Konwersja (zero derivation)

B2 · Wyższy średnio zaawansowanySłowotwórstwo

Email (rzeczownik) → to email (czasownik), a run (rzeczownik) od to run (czasownik): to samo słowo, nowa funkcja, zero zmian. Po polsku powiesz „mailować” – po angielsku końcówka nie jest potrzebna.

Czego się nauczysz

  • Konwersja (zero derivation) przenosi słowo do innej części mowy bez żadnej zmiany formy – bez przedrostka i przyrostka
  • Wiele codziennych rzeczowników stało się tak czasownikami: email → to email, google → to google, text → to text, friend → to friend
  • Wiele czasowników stało się rzeczownikami: to run → a run, to look → a look, to try → a try – podobnie jak „biec → bieg”
  • Skoro nie ma żadnego sygnału, część mowy pokazuje tylko kontekst: szyk, przedimek, czasownik posiłkowy

Zmiana części mowy bez żadnej widocznej zmiany

W odróżnieniu od przedrostków i przyrostków konwersja niczego nie dodaje. Słowo wygląda dokładnie tak samo; zmienia się tylko jego funkcja w zdaniu.

Dla Polaka to nietypowe, bo polski czasownik zawsze ma końcówkę. Z angielskiego „email” robimy „mailować” albo „wysłać maila”, z „like” – „lajkować”. Po angielsku nie trzeba nic dodawać: „I'll email you” to „Wyślę ci maila”. Jest jednak polski odpowiednik w drugą stronę: „biec → bieg”, „skakać → skok”, „rzucać → rzut” – rzeczownik to sam rdzeń czasownika. Angielskie a run, a jump, a throw działają podobnie, tylko jeszcze prościej.

"email (noun): Check your email. → to email (verb): I'll email you."
"a run (noun): Let's go for a run. ← from to run (verb): I run every morning."

Rzeczownik staje się czasownikiem

To bardzo częste przy technologii i przedmiotach codziennego użytku: rzeczownik staje się czasownikiem po prostu dlatego, że stoi w miejscu czasownika – bez -ize czy -ify.

Nie wymyślaj więc angielskich odpowiedników polskiego -ować: „googlować” to po prostu google („Just google it”), „esemesować” to text („She texted me an hour ago”). Czasownik po konwersji odmienia się normalnie: texted, emails, googling.

"I'll email you the file."
"Just google it."
"She texted me an hour ago."
"I'll friend you on there later."

Czasownik staje się rzeczownikiem

Odwrotny kierunek też jest bardzo częsty: czasownik występuje jako rzeczownik, zwykle po przedimku a albo the, bez -tion czy -ment.

Tu Polacy często sięgają po rzeczownik odczasownikowy: „bieganie” → „a running”. Gdy chodzi o jedną czynność, angielski używa gołego rdzenia: „Idę pobiegać” → „Let's go for a run”, „Mogę zerknąć?” → „Can I have a quick look?”. Uważaj też na czasowniki: „zrobić przerwę” to take a break (nie make), „spróbuj” to „Give it a try”, a „rzucić okiem” to have a look, nie „throw an eye”.

"Let's go for a run."
"Can I have a quick look?"
"Give it a try."
"We need a change of plan."
"Let's take a break."

Prawdziwy angielski

"Can you email me the invoice before Friday?"
"I need a break — let's take five minutes."
"He accessed the files remotely from home."
"It's a must-see exhibition if you're into modern art."

Uwaga

✗I will googlize it and find out.
✓I will google it and find out.

Polskie „googlować” ma końcówkę, ale po angielsku konwersja niczego nie dodaje – wymyślony przyrostek jest błędem.

✗Let's have a running before dinner.
✓Let's have a run before dinner.

Rzeczownik po konwersji to po prostu a run. Running nazywa czynność ogólnie („bieganie”), nie jeden raz.

✗Let's make a break.
✓Let's take a break.

Kalka z „zróbmy przerwę”. Z break łączy się take, nie make.

✗I'll send you a mail.
✓I'll send you an email.

Polski „mail” to e-mail, ale po angielsku mail to raczej poczta tradycyjna. Najprościej z konwersją: I'll email you.

✗Can you send me a screen of the error?
✓Can you send me a screenshot of the error?

„Screen” w polskim slangu to zrzut ekranu, a po angielsku screen to ekran. Poprawnie: a screenshot – albo czasownik: Can you screenshot it?

✗Can I throw an eye at your report?
✓Can I have a quick look at your report?

Kalka z „rzucić okiem”. Po angielsku: have a look albo take a look – look to rzeczownik po konwersji.

Porównanie z polskim

Polskie czasowniki zawsze mają końcówkę, a zapożyczenia dostają -ować: „mailować”, „googlować”, „lajkować”, „esemesować”

Po angielsku rzeczownik staje się czasownikiem bez żadnej zmiany: to email, to google, to like, to text. O tym, że to czasownik, świadczy miejsce w zdaniu (I'll…, just…, she…) i zwykłe końcówki odmiany (-s, -ed, -ing).

Polski tworzy rzeczowniki z samego rdzenia czasownika: „biec → bieg”, „skakać → skok”, „wybrać → wybór”

To bardzo bliskie angielskiej konwersji, tylko po angielsku forma jest identyczna: to run → a run, to jump → a jump, to throw → a throw. Rzeczownik po konwersji zwykle oznacza jedną czynność: a run = jedno bieganie, jeden bieg.

Rzeczownik odczasownikowy „bieganie”, „patrzenie”, „próbowanie” nazywa czynność ogólnie

Angielskie running opisuje czynność ogólnie („Running is good for you”), a pojedynczy raz to a run, a look, a try. „Let's have a running” brzmi jak polskie „zróbmy sobie bieganie” – nienaturalnie.

W polszczyźnie potocznej „mail” to wiadomość e-mail, a „screen” to zrzut ekranu

Po angielsku wiadomość to an email (mail to raczej poczta tradycyjna), a zrzut ekranu to a screenshot (screen to ekran). Konwersja działa też tu: „I'll screenshot it” = „Zrobię screena”.

💡 Nie dodawaj angielskiego „-ować”: googlować = google, esemesować = text.

💡 Jedna czynność = gołe słowo: a run, a look, a try – nie a running.

💡 Zrobić przerwę = take a break; rzucić okiem = have a look.

💡 Część mowy rozpoznasz po kontekście: a/the przed słowem → rzeczownik; podmiot albo will przed nim → czasownik.

Z życia wzięte: plany na weekend

"Do you want to go for a run tomorrow morning?"

"Sure, sounds good. Should I text you when I'm ready?"

"Yeah, just google the trail if you want to check the route first."

"Good idea, I'll have a quick look tonight."

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1 · Określ część mowy

'I'll email you the file' uses 'email' as:

Ćwiczenie 2 · Określ część mowy

'Let's go for a run' uses 'run' as:

Ćwiczenie 3 · Wybierz właściwą definicję

Conversion (zero derivation) means a word changes word class:

Ćwiczenie 4 · Określ część mowy

'She always texts me before calling' uses 'text' as:

Ćwiczenie 5 · Określ część mowy

'Can I have a quick look?' uses 'look' as:

Ćwiczenie 6 · Wybierz poprawną odpowiedź

How do you know 'google' is being used as a verb in 'just google it'?

Ćwiczenie 7 · Wybierz poprawne zdanie

Which sentence uses 'friend' as a converted verb (social media sense)?

Ćwiczenie 8 · Określ część mowy

'This movie is a must' uses 'must' (usually a modal verb) as:

Ćwiczenie 9 · Uzupełnij zdanie

Complete with a converted verb (no suffix added): Can you ___ me the report by email? (from the noun 'email')

Ćwiczenie 10 · Uzupełnij zdanie

Complete with a converted noun (no suffix added): Let's have a quick ___ before we decide. (from the verb 'try')

Ćwiczenie 11 · Posegreguj słowa

email
a run
google
a look
text (message someone)
a try
friend (social media)
a must

Posortowano: 0 / 8

Ćwiczenie 12 · Pułapka: „zrobić przerwę”, „rzucić okiem”

Polish: "Zróbmy przerwę, a potem rzucę okiem na raport." Which English sentence is correct?

Szybki test

Pięć szybkich pytań: sprawdź, co już umiesz.

Pytanie 1 / 5

Wynik: 0/0

What tells you which class a converted word belongs to in a sentence?

Co już umiesz

  • Konwersja (zero derivation) zmienia część mowy bez żadnej zmiany formy – inaczej niż polskie „mailować”.
  • Rzeczownik → czasownik: email, google, text, friend.
  • Czasownik → rzeczownik: a run, a look, a try, a change – jak polskie „bieg”, „skok”.
  • Część mowy pokazuje tylko kontekst: szyk, przedimek, czasownik posiłkowy.
Zobacz wszystkie lekcje z tej kategorii