The sun rises. Did it rise? Rise early. What a sunrise! Jak po polsku, każde zdanie ma jedno z czterech zadań. Różni się tylko sposób, w jaki angielski je buduje.
Czego się nauczysz
Ze względu na cel każde angielskie zdanie należy do jednego z czterech rodzajów: declarative (stwierdza), interrogative (pyta), imperative (poleca) albo exclamatory (wyraża silne uczucie). Znasz to ze szkoły: zdanie oznajmujące, pytające, rozkazujące i wykrzyknikowe.
Znak na końcu to dobra pierwsza wskazówka, ale o rodzaju decyduje cel. „Watch your step!” ma wykrzyknik, a mimo to jest imperative, bo to polecenie. Z kolei „I can't believe we won.” wyraża emocje, ale jest stwierdzeniem z kropką, więc to declarative.
Zdanie oznajmujące po prostu podaje fakt, opinię albo myśl. To domyślny i najczęstszy rodzaj zdania, z kropką na końcu. Szyk: podmiot, potem czasownik.
Różnica wobec polskiego: podmiot jest obowiązkowy i stoi przed czasownikiem. Po polsku wystarczy „Otwierają o dziewiątej” albo „Jest piękny”, a po angielsku „It opens at nine”, „It's beautiful”, nigdy „Opens at nine” czy „Is beautiful”. Nie przestawiaj też podmiotu za czasownik, jak w „O dziewiątej otwiera się biblioteka”: „The library opens at nine.”
Interrogative (pytania) zwykle stawiają czasownik posiłkowy przed podmiotem. To dla Polaków najtrudniejsze: po polsku pytanie ma ten sam szyk co zdanie oznajmujące, a wystarczy „czy” albo intonacja („Czy poznałeś ją wcześniej?”, „Gdzie położyłeś moje klucze?”). Po angielsku intonacja nie wystarczy, a „czy” nie ma odpowiednika – jego rolę przejmuje czasownik posiłkowy: „Have you met her before?”, a w czasach prostych do/does/did: „Where did you put my keys?” Pełne zasady znajdziesz w kategorii o pytaniach.
Imperative (polecenia) nie mają podmiotu i używają podstawowej formy czasownika: „Sit down.” Jedna forma działa dla „usiądź” i „usiądźcie”. Po polsku polecenie często piszesz z wykrzyknikiem („Zamknij okno!”), a po angielsku zwykle wystarcza kropka: „Close the window.” Uprzejmą prośbę po polsku często formułujesz jak pytanie („Wyłączysz światło?”). Po angielsku też możesz zapytać („Could you turn off the lights?”), ale „You turn off the lights.” brzmi jak zwykłe stwierdzenie. Więcej w lekcji o trybie rozkazującym.
Exclamatory (wykrzyknienia) wyrażają silne emocje, często z What…! albo How…!. Z rzeczownikiem What (+ a/an przy policzalnym w liczbie pojedynczej): „Co za widok!” → „What a view!”. Z samym przymiotnikiem How: „Jak pięknie!” → „How beautiful!”. Jeśli jest czasownik, szyk to podmiot + czasownik: „How exciting this is!”, a nie „How exciting is this!”. Szczegóły w lekcji o zdaniach wykrzyknikowych.
Stwierdzenie kończy się kropką. Ze znakiem zapytania i intonacją to pytanie zdziwienia („Jak to, o dziewiątej?”). Neutralne pytanie: Does the library open at nine?
Kalka z „Poznałeś ją wcześniej?”. Po polsku wystarczy intonacja, a w zwykłym angielskim pytaniu czasownik posiłkowy idzie przed podmiot.
Kalka z „Gdzie położyłeś moje klucze?”. Pytanie potrzebuje czasownika posiłkowego (w przeszłości did), a po nim czasownik w formie podstawowej.
„Jest piękny” nie ma podmiotu, ale angielskie zdanie oznajmujące go potrzebuje – tu it.
Polecenie po angielsku nie ma podmiotu. Z you i kropką zdanie brzmi jak zwykłe stwierdzenie („Wyłączasz światła”). Uprzejmie: Please turn off the lights. albo Could you turn off the lights?
To szyk pytania. W wykrzyknieniu z How jest podmiot + czasownik; How exciting is this? z czasownikiem na przodzie to pytanie.
„Co za niesamowity widok!” nie ma przedimka, ale po What rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej potrzebuje a/an.
Po polsku zdania też dzieli się według celu wypowiedzi: oznajmujące, pytające, rozkazujące i wykrzyknikowe
Możesz od razu korzystać z tej wiedzy: oznajmujące = declarative, pytające = interrogative, rozkazujące = imperative, wykrzyknikowe = exclamatory. Prawdziwe różnice to obowiązkowy podmiot, budowa pytań i wzory What/How w wykrzyknieniach.
Po polsku pytanie ma szyk zdania oznajmującego, a pytanie ogólne zaczyna się od „czy” albo jest zaznaczone samą intonacją: „Czy biblioteka jest otwarta o dziewiątej?”, „Poznałeś ją wcześniej?”
Po angielsku w zwykłym pytaniu czasownik posiłkowy stoi przed podmiotem: „Does the library open at nine?”, „Have you met her before?”. Szyk zdania oznajmującego ze znakiem zapytania („You have met her before?”) pojawia się tylko w mowie, gdy coś cię zaskakuje albo chcesz się upewnić – nie jako neutralne pytanie.
Po polsku podmiot może być domyślny albo go nie ma: „Otwierają o dziewiątej.”, „Jest piękny.”, „Przyjechał wczoraj.”
W angielskim zdaniu oznajmującym i pytającym podmiot jest obowiązkowy, nawet jeśli to tylko it: „It opens at nine.”, „It's beautiful.”, „He arrived yesterday.” Bez podmiotu obywa się tylko imperative.
Po polsku zdanie rozkazujące często kończy się wykrzyknikiem: „Zamknij okno!”, „Usiądź!”
Po angielsku zwykłe polecenie kończy się kropką („Close the window.”), a wykrzyknik dodaje pilności lub emocji („Watch your step!”). Pamiętaj też, że wykrzyknik sam nie robi ze zdania exclamatory – polecenie z „!” to nadal imperative.
💡 Najpierw zapytaj: czy zdanie stwierdza, pyta, poleca czy wyraża emocje? Znak na końcu to tylko wskazówka.
💡 Polskie „czy” nie ma odpowiednika – pytanie tworzy czasownik posiłkowy przed podmiotem (do/does/did w czasach prostych).
💡 Polecenie: bez podmiotu, zwykle z kropką. Wykrzyknik nie zmienia go w exclamatory.
"We live in Paris now."
"Really? Where exactly?"
"Near the river. You should visit!"
"I'd love that — what a city."
Ćwiczenie 1 · Określ rodzaj zdania
'The sun rises in the east.' — What type of sentence is this?
Ćwiczenie 2 · Określ rodzaj zdania
'Did you finish the report?' — What type of sentence is this?
Ćwiczenie 3 · Określ rodzaj zdania
'Close the window.' — What type of sentence is this?
Ćwiczenie 4 · Określ rodzaj zdania
'What an amazing view!' — What type of sentence is this?
Ćwiczenie 5 · Wybierz poprawne zdanie
Choose the sentence that ends with a period and simply states a fact.
Ćwiczenie 6 · Wybierz zdanie rozkazujące
Choose the imperative sentence.
Ćwiczenie 7 · Wybierz zdanie wykrzyknikowe
Choose the exclamatory sentence.
Ćwiczenie 8 · Określ rodzaj zdania
'I can't believe we won.' — What type of sentence is this?
Ćwiczenie 9 · Wpisz angielską nazwę rodzaju zdania
Name the sentence type: 'Where did you put my keys?'
Ćwiczenie 10 · Wpisz angielską nazwę rodzaju zdania
Name the sentence type: 'Please be quiet.'
Ćwiczenie 11 · Przyporządkuj do grup
Posortowano: 0 / 6
Ćwiczenie 12 · Typowy błąd: pytanie bez czasownika posiłkowego
Polish: "Czy biblioteka jest otwarta w niedzielę?" Which English question is correct?
Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
'The train leaves at noon.' — What type of sentence is this?
Phrase czy clause?
Phrase to grupa wyrazów bez podmiotu i orzeczenia, clause ma oba. Jeden prosty test i pułapki Polaków: podmiot domyślny i „because was raining”.
Zdania wykrzyknikowe: What a…! i How…!
What a beautiful day! How wonderful! Polskie „Co za…!” i „Jak…!” to w angielskim What i How. Naucz się, kiedy dodać a/an i jak nie pomylić wzorów.
There is i there are
There is / there are to angielskie „jest/są” o istnieniu czegoś. Naucz się, kiedy is, a kiedy are, i czemu nie „In the room is a table”.
Zdania składowe (clauses) i typy zdań
Independent i dependent clauses oraz typy zdań: simple, compound, complex. Polskie zdania złożone a angielskie – i przecinki, które działają inaczej.