Turn off the lights potrzebuje dopełnienia, a the car broke down nigdy go nie ma. W danym znaczeniu phrasal verb jest zwykle albo przechodni, albo nieprzechodni.
Czego się nauczysz
Tak jak zwykłe czasowniki, phrasal verbs (czasowniki frazowe) bywają przechodnie – potrzebują dopełnienia, żeby zdanie było pełne – albo nieprzechodnie, czyli pełne bez dopełnienia. To zupełnie inna kwestia niż to, czy dany phrasal verb jest rozdzielny.
Prosty test działa jak w polskim: zadaj pytanie „co?” albo „kogo?”. Wypełnić – co? formularz (fill out a form). Odebrać – kogo? dziecko (pick up). Zepsuć się, pojawić się, nie kłaść się spać – tu nie ma odpowiedzi, więc break down, show up i stay up są nieprzechodnie. Test nie jest niezawodny, więc w razie wątpliwości zajrzyj do słownika.
Nieprzechodni phrasal verb opisuje to, co robi podmiot albo co mu się przydarza, więc po nim nie stoi żadne dopełnienie. Jeśli je dodasz, zdanie będzie błędne. (Niektóre z tych czasowników mają też przechodnie użycie w innym znaczeniu, np. break something down – „rozłożyć coś na części”. Liczy się znaczenie w konkretnym zdaniu.)
Uważaj na miejsca. Po polsku mówimy „pojawił się na imprezie”, ale po show up miejsce dostaje przyimek at: „He showed up at the party”, nie „on the party”. Bez przyimka the party wyglądałoby jak dopełnienie, a show up go nie przyjmuje. Podobnie „przyjechać do Londynu” to arrive in London, a „dotrzeć na imprezę” – arrive at the party, nigdy „arrive to”.
Niektóre phrasal verbs występują i jako przechodnie, i jako nieprzechodnie, z pokrewnym znaczeniem. Wersja przechodnia zwykle znaczy „sprawić, że ktoś lub coś wykona tę czynność”.
Polski oznacza tę różnicę słówkiem „się”: „budzę się o siódmej” i „hałas mnie obudził”, „zebranie się skończyło” i „skończmy zebranie”. Angielski nie ma odpowiednika „się” – forma czasownika zostaje ta sama, zmienia się tylko obecność dopełnienia. Dlatego „I woke up at 7”, a nie „I woke myself up”, i „The meeting wrapped up early”, a nie „wrapped itself up”.
Odwrotna pułapka: w mówionym polskim często pomijamy oczywiste dopełnienie („Wyłącz przed wyjściem”, „Odbierzesz po drodze?”). Przechodni phrasal verb po angielsku potrzebuje widocznego dopełnienia, choćby it: „Please turn it off before you leave.” Zaimek stoi między czasownikiem a partykułą: turn it off, nie „turn off it” (jak w „wyłącz go”).
Go off (o alarmie czy budziku: „zadzwonić, włączyć się”) jest nieprzechodni – nie przyjmuje dopełnienia.
Tu turn off jest przechodni: powiedz, co trzeba wyłączyć, albo użyj it (turn it off). Polskie „Wyłącz przed wyjściem” bez dopełnienia nie działa po angielsku.
Kalka z „Wyłączysz go?”. W rozdzielnych phrasal verbs zaimek stoi między czasownikiem a partykułą: turn it off.
„Obudziłem się / obudziłam się” ma „się”, ale nieprzechodnie wake up nie potrzebuje zaimka. I woke myself up znaczy, że ktoś sam się obudził czymś, co zrobił (I woke myself up coughing).
„Samochód się zepsuł” – ale break down jest nieprzechodni i nie dostaje itself.
Polskie „na imprezie” podsuwa on. Po show up miejsce dostaje at, a bez przyimka (showed up the party) zdanie też jest błędne.
Po polsku wersję nieprzechodnią zwykle oznacza „się”: „budzić kogoś” / „budzić się”, „zepsuć coś” / „samochód się zepsuł”, „wyłączyć komputer” / „komputer się wyłączył”.
Angielski phrasal verb ma w obu użyciach tę samą formę: „The noise woke me up” i „I woke up”. Nie szukaj odpowiednika „się” i nie dodawaj myself ani itself: „I woke up at 7”, „The car broke down”. Patrz tylko, czy jest dopełnienie.
W mówionym polskim oczywiste dopełnienie często znika: „Wyłącz przed wyjściem”, „Wypełnisz przed wizytą?”, „Odbiorę po drodze”.
Przechodni phrasal verb po angielsku musi mieć dopełnienie, choćby zaimek: „Please turn off the lights” albo „Please turn it off”, a nie „Please turn off before you leave”. Zaimek stoi przed partykułą: turn it off, pick it up.
Miejsce po „pojawić się” i „przyjechać” ma po polsku przyimek „na” albo „do”: „pojawił się na imprezie”, „przyjechał do Londynu”.
Po show up miejsce dostaje at: „He showed up at the party”, nie „on the party” ani „showed up the party”. Po arrive: arrive at the party, arrive in London – nigdy „arrive to”.
💡 Zapytaj „co?” albo „kogo?”. Jeśli nie ma odpowiedzi (pojawić się, zepsuć się), phrasal verb jest zwykle nieprzechodni.
💡 Polskie „się” nie ma odpowiednika: „obudziłem się / obudziłam się” = I woke up, „komputer się wyłączył” = the computer turned off.
💡 Przy czasowniku przechodnim nie pomijaj dopełnienia: turn it off, pick it up.
"My car broke down again this morning."
"That's the third time this month! Did you turn it off and try restarting it?"
"Yeah, nothing worked. I had to call a mechanic to pick it up."
"Ugh, that's so frustrating. Hopefully he can sort out the problem quickly."
Ćwiczenie 1 · Wybierz poprawną odpowiedź
'Break down' (stop working, about a machine) is:
Ćwiczenie 2 · Wybierz poprawne słowo
My car broke ___ on the highway this morning.
Ćwiczenie 3 · Wybierz poprawne zdanie
Choose the correct sentence with 'turn off' (transitive).
Ćwiczenie 4 · Wybierz poprawne słowo
What time does the meeting usually wrap ___ ?
Ćwiczenie 5 · Wybierz poprawne zdanie
Which sentence is correct? ('show up' is intransitive, meaning 'arrive')
Ćwiczenie 6 · Wybierz poprawne słowo
Can you turn ___ the TV? I'm trying to sleep.
Ćwiczenie 7 · Wybierz poprawne słowo
The plane finally took ___ after the long delay.
Ćwiczenie 8 · Wybierz poprawne zdanie
Choose the correct sentence.
Ćwiczenie 9 · Uzupełnij zdanie
Complete: The negotiations finally broke ___ after months of talks. (ended without success — one word)
Ćwiczenie 10 · Uzupełnij zdanie
Complete: Please fill ___ this application form. (needs an object — one word)
Ćwiczenie 11 · Podziel phrasal verbs na grupy
Posortowano: 0 / 8
Ćwiczenie 12 · Typowy błąd: polskie „się”
Polish: "Samochód zepsuł się na autostradzie." Which English sentence is correct?
Ćwiczenie 13 · Typowy błąd: pominięte dopełnienie
Polish: "Telewizor jest włączony. Wyłącz przed wyjściem." Which English translation is correct?
Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
Which sentence is correct? ('turn up' meaning 'arrive', intransitive)
Znaczenie partykuł w phrasal verbs: up, out, on
Co znaczą partykuły w phrasal verbs: up to często „do końca”, out – „odkryć” albo „zniknąć”, on – „dalej”. Jak polskie przedrostki pomagają je zgadywać.
Gramatyka phrasal verbs: czasowniki trzyczłonowe
Czasowniki trzyczłonowe (put up with, look forward to), różnica między partykułą a przyimkiem i dlaczego mówimy „looking forward to seeing you”.
Najczęstsze phrasal verbs według sytuacji
Codzienne phrasal verbs pogrupowane według sytuacji: poranek, telefon, podróż, nauka i praca. I dlaczego brzmią naturalniej niż formalne czasowniki.
Phrasal verbs rozdzielne i nierozdzielne
Rozdzielne phrasal verbs (turn the light off) i nierozdzielne (look after the kids) oraz zasada dla zaimków: turn it off, nigdy „turn off it”.