nesneyi doğru başa alan cümleyi seç
Choose the correctly fronted sentence: 'I understand your concern, but I can't help.'
Alıştırma 5 · Yeri devrik yapıyla başa alan cümleyi seç
Choose the correctly fronted sentence (locative, WITH inversion): 'The old church stood on the hill.'
Alıştırma 6 · Nesneyi doğru başa alan cümleyi seç
Choose the correctly fronted sentence (no inversion, transitive verb with a stated subject): 'Many people admire her courage.'
Alıştırma 7 · Zaman ifadesini doğru başa alan cümleyi seç
Front the time expression: 'Something strange happened last night.'
Alıştırma 8 · Yeri devrik yapıyla başa alan cümleyi seç
Choose the correctly fronted sentence (locative, WITH inversion): 'A figure appeared out of the fog.'
Alıştırma 9 · Nesneyi başa al ve cümleyi tamamla
Front the object for emphasis (no inversion needed): 'I will never forget that day.' → That day ___.
Alıştırma 10 · Yeri başa al ve cümleyi devrik yapıyla tamamla
Front the location, WITH inversion (intransitive verb): 'A dog ran into the yard.' → Into the yard ___.
Alıştırma 11 · Cümleleri doğru ve yanlış olarak gruplara ayır
0 / 4 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: fiili sona bırakmak
Turkish: “Gürültü o kadar fazlaydı ki uyuyamadık.” Which English sentence is correct?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Choose the correctly fronted sentence: 'I've heard that excuse many times.'
Cleft sentences (vurgu için bölünmüş cümleler)
It was John who… ve What I need is… yapılarıyla cümlenin tek bir öğesini öne çıkar. Türkçedeki “Vazoyu kıran John'du” yapısıyla karşılaştırmalı anlatım.
Vurgu yapıları (emphasis)
İngilizcede vurgu: emphatic do, dönüşlü zamirler, such, so ve the very. Türkçedeki “ya”, “kendim” ve “o kadar” ile karşılaştırmalı anlatım.
Eksiltme (ellipsis)
İngilizcede ellipsis: bağlamdan anlaşılan kelimeler yardımcı fiil ve modal fiillerden sonra, karşılaştırmalarda ve kısa cevaplarda nasıl düşürülür?
Devrik yapı (inversion)
İngilizcede inversion: başa alınan olumsuz ya da kısıtlayıcı zarflar (Never have I…) ve if olmadan kurulan resmî koşul cümleleri (Had I known…).