Bir öğeyi öne çıkarmanın iki yolu: “It was John who broke the vase.” ve “What I need is a coffee.”
Neler öğreneceksin
Cleft sentence, normalde tek bir basit cümleyle söylenebilecek bir bilgiyi iki parçaya ayırır. Böylece dinleyicinin dikkatini tek bir öğeye çekersin: genellikle bir yanlışı düzeltmek, bir karşıtlık kurmak ya da vurgu yapmak için.
Türkçede vurguyu çoğu zaman kelime sırası ve tonlamayla yaparsın: fiilden hemen önceki kelime vurgulanır (“Vazoyu JOHN kırdı”). İngilizcede kelime sırası çok daha sabittir; özneyi istediğin yere taşıyamazsın. Bu yüzden İngilizce, vurgu için cümleyi ikiye böler. İyi haber: Türkçede de buna çok benzeyen bir yapı var: “Vazoyu kıran John'du”, “İhtiyacım olan şey bir kahve”. Sadece birkaç ayrıntıya dikkat etmen gerekiyor.
It-cleft, It is/was ile başlar; ardından öne çıkarılan öğe, sonra that (insanlar için who da olur) gelir. Hemen her öğeyi öne çıkarabilirsin: özneyi, nesneyi, zamanı ya da yeri. Türkçe konuşanlar için en büyük tuzak: Türkçede “Vazoyu kıran John'du” cümlesinde “it” gibi boş bir özne yoktur, ama İngilizcede baştaki It zorunludur. “Was John who broke the vase” yanlıştır.
Türkçedeki -an/-dığı ortaçlarında “who, which, that” gibi ayrı bir kelime bulunmaz, bu yüzden hangi kelimeyi seçeceğini tahmin etmek zorunda kalırsın. Kural basit: it-cleft içinde that kullan (insanlar için who). “İnsanları mutlu eden şey para değil” cümlesindeki “şey” seni what kelimesine yönlendirmesin: It isn't money that makes people happy. Zaman ve yer için de en güvenli seçim that: It was yesterday that I lost my keys; It was in Paris that we met. (Gündelik İngilizcede when/where de duyulur, ama that her zaman doğrudur. Zaman ve yer için which ya da who kullanılmaz.) Öne çıkan öğe nesneyse, konuşmada that/who düşebilir: It wasn't Sam (that) I was annoyed with.
Zamana ve sayıya da dikkat: Türkçede geçmişteki bir olay için bile çoğu zaman “Bunu söyleyen ben değilim” denir, ama İngilizcede olay geçmişteyse genellikle was kullanılır: It wasn't me who said that. Öne çıkan öğe çoğul olsa bile it is/was tekil kalır: “Parayı ödeyenler annemlerdi” → It was my parents who paid for it (“It were” değil). Gündelik İngilizcede It was me who… denir; It was I who… kulağa çok resmî gelir.
Wh-cleft bir soru kelimesiyle (genellikle what) başlar; ardından bir yan cümle, sonra is/was ve en sonda öne çıkan öğe gelir. Türkçedeki “İhtiyacım olan şey bir kahve” yapısının karşılığıdır ve kelime sırası da benzer: “ihtiyacım olan şey” = What I need, “bir kahve” = is a coffee. Burada is fiilini unutma (Türkçede bu cümlede ek fiil bile gerekmez), ama önüne it ekleme: “What I need it is…” yanlıştır, çünkü what ile başlayan yan cümlenin kendisi zaten öznedir. is fiilinden önce virgül de konmaz.
“Tek istediğim” ya da “bütün istediğim” anlamında what yerine All kullanılır: All I want is peace and quiet (veya All that I want is…). “All what I want” standart İngilizcede yanlıştır.
Türkçede boş özne olmadığı için it kolayca düşer, ama it-cleft yapısında baştaki It zorunludur.
İki yapı karışmış. Wh-cleft içinde what ile başlayan yan cümle zaten öznedir: is/was fiilinden önce it ekleme.
“…mutlu eden şey” seni what kelimesine götürür, ama it-cleft içinde that (insanlar için who) kullanılır.
“Anahtarlarımı kaybettiğim gün” yapısında ayrı bir ilgi kelimesi yoktur; İngilizcede zaman öne çıkıyorsa güvenli seçim that olur, which değil.
“Tek istediğim…” → All I want ya da All that I want. “All what” standart İngilizcede yanlıştır.
Türkçede “annemlerdi” çoğul görünür, ama İngilizcede it is/was, öne çıkan öğe çoğul olsa bile tekil kalır.
“Vazoyu kıran ben değilim” cümlesi Türkçede şimdiki zamanla doğaldır, ama olay geçmişte olduğu için İngilizcede wasn't kullanılır.
Türkçede İngilizcedeki it gibi boş bir özne yoktur: “Vazoyu kıran John'du”, “Parayı ödeyenler annemlerdi”
İngilizcede it-cleft için baştaki It zorunludur ve fiil, öne çıkan öğe çoğul olsa bile tekil kalır: “It was John who broke the vase”, “It was my parents who paid for it”. Ne “Was John who…” ne de “It were my parents…” doğrudur.
Türkçe ortaçlar (-an, -dığı) ayrı bir ilgi kelimesi kullanmaz: “İnsanları mutlu eden şey”, “anahtarlarımı kaybettiğim gün”
Wh-cleft içinde “… olan şey” what ile karşılanır: “What I need is a coffee”. Ama it-cleft içinde that (insanlar için who) kullanılır, asla what ya da which değil: “It isn't money that makes people happy”, “It was yesterday that I lost my keys”.
Türkçede vurgu kelime sırasıyla yapılır: “Vazoyu JOHN kırdı”, “Anahtarlarımı DÜN kaybettim, bugün değil”
İngilizcede kelime sırası sabittir; konuşurken vurguyu sesle verebilirsin (“JOHN broke the vase”), ama yazıda ve net bir düzeltme yaparken cleft yapısı gerekir: “It was John who broke the vase.”
“Bunu söyleyen ben değilim”: geçmişteki bir olay için bile şimdiki zaman
İngilizce it-cleft yapısında olay geçmişteyse be fiili de genellikle geçmiş zamanda olur: “It wasn't me who said that.”, “It was John who broke the vase.”
💡 It-cleft: It is/was + öğe + that/who. It asla düşmez, what kullanılmaz ve fiil hep tekildir.
💡 Wh-cleft: “İhtiyacım olan şey…” → What I need is…; is fiilinden önce fazladan bir it yok.
💡 “Tek istediğim” → All (that) I want; asla “all what” değil.
"I heard you were annoyed with Sam."
"No, it wasn't Sam I was annoyed with — it was his manager."
"Oh! What happened exactly?"
"What happened is he cancelled the meeting twice without telling anyone."
Alıştırma 1 · Doğru it-cleft cümlesini seç
Choose the correct it-cleft for: 'John broke the vase (not Mary).'
Alıştırma 2 · Doğru it-cleft cümlesini seç
Choose the correct it-cleft for: 'I lost my keys yesterday (not today).'
Alıştırma 3 · Doğru wh-cleft cümlesini seç
Choose the correct wh-cleft for: 'I need a coffee (more than anything else).'
Alıştırma 4 · Doğru wh-cleft cümlesini seç
Choose the correct wh-cleft for: 'This surprised me (more than anything).'
Alıştırma 5 · Doğru it-cleft cümlesini seç
Choose the correct it-cleft for: 'Money doesn't make people happy (something else does).'
Alıştırma 6 · Doğru all-cleft cümlesini seç
Choose the correct all-cleft for: 'I just want peace and quiet (nothing more).'
Alıştırma 7 · Yeri öne çıkaran doğru it-cleft cümlesini seç
Choose the correct it-cleft focusing on the place: 'We met in Paris.'
Alıştırma 8 · Doğru wh-cleft cümlesini seç
Choose the correct wh-cleft for: 'She wants to travel (that's her main goal).'
Alıştırma 9 · Büyük harfle yazılan kelimeyi öne çıkaran bir it-cleft kur
Make an it-cleft focusing on the word in capitals: 'TOM called, not his brother.' → It was ___.
Alıştırma 10 · Bir wh-cleft kur
Make a wh-cleft: 'I really need some rest.' → What ___.
Alıştırma 11 · Cümleleri doğru ve yanlış olarak gruplara ayır
0 / 4 yerleştirildi
Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: boş özne it ve ilgi kelimesi
Turkish: “Telefon eden Tom'du, kardeşi değil.” Which English sentence is correct?
Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.
Soru 1 / 5
Puan: 0/0
Choose the correct it-cleft for: 'She apologized, not just explained.'
Fronting: bir öğeyi başa almak
İngilizcede fronting: nesneyi, yüklemi ya da yer ifadesini cümlenin başına almak, bunun neden hep vurgulu olduğu ve fiilin ne zaman öznenin önüne geçtiği.
Devrik yapı (inversion)
İngilizcede inversion: başa alınan olumsuz ya da kısıtlayıcı zarflar (Never have I…) ve if olmadan kurulan resmî koşul cümleleri (Had I known…).
Vurgu yapıları (emphasis)
İngilizcede vurgu: emphatic do, dönüşlü zamirler, such, so ve the very. Türkçedeki “ya”, “kendim” ve “o kadar” ile karşılaştırmalı anlatım.
Eksiltme (ellipsis)
İngilizcede ellipsis: bağlamdan anlaşılan kelimeler yardımcı fiil ve modal fiillerden sonra, karşılaştırmalarda ve kısa cevaplarda nasıl düşürülür?