Artykuł naukowy. E-mail służbowy. Wiadomość do znajomego. Ten sam język, ale bardzo różne punkty na jednej skali.
Czego się nauczysz
Wszystkie wcześniejsze lekcje o wyborach formalnych i nieformalnych (słownictwo, formy ściągnięte, strona bierna, wyrażenia porządkujące wypowiedź) opisują w gruncie rzeczy jedną ideę: rejestr to kontinuum. Każdy tekst leży gdzieś między bardzo formalnym (dokument prawny) a bardzo nieformalnym (wiadomość do bliskiej osoby), a większość tego, co piszemy na co dzień, mieści się pośrodku.
Znasz tę zasadę z polskiego: między pismem urzędowym z „Uprzejmie informuję” a wiadomością głosową z „siema” i „nara” jest mnóstwo stopni. Różnica polega na tym, że po polsku ton może ustalić już forma zwracania się („ty” albo „Pan/Pani”). Angielski ma tylko you: formalność wynika wyłącznie ze słownictwa, budowy zdania, użycia (lub nie) form ściągniętych i stałych formułek.
Właściwy rejestr nie jest z góry ustalony: wybierasz go w zależności od tego, z kim się komunikujesz i co chcesz osiągnąć. Artykuł naukowy (odbiorca: specjaliści; cel: precyzyjna, obiektywna informacja) wymaga zupełnie innego rejestru niż wiadomość do znajomego (odbiorca: bliska osoba; cel: szybki, luźny komentarz), nawet jeśli wyjściowa myśl jest ta sama.
Teksty formalne lubią nominalizację (zamianę czasowników na rzeczowniki: decide → decision, analyze → analysis), stronę bierną dla bezosobowego tonu i pełne formy gramatyczne, bez form ściągniętych. Wszystko to znasz z wcześniejszych lekcji i wszystko ciągnie tekst w stronę formalnego końca skali.
Tu polski pomaga: polski styl naukowy też jest bezosobowy. „Uważa się, że…” to „It is believed that…”, „Należy zauważyć, że…” to „It should be noted that…”, a „Przeanalizowano dane” to „The data were analysed”. Uważaj natomiast na polską urzędowość: „dokonać analizy”, „przeprowadzić weryfikację”, „w celu realizacji wdrożenia” i zdania na pięć linijek. Przetłumaczone słowo w słowo dają po angielsku ciężkie łańcuchy rzeczowników. Krótkie zdanie z mocnym czasownikiem albo w stronie biernej jest tak samo formalne i dużo jaśniejsze: „We analysed the data”, a nie „We performed the realization of an analysis of the data”.
Rejestr nieformalny lubi formy ściągnięte, wyrażenia, które prowadzą rozmowę (well, anyway, you know), i elipsę (pomijanie słów, które wynikają z kontekstu). Je też już znasz i wszystkie ciągną tekst w stronę nieformalnego końca skali.
Działa to w obie strony. Szkolny, „podręcznikowy” angielski w luźnej wiadomości brzmi sztywno: native speaker napisze „I need to find out when it starts”, a nie „I need to obtain information regarding when it commences”. I odwrotnie: lol, gonna czy lmk z czatów i internetu nie mają miejsca w CV, liście motywacyjnym ani w e-mailu do klienta.
Myślenie „albo formalnie, albo potocznie” to błąd: bardzo niewiele prawdziwych tekstów leży na krańcach skali. Większość komunikacji w pracy i na co dzień mieści się pośrodku i łączy cechy obu stron.
Przejście z formalnego na potoczny w połowie tekstu łamie spójność i wygląda nieprofesjonalnie – jak list motywacyjny, który zaczyna się od „Szanowni Państwo”, a kończy „No to nara!”.
„Z poważaniem” to stała formułka: nie tłumaczy się jej, tylko zamienia. Najczęściej „Kind regards” albo „Best regards”; w bardzo formalnym liście „Yours sincerely” (BrE) lub „Sincerely” (AmE).
Kalka z urzędowego „Dokonaliśmy realizacji analizy danych”. Formalny angielski też używa rzeczowników, ale jeden mocny czasownik jest jaśniejszy i wcale nie mniej profesjonalny. (Uwaga: realize to „uświadomić sobie”, nie „zrealizować”.)
Słowa require, regarding, commencement są poprawne, ale w wiadomości do znajomego brzmią jak pismo urzędowe. W luźnym rejestrze używaj zwykłych słów i prostych pytań.
Po polsku forma zwracania się („ty” albo „Pan/Pani”) od razu ustala rejestr
Gdy piszesz „Czy mógłby Pan przesłać…?”, ton jest ustalony jednym słowem. Angielski nie ma tego skrótu: you znaczy to samo wobec szefowej i najlepszego przyjaciela. Formalność buduje się innymi narzędziami: „Could you possibly…” zamiast „Can you…”, „require” zamiast „need”, „Please let me know” zamiast „lmk”, pełne formy zamiast ściągniętych i stałe formułki na początku i końcu. Dlatego wielu Polaków brzmi po angielsku albo zbyt bezpośrednio, albo – na wszelki wypadek – zbyt sztywno.
Polski styl urzędowy i naukowy lubi konstrukcje bezosobowe („Uważa się, że…”), rzeczowniki odczasownikowe („dokonanie analizy”, „przeprowadzenie weryfikacji”) i długie zdania
Konstrukcje bezosobowe przenoszą się świetnie: „It is believed that…”, „It should be noted that…”, a nominalizacja istnieje też w angielskim tekście akademickim. Są jednak dwie granice. Po pierwsze, angielski formalny woli krótsze zdania: jeśli twoje zdanie ma pięć linijek, podziel je. Po drugie, polskie „dokonać + rzeczownik” zwykle zastępuje się jednym czasownikiem: „dokonać analizy” → analyse, „przeprowadzić weryfikację” → verify.
Formułki w e-mailach: „Szanowni Państwo”, „W nawiązaniu do…”, „Z poważaniem”, „Pozdrawiam”
Stałych formułek nie tłumaczy się słowo w słowo. „Szanowni Państwo,” → „Dear Sir or Madam,” (do nieznanego adresata) albo „Dear all,” (do grupy); „W nawiązaniu do…” → „Further to…” (formalnie) albo „Following up on…” (neutralnie); „Z poważaniem” / „Pozdrawiam” → „Kind regards” albo „Best regards”, a w bardzo formalnym liście „Yours sincerely” / „Yours faithfully” (BrE) lub „Sincerely” (AmE). „Dear” nie jest czułe: to zwykłe powitanie, także do obcej osoby. A w luźnym e-mailu do współpracowników „Best”, „Thanks” albo – w brytyjskim angielskim – „Cheers”.
💡 Po angielsku nie ma „Pana”: formalność widać w słownictwie, pełnych formach i stałych formułkach.
💡 „Z poważaniem” / „Pozdrawiam” → „Kind regards” / „Best regards”, nigdy „With respect” ani „Greetings”.
💡 „Uważa się, że…” = „It is believed that…”: polska bezosobowość dobrze przenosi się do tekstu akademickiego.
💡 W tekście formalnym krótkie zdania: zamień „dokonać analizy” na jeden czasownik (analyse).
"The quarterly results indicate a 12% increase in revenue, attributable primarily to expanded market share." (raport)
"Hi team — quick update: revenue is up 12% this quarter, mostly thanks to our growing market share. Great work!" (e-mail)
"Yo, numbers are looking great this quarter lol" (wiadomość na czacie)
Ćwiczenie 1 · Wybierz poprawny opis
Register is best described as...
Ćwiczenie 2 · Wybierz najważniejszy czynnik
The main factor that should determine register is...
Ćwiczenie 3 · Wybierz tekst bardziej akademicki/formalny
Which text is written in the most academic/formal register?
Ćwiczenie 4 · Wybierz poprawny opis
Nominalization (turning a verb into a noun, e.g. 'decide' → 'decision') is a marker typically found in...
Ćwiczenie 5 · Wybierz cechy rejestru nieformalnego
Which combination of features signals an INFORMAL, conversational register?
Ćwiczenie 6 · Wybierz poprawne wyjaśnienie
Why is register consistency important within a single text?
Ćwiczenie 7 · Wybierz poprawny opis
A university research paper and a text message to a friend differ mainly in...
Ćwiczenie 8 · Wybierz właściwy rejestr
'It is reported that the policy will be reviewed.' This impersonal, passive-reporting style is typical of...
Ćwiczenie 9 · Określ rejestr
Identify the register: 'Gonna grab coffee, wanna come?' — is this FORMAL or INFORMAL?
Ćwiczenie 10 · Określ rejestr
Identify the register: 'The committee's decision will be announced in due course.' — is this FORMAL or INFORMAL?
Ćwiczenie 11 · Przyporządkuj do grup
Posortowano: 0 / 6
Ćwiczenie 12 · Typowy błąd: „Z poważaniem” przetłumaczone słowo w słowo
Polish: "Z poważaniem, Anna Kowalska" (at the end of a work email). Which English closing is correct?
Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.
Pytanie 1 / 5
Wynik: 0/0
Register should be thought of as...
Angielski standardowy i niestandardowy
Ain't, they was, I seen, them books: formy niestandardowe, ale z własnymi regułami. Gdzie pasują i dlaczego na egzaminie liczy się standard.
Grzeczność i łagodzenie wypowiedzi
Could you…?, I was wondering if…, I'm afraid…: łagodź prośby i złe wiadomości po angielsku, tak jak po polsku robisz to trybem przypuszczającym.
Angielski formalny i nieformalny
Purchase czy buy, Dear Sir or Madam czy Hey: bez „Pan/Pani” angielski pokazuje rejestr słowami, formami ściągniętymi i gotowymi formułkami.
Headers i tails: temat na początku lub na końcu
That woman, she's my teacher. He's nice, that guy. Temat na początku albo na końcu mówionego zdania – jak po polsku, ale bez gubienia zaimka.