Tyre czy tire, mould czy mold? Te pary nie podlegają żadnej ogólnej regule – trzeba je po prostu zapamiętać. Uwaga: polskie „aluminium” czy „sceptyk” prowadzą prosto do formy brytyjskiej.
Czego się nauczysz
Lekcja British vs American Spelling omawia PRZEWIDYWALNE wzorce: colour/color, centre/center, realise/realize, catalogue/catalog i podwajanie spółgłoski przed końcówką (travelled/traveled). Te reguły obejmują wiele słów naraz: znasz regułę – znasz większość przypadków.
Ta lekcja dotyczy słów, które NIE podlegają żadnej ogólnej regule: każda para to osobny mały wyjątek, którego uczysz się oddzielnie. Polska ortografia jest w dużej mierze fonetyczna i logiczna, więc łatwo szukać reguły tam, gdzie jej nie ma. Tu jej naprawdę nie ma – pomoże tylko lista do zapamiętania.
Kilka codziennych słów po prostu przybrało inną postać w każdej odmianie, bez związku z regularnymi wzorcami: tyre/tire (opona), kerb/curb (krawężnik), mould/mold (pleśń, forma odlewnicza), draught/draft (przeciąg; w znaczeniu „szkic, wersja robocza” w obu odmianach jest draft).
Dwie pułapki. Po amerykańsku story znaczy nie tylko „historia”, ale też „piętro” budynku (po brytyjsku storey). A bankowy „czek” to po brytyjsku cheque, a po amerykańsku check – to samo słowo, które znasz z check-in i checklist. W tekście amerykańskim cheque to błąd odmiany.
Niektóre pojedyncze słowa zapisuje się po obu stronach Atlantyku inaczej, bez żadnej ogólnej reguły. Aluminium/aluminum to stosunkowo nowe słowo, z XIX wieku: chemik Humphry Davy zaproponował aluminum, inni brytyjscy naukowcy woleli aluminium (na wzór sodium, potassium), i Wielka Brytania przyjęła aluminium, a Ameryka zachowała aluminum (wymawiane też inaczej: a-LOO-mi-num wobec al-yoo-MIN-i-um). W manoeuvre/maneuver i sceptic/skeptic brytyjska forma jest bliżej oryginalnej pisowni francuskiej, a amerykańska ją upraszcza. Podobnie pyjamas (brytyjski) i pajamas (amerykański).
Polski tu czasem pomaga, a czasem myli. „Aluminium” to po polsku dokładnie forma brytyjska, a „sceptyk” – z „sc” – podpowiada brytyjskie sceptic. „Manewr” wygląda za to bliżej amerykańskiego maneuver. Jeśli piszesz po amerykańsku, zapamiętaj: aluminum, maneuver, skeptic, pajamas, mold. I uważaj na formy mieszane, jak manouvre – nie istnieje w żadnej odmianie.
Brytyjski angielski zachowuje jedno „l” w kilku słowach, w których amerykański pisze dwa. To co innego niż wzorzec travelled/traveled, gdzie podwaja się spółgłoskę przed końcówką: skilful i wilful pochodzą od skill i will, ale po brytyjsku tracą jedno „l” przed -ful (skilful/skillful, wilful/willful, enrolment/enrollment). Jewellery/jewelry to osobny przypadek: po brytyjsku -ellery, po amerykańsku -elry.
Poza tym brytyjski odróżnia pisownię rzeczownika i czasownika w dwóch częstych parach: practice (rzeczownik) / practise (czasownik), licence (rzeczownik) / license (czasownik). Podpowiedź: to ta sama zasada co w advice (rzeczownik) / advise (czasownik), które pisze się tak samo w obu odmianach. Amerykański używa practice i license dla obu.
Polskie „licencja”, z „c”, ciągnie w stronę -ce, ale ta forma istnieje tylko w brytyjskim rzeczowniku. Brytyjski czasownik to license, a po amerykańsku zawsze jest license.
Nie każda różnica między pisownią brytyjską a amerykańską wynika z ogólnej reguły – niektórych par uczysz się pojedynczo.
Rozróżnienie practice (rzeczownik) / practise (czasownik) istnieje tylko w brytyjskim; po amerykańsku zawsze practice. A nawet po brytyjsku rzeczownik nigdy nie jest practise.
Polskie „aluminium” ciągnie do formy brytyjskiej, a tire jest amerykańskie. W tekście amerykańskim: aluminum i tire; w brytyjskim: aluminium i tyre.
„Licencja” ciągnie do -ce, ale czasownik pisze się license w obu odmianach, a po amerykańsku license to także rzeczownik.
„Sceptyczny” podpowiada brytyjskie sceptical, a jewelry jest amerykańskie. Trzymaj się jednej odmiany w całym tekście.
„Aluminium”, „sceptyk” i „licencja” wyglądają podobnie do angielskich słów
Tyle że przypominają formę brytyjską: aluminium, sceptic, licence. W tekście amerykańskim poprawne są aluminum, skeptic i license. Jeśli kierujesz się polskim, łatwo pomieszać odmiany. Ucz się tych słów parami.
W polskiej szkole i na egzaminach uczysz się zwykle pisowni brytyjskiej, a gry, aplikacje, filmy i internet są głównie amerykańskie
Obie pisownie są poprawne; błędem jest mieszanie ich w jednym tekście (tyre w jednym zdaniu, tire w następnym). Wybierz jedną odmianę na cały tekst i ustaw zgodnie z nią sprawdzanie pisowni (English (UK) albo English (US)) – tylko wtedy wyłapie ono pary z tej lekcji.
💡 „Aluminium”, „sceptyk” i „licencja” prowadzą do formy brytyjskiej: aluminium, sceptic, licence. Po amerykańsku: aluminum, skeptic, license.
💡 Po brytyjsku practice/practise i licence/license działają jak advice/advise: „c” w rzeczowniku, „s” w czasowniku. Po amerykańsku: practice i license dla obu.
💡 W szkole i na egzaminie trzymaj się zwykle pisowni brytyjskiej – i nie mieszaj odmian.
"The sign says 'Tyre and Exhaust Centre' — is that a spelling mistake?"
"No, that's just British spelling — 'tyre' instead of 'tire,' and 'centre' instead of 'center.'"
"Interesting — I only knew about colour and centre, not tyre."
"Those word-specific ones catch people out the most, since there's no rule to fall back on — you just have to know them."
Ćwiczenie 1 · Wybierz pisownię amerykańską
Choose the American spelling of the British word 'tyre' (the rubber ring on a wheel).
Ćwiczenie 2 · Wybierz pisownię brytyjską
Choose the British spelling of the American word 'curb' (the edge of a pavement/sidewalk).
Ćwiczenie 3 · Wybierz pisownię amerykańską
Choose the American spelling of the British word 'mould' (a fungal growth, or a shape for casting).
Ćwiczenie 4 · Wybierz pisownię amerykańską
Choose the American spelling of the British word 'aluminium' (the metal).
Ćwiczenie 5 · Wybierz pisownię brytyjską
Choose the British spelling of the American word 'check' (a printed order to a bank to pay money).
Ćwiczenie 6 · Wybierz pisownię amerykańską
In British English, 'practice' (noun) and 'practise' (verb) are spelled differently. Which single spelling does American English use for BOTH?
Ćwiczenie 7 · Wybierz właściwy opis
'Enrolment' (British, one 'l') vs. 'enrollment' (American, two 'l's) — this is a difference in...
Ćwiczenie 8 · Wybierz pisownię brytyjską
Choose the British spelling of the American word 'jewelry.'
Ćwiczenie 9 · Wpisz formę amerykańską
Give the American spelling of the British word 'pyjamas.'
Ćwiczenie 10 · Wpisz formę brytyjską
Give the British spelling of the American word 'skillful.'
Ćwiczenie 11 · Podziel słowa na grupy
Posortowano: 0 / 8
Ćwiczenie 12 · Typowa pułapka: pisownia jak po polsku
Polish: "Rower ma ramę z aluminium." Which translation uses American spelling?
Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
Choose the American spelling of the British word 'storey' (a level of a building).
Słownictwo: angielski amerykański i brytyjski
Flat czy apartment, lift czy elevator, chips czy crisps: słowa, które różnią angielski amerykański i brytyjski, oraz fałszywy przyjaciel pants.
Przyimki: angielski amerykański i brytyjski
At czy on the weekend, fill in czy fill out, in czy on a team: przyimki, które różnią angielski amerykański i brytyjski, oraz kalki z polskiego.
Różnice gramatyczne: angielski amerykański i brytyjski
Angielski amerykański i brytyjski: present perfect czy past simple, have got, gotten, rzeczowniki zbiorowe, subjunctive po suggest i shall.
Błędy z rzeczownikami policzalnymi
Advices, informations, furnitures, the news are, much people: najczęstsze błędy Polaków z rzeczownikami niepoliczalnymi oraz much/many.