Birleşik kelimeler

B1 · OrtaKelime türetme

Bus + stop → bus stop, tooth + brush → toothbrush, well + known → well-known: aynı ilke, üç yazım biçimi. Sıralama Türkçedeki gibi: “otobüs durağı” → bus stop.

Neler öğreneceksin

  • Birleşik kelime, iki (ya da daha fazla) kelimeyi yeni ve çoğu zaman daha belirli bir anlamı olan tek bir birime dönüştürür: bus + stop → bus stop
  • Sıralama Türkçedeki isim tamlamasıyla aynıdır: önce niteleyen kelime, en sonda asıl kelime. “Diş fırçası” → toothbrush, “kredi kartı” → credit card; yalnız İngilizcede -ı/-sı ekinin karşılığı yoktur
  • İngilizce birleşik kelimeler bitişik (toothbrush), ayrı (bus stop) ya da kısa çizgiyle (well-known) yazılır; güvenilir bir kural yoktur, bu yüzden her kelime ayrı öğrenilir ve yazım zamanla değişebilir (e-mail zamanla email oldu)
  • Birçok birleşik kelimede vurgu ilk kısımdadır: a 'greenhouse (sera) ama a green 'house (yeşile boyanmış bir ev)

Birleşik kelime nedir?

Birleşik kelime, iki bağımsız kelimeyi yeni bir birim hâline getirir. Bu birimin anlamı genellikle parçaların toplamından daha belirlidir: a bus stop sadece “otobüs” artı “durak” değil, sabit bir kavramdır, yani otobüs durağı.

İyi haber: sıralama Türkçeyle aynı. Türkçedeki isim tamlamasında olduğu gibi niteleyen kelime önde, asıl kelime sonda gelir: diş fırçası → tooth + brush → toothbrush. Tek fark, İngilizcede “-ı / -sı” ekinin hiçbir karşılığının olmaması: ne 's ne de of eklenir. Bir ipucu: son kelime sana o şeyin ne olduğunu söyler; a toothbrush bir brush, yani fırçadır.

"bus + stop → bus stop"
"tooth + brush → toothbrush"
"rain + coat → raincoat"

Bitişik, ayrı ya da kısa çizgiyle

Türkçede de bitişik yazılan birleşik kelimeler (ayçiçeği, hanımeli, kahverengi) ve ayrı yazılanlar (diş fırçası, otobüs durağı) var; yani bu fikir sana yabancı değil. İngilizcede üç olasılık vardır: bitişik (toothbrush, sunflower), ayrı (bus stop, credit card, living room) ya da kısa çizgiyle (well-known). Gündelik hayatta kullanılan iki isimli birleşik kelimelerin çoğu ayrı yazılır. Türkçedeki gibi belirli yazım kuralları yoktur: emin değilsen sözlüğe bak.

Kısa çizgi en çok bir ismin önünde duran birleşik sıfatlarda görülür: a well-known author, a five-minute walk. Fiilden sonra aynı sıfat genellikle kısa çizgisiz yazılır: She is well known. Türkçede birleşik kelimelerde kısa çizgi kullanılmadığı için (tanınmış, ünlü) bu yeni bir alışkanlık. Ayrıca mother-in-law gibi bazı sabit isimler de kısa çizgi alır. Bu sıfatlarda isim tekil kalır: “beş dakikalık bir yürüyüş” → a five-minute walk; tıpkı Türkçede olduğu gibi.

"bitişik (tek kelime): toothbrush, notebook, sunflower"
"ayrı (iki kelime): bus stop, coffee cup, phone number"
"kısa çizgiyle: well-known, mother-in-law, up-to-date"

Vurgu anlamı ortaya çıkarır

İki kelimeden oluşan birçok birleşik kelimede vurgu ilk kısma düşer. Bu, onun basit bir tarif değil, kendi anlamı olan sabit bir kavram olduğunu gösterir. Türkçede “sera” ile “yeşil bir ev” arasında ne fark varsa, burada da o fark var: a 'greenhouse seradır; a green 'house ise yeşile boyanmış herhangi bir evdir.

Türkçede de sıfat + isim bazen sabit bir ad olur: “kara tahta” sınıftaki tahtanın adıdır, rengi ne olursa olsun. İngilizcede bu farkı konuşurken vurgu, yazarken çoğu zaman bitişik yazım gösterir: a 'blackboard ama a black 'board.

"a 'greenhouse (bitkiler için sera) vs. a green 'house (yeşile boyanmış herhangi bir ev)"
"a 'blackboard (sınıftaki kara tahta) vs. a black 'board (siyah renkli herhangi bir tahta)"

Gerçek hayattan İngilizce örnekler

"Don't forget your raincoat — it's supposed to rain later."
"The bus stop right outside my apartment makes commuting easy."
"She's a well-known photographer in the local art scene."
"Can I borrow your notebook for a minute?"

Dikkat

✗Excuse me, where is the bus's stop?
✓Excuse me, where is the bus stop?

“Otobüs durağı” kelimesindeki “-ı” eki İngilizceye 's olarak geçmez. Birleşik kelimede iki isim ek almadan yan yana durur: bus stop.

✗The walk takes five minute.
✓The walk takes five minutes.

Türkçede “beş dakika” tekildir, ama İngilizcede birleşik sıfatın dışında sayıdan sonra çoğul gelir: five minutes.

✗It's a five-minutes walk.
✓It's a five-minute walk.

Çoğulu öğrendikten sonra fazla düzeltme yapma: kısa çizgili sıfatta isim tekil kalır, tıpkı “beş dakikalık” gibi: five-minute, ten-year-old.

✗I need a new note-book for class.
✓I need a new notebook for class.

Notebook tek kelime olarak yazılır. Bunu önceden bildiren bir kural yoktur, öğrenmek gerekir.

✗She's a wellknown photographer.
✓She's a well-known photographer.

Türkçede “tanınmış” tek kelime, ama İngilizcede ismin önündeki bu birleşik sıfat kısa çizgiyle yazılır: well-known.

Türkçeyle karşılaştırma

Türkçede isim tamlamasında niteleyen kelime önde, asıl kelime sonda gelir ve sona “-ı / -sı” eklenir: “diş fırçası”, “kredi kartı”, “otobüs durağı”, “tren istasyonu”

İngilizcede sıralama aynıdır, ama ek yoktur: “toothbrush”, “credit card”, “bus stop”, “train station”. “-sı” ekini ya da “otobüsün durağı” gibi bir belirtili tamlamayı 's veya of ile çevirme: “the bus's stop” ya da “the stop of the bus” İngilizcede doğal değildir. İki ismi yan yana koyman yeterli.

Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır: “beş dakikalık yürüyüş”, “on yaşında bir çocuk”, ama aynı zamanda “beş dakika sürüyor”

Birleşik sıfatın içinde bu alışkanlık işine yarar: “a five-minute walk”, “a ten-year-old boy” (five-minutes değil). Ama birleşik sıfatın dışında İngilizcede sayıdan sonra çoğul gerekir: “The walk takes five minutes.” (five minute değil). Yani kısa çizgi varsa tekil, yoksa çoğul.

Türkçede birleşik kelimeler kısa çizgiyle yazılmaz: “ayçiçeği”, “kahverengi”, “diş fırçası”; “tanınmış” da tek kelimedir

İngilizcede ismin önündeki birleşik sıfatlarda kısa çizgi çok yaygındır: “a well-known author”, “an up-to-date list”, “a five-minute walk”. Öte yandan birçok birleşik kelime ayrı yazılır (“bus stop”, “credit card”, “living room”), ne bitişik ne kısa çizgili. Her birleşik kelimenin yazımı tek tek öğrenilir.

💡 Sıralama Türkçeyle aynı: “otobüs durağı” → bus stop, “kredi kartı” → credit card; sadece ek yok.

💡 Son kelime asıl kelimedir: a toothbrush bir brush, a coffee cup bir cup.

💡 Kısa çizgili sıfatta tekil (a five-minute walk), cümlede çoğul (five minutes).

💡 Bitişik, ayrı ya da kısa çizgili: emin değilsen sözlüğe bak.

Gerçek hayatta: yol tarif etmek

"Excuse me, do you know where the nearest bus stop is?"

"Yes, just go past the coffee shop and it's right next to the train station."

"Perfect, thank you! Is it far from here?"

"Not at all — it's a five-minute walk, maybe less."

Alıştırma

Alıştırma 1 · Doğru yazımı seç

Which is a correctly spelled closed (one-word) compound?

Alıştırma 2 · Doğru yazımı seç

Which is a correctly spelled open (two-word) compound?

Alıştırma 3 · Doğru yazımı seç

Which is a correctly spelled hyphenated compound?

Alıştırma 4 · Doğru anlamı seç

'A greenhouse' (stress on 'green') most likely refers to:

Alıştırma 5 · Doğru birleşik kelimeyi seç

Choose the correct compound: a place where a bus stops.

Alıştırma 6 · Doğru birleşik kelimeyi seç

Choose the correct compound: a brush for cleaning teeth.

Alıştırma 7 · Doğru birleşik kelimeyi seç

Choose the correct compound: a card used for credit.

Alıştırma 8 · Doğru cümleyi seç

Which sentence uses a compound noun correctly?

Alıştırma 9 · İki kelimeyi birleştir: doğru yazımı seç

Combine the two words into one compound noun: rain + coat → ?

Alıştırma 10 · İki kelimeyi birleştir: doğru yazımı seç

Combine the two words into one compound noun: living + room → ?

Alıştırma 11 · Birleşik kelimeleri gruplara ayır

toothbrush
bus stop
raincoat
credit card
sunflower
coffee cup
notebook
phone number

0 / 8 yerleştirildi

Alıştırma 12 · Sık yapılan hata: “-ı / -sı” ekini çevirmek

Turkish: “En yakın otobüs durağı nerede?” Which English sentence is correct?

Hızlı test

Öğrendiklerini kontrol etmek için beş kısa soru.

Soru 1 / 5

Puan: 0/0

Which spelling type has no reliable rule — it simply has to be learned per word?

Neler öğrendin

  • Birleşik kelime, iki ya da daha fazla kelimeyi yeni ve daha belirli bir anlamı olan tek bir birime dönüştürür.
  • Sıralama Türkçedeki isim tamlamasıyla aynıdır, ama ek, 's ya da of yoktur: “kredi kartı” → credit card, “diş fırçası” → toothbrush.
  • Birleşik kelimeler bitişik (toothbrush), ayrı (bus stop) ya da kısa çizgiyle (well-known) yazılır; sabit bir kural yoktur.
  • İsmin önündeki birleşik sıfatlar genellikle kısa çizgi alır ve isim tekil kalır: a well-known author, a five-minute walk; cümle içinde ise five minutes.
  • İlk kısımdaki vurgu genellikle sabit bir kavramı gösterir: a 'greenhouse (sera) vs. a green 'house.
Bu kategorideki tüm dersleri gör