Każde zdanie składa się z kilku podstawowych części: podmiotu, czasownika, czasem dopełnienia, oraz grup słów, które po angielsku nazywamy phrase i clause. Większość z nich znasz z lekcji polskiego – wystarczy nauczyć się je rozpoznawać po angielsku.
Czego się nauczysz
Zdanie (po angielsku sentence) to grupa słów, która wyraża pełną myśl: słuchacz wszystko rozumie i niczego mu nie brakuje. Angielskie zdanie potrzebuje co najmniej podmiotu (o kim lub o czym mówimy) i czasownika (co się dzieje). Zaczyna się wielką literą, a kończy kropką, znakiem zapytania albo wykrzyknikiem. (Wyjątkiem są polecenia, np. „Sit down.”: podmiot you jest tam domyślny.)
Nie wszystko, co wygląda jak zdanie, nim jest. „Closed for lunch.” dobrze działa na tabliczce w sklepie, ale brakuje tu podmiotu i czasownika: to fragment, a nie pełne zdanie. Właśnie o to chodzi w tej lekcji – żeby widzieć części, z których zbudowane jest zdanie, a nie wkuwać nazwy.
Podmiot to osoba albo rzecz, o której mówi zdanie – zwykle ten, kto wykonuje czynność, albo to, co opisujemy: „My manager called a meeting.”, „The kitchen is clean.”. Czasownik (w szkolnej gramatyce: orzeczenie) mówi, co się dzieje: czynność („called”), stan („is”) albo sytuację. Każde pełne angielskie zdanie potrzebuje obu. Nie gub też is: tak jak po polsku mówisz „Kuchnia jest czysta”, po angielsku „The kitchen is very clean today”, a nie „The kitchen very clean today”.
Tu jest najważniejsza różnica dla Polaków: po polsku podmiot często znika, bo końcówka czasownika pokazuje, kto działa („Poszedłem/Poszłam do sklepu”, „Znowu się spóźnił”). Po angielsku końcówki tego nie zrobią, więc podmiot musi stać w zdaniu: „I went to the store”, „He arrived late again”. Zdania bez podmiotu dostają po angielsku podmiot „pusty”: „Pada” → „It's raining”, „Jest zimno” → „It's cold”, „Jest tu dużo ludzi” → „There are a lot of people here”. Nigdy „Is raining” ani „Is cold”.
Podmiot może być jednym słowem („She left.”) albo dłuższą grupą słów („My upstairs neighbor left.”). W obu przypadkach odpowiada na pytanie „kto?” albo „co?”. Pojawia się tylko raz: w mowie potocznej czasem słychać „Moja siostra, ona do mnie dzwoniła”, ale po angielsku jest „My sister called me”, a nie „My sister she called me”.
Niektóre czasowniki potrzebują dopełnienia (object), czyli tego, na co skierowana jest czynność: „He wrote a long email.” Email to to, co zostało napisane. Inne czasowniki nie mają dopełnienia: „The baby slept.” Po slept nic nie musi stać – zdanie jest już pełne.
Ważne dla Polaków: po polsku końcówki pokazują, kto jest kim, więc szyk jest swobodny. „Mój brat upiekł tort” i „Tort upiekł mój brat” znaczą to samo. Po angielsku o roli słowa decyduje wyłącznie miejsce: podmiot przed czasownikiem, dopełnienie po nim. „The cake baked my brother” znaczyłoby, że to tort upiekł brata! Poprawnie: „My brother baked the cake”.
Dopełnienie stoi po czasowniku, nawet gdy jest zaimkiem. Po polsku mówisz „Ona do mnie zadzwoniła”, „On nas zna”, z zaimkiem przed czasownikiem. Po angielsku: „She called me”, „He knows us”. Wskazówka: jeśli zdanie brzmi jak niedokończone bez czegoś po czasowniku („She fixed…” – co?), pewnie potrzebuje dopełnienia. Jeśli brzmi jak pełne („She smiled.”), nie potrzebuje.
Phrase to grupa słów, które działają razem, ale nie mają własnego podmiotu i czasownika: „the tall building”, „very carefully”, „before breakfast”. Po polsku to mniej więcej związek wyrazowy: „wysoki budynek”, „przed śniadaniem”. Clause ma podmiot i czasownik – to zdanie składowe, np. „because it was raining” ma podmiot (it) i czasownik (was raining).
Uwaga na terminy: polskie słowo „zdanie” obejmuje i całe zdanie (sentence), i zdanie składowe w zdaniu złożonym (clause). Po angielsku to dwa różne pojęcia. Nie każda clause może stać sama jako pełne zdanie. Znasz to z polskiego: zdanie podrzędne „bo padało” potrzebuje zdania nadrzędnego. „Because it was raining” brzmi jak niedokończone. Pełne zdanie to „Because it was raining, we stayed inside.” W rozmowie odpowiedź „Bo padało.” albo „Because it was raining.” jest w porządku, ale w piśmie potrzebna jest część główna.
Zapamiętaj: phrase nigdy nie ma własnej pary podmiot + czasownik; clause ją ma, ale tylko niektóre clauses mogą stać samodzielnie.
Po polsku „Poszedłem/Poszłam do sklepu” nie potrzebuje „ja”, ale pełne angielskie zdanie wymaga podmiotu.
„Znowu pada” nie ma podmiotu, ale po angielsku potrzebne jest it. Tak samo It's cold, It's late.
To clause z podmiotem (the flight) i czasownikiem (was delayed), ale jak polskie „Bo lot był opóźniony.” nie wyraża pełnej myśli. Brakuje części głównej.
Podmiot podajemy raz. Nie powtarzaj go zaimkiem, jak w potocznym „Mój brat, on pracuje w centrum”.
„Very happy today” to tylko phrase. Tak jak po polsku „Jest dziś bardzo szczęśliwa”, zdanie potrzebuje czasownika is.
Kalka z „Tort upiekł mój brat”. Po angielsku to, co stoi przed czasownikiem, jest podmiotem, więc to zdanie znaczy, że tort upiekł brata.
Po polsku podmiot często pomijamy, bo pokazuje go końcówka czasownika: „Poszedłem/Poszłam do sklepu”, „Znowu się spóźnił”
Angielskie czasowniki prawie nie mają końcówek, więc podmiot musi stać w zdaniu: „I went to the store”, „He arrived late again”. Tylko w bardzo nieformalnych notatkach rodzimi użytkownicy angielskiego też go opuszczają („Took the trash out.”), nigdy w zwykłym zdaniu.
Zdania bez podmiotu: „Pada”, „Jest zimno”, „Jest późno”, „Jest tu dużo ludzi”
Po angielsku zdanie zawsze ma podmiot, nawet „pusty”: „It's raining”, „It's cold”, „It's late”, „There are a lot of people here”. It i there nic tu nie znaczą i nie mają polskiego odpowiednika, ale są obowiązkowe.
Swobodny szyk dzięki końcówkom: „Tort upiekł mój brat” = „Mój brat upiekł tort”
Po angielsku nie ma końcówek przypadków, więc kto co robi, pokazuje tylko szyk: podmiot + czasownik + dopełnienie. „My brother baked the cake” to coś innego niż „The cake baked my brother”. Także zaimek-dopełnienie stoi po czasowniku: „She called me”, a nie „She me called”.
Polskie „zdanie” to i całe zdanie, i zdanie składowe (np. podrzędne „bo padało”)
Angielski rozróżnia sentence (pełne zdanie) i clause (część z podmiotem i czasownikiem, która nie zawsze może stać sama). Phrase to z kolei grupa słów bez podmiotu i czasownika, np. „in the kitchen”.
💡 Nie wiesz, czy zdanie jest pełne? Sprawdź, czy ma podmiot i czasownik. Jeśli czegoś brakuje, to pewnie fragment albo phrase.
💡 Po angielsku nie ma „domyślnego” podmiotu: „Pada” = It's raining, „Spóźnił się” = He was late.
💡 Szyk mówi, kto co robi: podmiot przed czasownikiem, dopełnienie po nim, także zaimek (She called me).
💡 „Zdanie” po polsku to i sentence, i clause; phrase to grupa słów bez podmiotu i czasownika.
"Took the trash out. Ordered more coffee — should arrive Friday."
"Thanks! I'll grab the mail when I get home."
Ćwiczenie 1 · Wskaż podmiot
In "My neighbor fixed the fence yesterday," what is the subject?
Ćwiczenie 2 · Wskaż czasownik
In "The kids are watching a movie," what is the verb?
Ćwiczenie 3 · Wskaż dopełnienie
In "He wrote a long email," what is the object?
Ćwiczenie 4 · Znajdź zdanie bez dopełnienia
Which sentence has no object?
Ćwiczenie 5 · Phrase czy clause?
Is "in the kitchen" a phrase or a clause?
Ćwiczenie 6 · Phrase czy clause?
Is "because she was late" a phrase or a clause?
Ćwiczenie 7 · Przyporządkuj do grup
Posortowano: 0 / 6
Ćwiczenie 8 · Ułóż zdanie
Ćwiczenie 9 · Ułóż zdanie
Ćwiczenie 10 · Uzupełnij zdanie
Complete with the correct subject: "Maria is busy today. ___ has three meetings." (one word)
Ćwiczenie 11 · Uzupełnij zdanie
Complete with the missing verb: "The sun ___ in the east every morning." (one word — the opposite of "sets")
Ćwiczenie 12 · Popraw błąd
Fix the mistake and type the correct sentence: "The kitchen very clean today."
Ćwiczenie 13 · Popraw błąd
Fix the mistake and type the correct sentence: "My sister she called me last night."
Ćwiczenie 14 · Sytuacja z życia
You're writing a note at work. Which version is a complete sentence?
Ćwiczenie 15 · Typowy błąd: polski szyk w angielskim zdaniu
Polish: „Tort upiekł mój brat.” (My brother is the baker.) Which English sentence says this?
Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
In "The dog chased the ball," what is the object?
Części mowy
Rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, przedimek: jak rozpoznać rolę słowa w angielskim zdaniu i wybrać właściwą formę, np. quick czy quickly.
Zgoda podmiotu z orzeczeniem
Zgoda czasownika z podmiotem w present simple: forma podstawowa z I/you/we/they, -s z he/she/it, am/is/are, do/does i there is / there are.
Szyk zdania: podstawy
Podstawowy szyk angielskiego zdania (podmiot, czasownik, dopełnienie) i miejsce określeń czasu, miejsca i częstotliwości, takich jak always i usually.
Have i has
Kiedy have, a kiedy has: I/you/we/they kontra he/she/it, pytania i przeczenia z do/does oraz typowe błędy Polaków, np. „I have 30 years”.